Joan (32): ‘Ik zat bij mijn vriend in zijn auto. We overlegden of we naar het bos of het strand zouden gaan. Beetje vrijen. In de verte doemde een man op met een hond. Patrick herkende hem en duwde me voorover, over zijn schoot. Terwijl hij de auto startte en de man groette, ik was onzichtbaar, masseerde hij mijn schouders. Hij duwde me steviger omlaag, steeds dwingender richting zijn erectie. Ik begreep wat hij wilde en ritste zijn gulp open. Ik was vijftien. En hij was mijn docent Nederlands.
Vanaf mijn veertiende kwam Patrick in mijn leven. Hij was toen 26. Onze school fuseerde met een andere en Patrick werd mijn nieuwe leraar Nederlands. Op een ouderavond ontdekte mijn vader dat Patrick lid was van zijn tennisclub. Mijn moeder was toen al depressief en lag vaak in bed. Mijn vader en de alleenstaande Patrick werden vrienden. Vanaf toen kwam hij ook bij ons thuis. Mijn vader genoot van de vriendschap en Patrick kwam steeds vaker langs. Na school dronk hij thee met mij tot mijn vader uit zijn werk kwam. We wandelden met de hond of gingen tennissen. Mijn moeder wachtte nooit op me. Patrick was er wel. Na een tijdje ging ik ook naar hem toe. We zagen elkaar vaak. In die tijd is de vonk overgesprongen. We kookten samen, hij pakte me vast en ineens was daar die kus. Ik was net vijftien geworden. Uren hebben we gezoend. Daarna werd het steeds meer tot hij me na vier maanden handwerk in zijn slaapkamer ontmaagdde. Patrick vertelde me elke dag hoe mooi ik was. Dat hij van me hield en geen dag zonder me kon. Hij fluisterde me in dat ik prinsessenhaar had. Hij was ondersteunend. Regelde dingen. Had een auto. Onder het mom van een schoolproject nam hij me mee naar Parijs. Ik werd afhankelijk. Al die aandacht van iemand naar wie ik opkeek was vleiend voor me. Ik herinner me de tweede kerst dat we samen waren. Patrick miste me zo dat hij na een reeks hartstochtelijke sms’jes vanuit zijn ouders bijna twee uur heen en weer reed om mij een uur te zien. We wandelden met de hond, mijn smoes voor mijn ouders, en hadden seks in het bos. Hij trok me mee in een relatie, inclusief seks. Ik voelde me volwassen. Geliefd. In mijn kinderlijke naïviteit wist ik niet waar ik aan begon.
’Ons grote geheim’
Natuurlijk wisten we dat het fout was wat we deden. En dus hielden we onze liefde geheim. Ik kon er met niemand over praten. Ik herinner me een schoolfeest waar ik huilend ben weggelopen omdat ik zo graag aan anderen wilde laten weten dat ik van hem hield. En omdat alles ‘ons grote geheim’ was, kon niemand mij corrigeren. Alleen onze hulp in de huishouding vond het vreemd dat een leraar zo vaak bij ons was als mijn vader niet thuis was en mijn moeder door haar medicatie half in coma lag. Ik ontkende dat er iets speelde. Daarmee was de kous af. Want ik wist dat onze relatie zou eindigen als ik ons geheim zou delen. Patrick kon ontslagen worden. Ik zou het mikpunt zijn van roddels op school of in het dorp. Achteraf denk ik: wáren we maar ontdekt. Dan zou mijn leven nu zoveel prettiger zijn.
