‘Voetbal werd mij thuis met de paplepel ingegoten. Mijn vader was een enorme voetbalfanaat en deed veel voor de clubs die hij coachte. Ook was hij assistent-trainer bij de NAC-Jeugd. Mijn droom als jongetje was dan ook om ooit het NAC-shirt te mogen dragen. Mijn vader steunde mij om dat doel te bereiken. Hij heeft me nooit gepusht, al was hij natuurlijk enorm trots dat ik veel talent bleek te hebben en steeds verder kwam. Hij ging wanneer hij kon altijd met me mee naar trainingen of stond bij wedstrijden langs de lijn. Alles wees op een prachtige toekomst. Dat er iets zou gebeuren waardoor ik zelf zou kiezen om te stoppen, kon ik me niet voorstellen.
‘TIJD OM STIL TE STAAN BIJ DE ZIEKTE VAN MIJN VADER WAS ER NIET: DIE VOETBALTREIN WAARIN IK ZAT, DENDERDE MAAR DOOR’
Op mijn veertiende werd mijn vader ernstig ziek. Hij veranderde van een man vol energie in iemand die afbrokkelde. Ik vond dat moeilijk om te zien, maar tijd om erbij stil te staan en na te denken over wat er zou gebeuren als hij niet beter werd, was er niet. Die voetbaltrein waar ik in zat, denderde maar door. Ik sloot me toen eigenlijk al af van emoties waar ik me geen raad mee wist en concentreerde me op voetbal. Op mijn zestiende overleed mijn vader. Op zijn uitvaart kwamen wel tweeduizend mensen. Dat liet zien hoe geliefd hij was. Aan mij werd gevraagd om iets voor te lezen bij de uitvaart. Tot op dat moment voelde ik me wel verdrietig, maar had ik nog niet gehuild. Ik stond op het podium en had nog maar twee zinnen uitgesproken toen ik brak. Ik had in heel mijn leven nog nooit openlijk gehuild. Nu deed ik dat voor duizenden mensen. Ik schaamde me enorm. Dit overkomt mij nooit meer, dacht ik toen. Ik heb mijn gevoel vanaf dat moment geprobeerd helemaal uit te zetten. Alles om nooit meer zoiets mee te maken. Maar die gevoelens kwamen er op andere manieren uit. Ik kwam op anderen bijvoorbeeld vlak en boos over. Die boosheid kon ik dan wel weer op het veld gebruiken en dat werd van buitenaf als positief gezien. Als iemand me vroeg hoe het nu eigenlijk ging sinds het verlies van mijn vader, antwoordde ik met: ‘Gelukkig heb ik voetbal als uitlaatklep.’ Dat klonk goed en daarmee stopten de vragen.’
‘IK HAD NOG NOOIT OPENLIJK GEHUILD. Ik schaamde me en dacht: dit overkomt mij nooit meer’
Pijn op mijn borst
‘Een jaar na de dood van mijn vader maakte ik mijn debuut bij NAC. Het leek voor de buitenwereld alsof alles mij voor de wind ging. Toen NAC een halfjaar later ook nog eens promoveerde, zag het er helemaal rooskleurig uit. Om dat te vieren, gaven ze een feest op de Grote Markt in de stad. Ik was onderweg daarheen toen ik pijn op mijn borst kreeg en naar adem snakte. Het gaat niet goed, dacht ik. Ik ben naar huis gegaan en heb de huisarts gebeld. Het