Na zo’n twee jaar kreeg Patrick een vriendin: Renske. Toen ik anderhalf jaar later hoorde dat Renske zwanger van hem was, ben ik flauwgevallen. Mijn moeder vertelde het me in de keuken. Zij wist het eerder dan ik. Dat verraad aan mij voelde als een frontale botsing. Het besef dat onze liefde niet puur was en dat ik langs de zijlijn stond, sloeg een krater in mijn hart. Aan hem denken, aan onze toekomst, het werd allemaal ondraaglijk. Ik was er altijd van uitgegaan dat hij van mij was. Dat hij mij net zo miste als ik hem als ik op mijn kamer studeerde. Maar tegen beter weten in, ging ik door met hem, ook al walgde ik van mijn slapheid. Want nog steeds durfde ik geen nee te zeggen tegen Patrick. Hij had mij verteld dat ‘hij en ik’ voor altijd was. Ik bleef hopen dat we weer samen zouden komen. Een half jaar na mijn negentiende verjaardag werd hun eerste kind geboren. Met de jaren draaiden onze ontmoetingen steeds meer om de seks. Onze levens groeiden uit elkaar. Ik was volwassen, ging studeren in een andere stad. Hij werd opnieuw vader. Mijn vader vluchtte in zijn werk en aan mijn moeder had ik niets. Als Patrick belde of hij kon komen, ging ik weer akkoord. Als hij bij me was, was hij zo lief. Dan praatten we en voelde het ondanks zijn gehaastheid weer als vanouds. Ik weet niet of ik dat deed omdat ik Patrick miste of dat gevoel van speciaal zijn voor een man. De spijt kwam als hij weer was vertrokken, samen met mijn hoop.
Genoegen met kruimels
Door het gevoel dat ik gebruikt werd, werd het walgen alleen maar groter. Ik fantaseerde dat hij thuis met zijn kinderen paardjereed door de woonkamer waar we op de bank hadden liggen wippen. Dat Renske de kaarsjes aanstak aan tafel terwijl ik dat had willen doen. Ik nam genoegen met de kruimels die hij me gaf en tergde mezelf met vergeefse hoop dat hij zou zeggen dat Renske er was om zich aan te passen aan verwachtingen, maar dat ik zijn grote liefde was.
Onder het mom van een schoolproject nam hij me mee naar Parijs
In een noodsprong ben ik, toen ik daar een baan kreeg aangeboden, gevlucht naar Frankrijk. Ik ontwikkelde een eetstoornis en wist dat dit het moment was om mezelf te redden. Voor mij was het beter om ver weg te zijn van hem, van mijn oude leven. Ik wilde me vrij voelen, met vriendinnen lunchen en niet wachten omdat hij zou kunnen bellen. Ik wilde gewone mannen ontmoeten. Daten. Ik was 23 en smachtte naar zorgeloosheid. Ik had weleens vriendjes, maar zodra die me gingen claimen, kapte ik alles af. Ik wilde vrij zijn.
Naar de hoeren
Maar Patrick kreeg mijn adres van mijn moeder en kwam langs in Frankrijk. Hij praatte op me in dat hij me miste. Als zijn kinderen groot waren, zag hij ons wel samen eindigen. En ik viel weer voor hem. Wat haatte ik mezelf daarom. Hij kwam nu weer regelmatig en ik voelde me vaak een goedkope prostituee die klaarlag als hij zich een weekend wilde uitleven. Nog steeds wist niemand van onze relatie. Ik wilde daaruit stappen. Toen ik eindelijk de moed had gevonden om hem te vertellen dat ik definitief wilde stoppen, gaf zijn reactie me de kracht om door te zetten. ‘Wil je soms dat ik naar de hoeren ga?’
Daarmee raakte hij me zo, dat ik hem daar nog dankbaar voor ben. Want pas toen begreep ik hoe blind ik was geweest voor de werkelijkheid. Ik was inmiddels 25. Ik herinner me nog elk detail van het keukentje in de gîte die ik huurde en waar hij die woorden uitsprak. De pollepel met het ingebrande smiley-mondje, de kurken onderzetters, het x’je dat hij ooit in stoom op het raam getekend had. Ik keek naar hem en het voelde letterlijk alsof iemand de doek van mijn gouden kooi trok. Ik besefte dat ik voor Patrick niets anders was dan een maîtresse. Ik was niet zijn grote liefde maar een extraatje naast zijn vrouw.
Tegen beter weten in ging ik door, ik durfde geen nee te zeggen
Stiltes en halve zinnen
Ik verhuisde een half jaar later terug naar Nederland, zocht een baan en leerde Sander kennen. Hij is van mijn leeftijd en hij laat me vrij. Hij is niet gek. Uit mijn stiltes en halve zinnen snapt hij dat ik een zwaar verleden heb, maar ik ga er niet de diepte mee in. Hij accepteert dat. En daarom hou ik nog meer van hem. Ik voelde zoveel vernedering. En eenzaam-heid. Ik kon bij niemand terecht en kon er zelf ook niet mee overweg. Ik was zo gekweld dat ik op slot zat. Wel ging ik naar een psycholoog. Zij vond mijn leven ‘een cocktail van ingrediënten voor het ontstaan van psychische problemen’. De schaamte is nog steeds groot. Al die jaren, van mijn vijftiende tot mijn 26ste, dacht ik niet aan mezelf. Ik was zo gewend geraakt aan dat patroon van ondergeschiktheid. Ik schaam me dat ik het heb laten gebeuren. Dat ik na de verliefdheid in het begin seks met Patrick had, terwijl ik dat niet echt wilde. Ik kon mijn gêne niet onder ogen zien. Gaf mezelf de schuld van wat er was gebeurd. Ik schaamde me ook dat ik me niet kon uiten, want ik hield zelf het geheim in stand. Door de therapie besefte ik dat wat er is gebeurd een naam heeft: misbruik. Langzaam daalde alles in en kwam de woede. Ik voerde in gedachten hele discussies met hem en fantaseerde wat ik wanneer had kunnen zeggen. Ik had moeite met ontspannen en kreeg huilbuien.
Ineens op de stoep
Hoe ik ook probeer Patrick te verbannen uit mijn leven, hij blijft maar opduiken. Op een dag stond hij ineens op de stoep bij mijn werk. Waar ik werkte, had hij op Facebook gevonden. Ik negeerde hem en blokkeerde hem. Hij stuurde nietszeggende kaartjes naar mijn ouders met voor mij een dubbele boodschap erop. Zelfs toen Sander en ik trouwden, bleef hij contact met me opnemen. Een keer stond hij voor de deur. Hij had opnieuw mijn adres weten te ontfutselen: ditmaal via mijn nieuwe tennisclub. Ik was zo overdonderd dat ik hem binnenliet. Na een kop koffie in een ongemakkelijke situatie, ik was zwanger, vertelde hij dat hij me miste. Konden we niet gewoon verder gaan met onze relatie? Onze liefde was toch oprecht geweest? Waarom zouden we onszelf die ontzeggen? Hij werd hand-tastelijk. Ik heb hem de deur uitgezet. Daarna begonnen de telefoontjes, zogenaamd onder het mom van ‘genegenheid’, maar eigenlijk om mij te controleren. Hij was bang. Zijn invloed op mij was tanende en hij wilde weten of ik ons geheim niet tegen Renske of Sander zou vertellen. Intussen streed ik dag in, dag uit met mezelf. Met mijn therapie. Met mezelf terugvinden. Ik worstelde met mijn gekmakende gebrek aan wilskracht om tegen Patrick te zeggen dat ik hem nooit meer wilde spreken of zien. Ik was simpelweg niet echt in staat om afscheid van hem te nemen. Ik vergoelijkte zijn daden, want hij hield toch van me? Weer draaide het om Patrick. Het was een innerlijk conflict dat me kapotmaakte. Patrick heeft zijn eigen plezier, zijn verlangens altijd boven het belang van een kwetsbaar kind gesteld. Het kind dat ik was, wilde hem graag. Ik was verliefd. Maar Patrick was mijn leraar, een baken, en dat maakte me ongelooflijk breekbaar, zeker omdat ik geen gezonde thuissituatie kende. Mijn vader stortte zich op zijn werk door de ziekte van mijn moeder waar hij niet mee om kon gaan. Pas nu ik zelf een dochter heb, besef ik echt wat voor impact de relatie op mijn leven heeft gehad. Hoe kun je dat beseffen als meisje van vijftien, zestien? Ik moet er niet aan denken dat mijn dochter op die leeftijd een seksuele relatie zou hebben met een volwassene. Dat het mij is overkomen, maakt me nog steeds verdrietig. Het was pure pech. Patrick heeft me mijn puberteit afgenomen en nog jaren daarna mijn vrijheid. Altijd was ik bezet in alle opzichten. Mijn ouders vertrouwden Patrick. Ze dachten dat ik in veilige handen was, en daarom schaam ik me nog meer. Ze hebben werkelijk geen seconde gedacht dat er meer aan de hand was. En daarmee heeft Patrick zijn vrienden verraden. Hij deed zich voor als steun en toeverlaat, maar in werkelijkheid maakte hij me afhankelijk.
Ritueel verbrand
En omdat ik mijn mond hield, kwam hij nog jaren bij mijn ouders. Mijn moeder is inmiddels overleden. Mijn vader heb ik vorig jaar verteld wat er is gebeurd. Eerst kon hij het niet geloven. Na de schok heeft hij alle contact met Patrick verbroken. Mijn vader is geen man van agressie. Dat hij niet eens Patricks kant van het verhaal wil horen zegt mij genoeg en heeft me ontzettend gesteund. Of Patrick begrijpt wat hij heeft gedaan? De signalen zijn dubbel. Aan de ene kant was daar zijn verliefdheid, de liefdesbrieven (ik heb ze ritueel verbrand), de afstanden die hij reed om me tien minuten te zien. De reis naar Parijs waar hij oorbellen voor me kocht. Maar Patrick kende mijn thuissituatie, de onoplettendheid, mijn onzekerheid en hunkering naar aandacht. Hij wist wat hij deed. Ik heb met Patrick seks gehad in het bed waarin hij nog elke nacht slaapt met Renske. Hij deed alles om een zwangerschap te voorkomen. Daar was hij panisch voor. Ik heb hem vorig jaar op aanraden van mijn therapeute een brief geschreven. Ik wilde enkel een sorry van hem. Een soort genezing zodat ik het daarna achter me kon laten. Maar er kwam geen sorry. Hij belde me en zei dat de brief als totale verrassing kwam. Dat het hem speet dat ik zo verdrietig was, maar dat het hem niet speet dat hij van me had gehouden. Ik zocht erkenning die nooit zou komen. Voor hem was daarmee de kous af. Ik wil dat hij toegeeft wat er is gebeurd, al is het maar alleen aan mij. Dat hij mijn jeugd heeft afgenomen en het vertrouwen van mijn ouders heeft beschaamd. Hij wás verliefd op mij. Hij is vanaf mijn vijftiende een seksuele relatie met me aangegaan. En daar is hij mee doorgegaan toen hij zelf vader werd van twee kinderen. Hij had als leraar nooit een seksuele relatie mogen aangaan met een leerling en ook nog minderjarige.
Patrick heeft me mijn puberteit afgenomen en nog jaren daarna mijn vrijheid
Ik dacht dat ik levenslang had, maar in de gesprekken met de psycholoog is dat gelukkig omgezet van schaamte en woede naar de fase dat ik me wil ontdoen van mijn geheim. Want als Patrick me niet bevrijdt, ga ik dat zelf doen. Pas nu ben ik klaar om definitief af te rekenen met wat er is gebeurd. Ik was een slachtoffer. Ik heb nooit onder woorden kunnen brengen of erkenning durven vragen voor het onrecht wat ik heb ervaren. Ik wil als volwassene opkomen voor het kind van vroeger. Nu mijn vader achter me staat en van de schok bekomen is, ben ik er klaar voor om het ook aan anderen te vertellen. Aan Sander, familie, vrienden en iedereen die het wil horen. Daarom geef ik dit interview. Ik wil het hen op papier laten lezen als iets definitiefs en dan het gesprek met ze aangaan. Maar wat ik het liefste wil, nu ik me eindelijk sterker voel, is dat geen enkel kind ooit denkt dat dit liefde is.’
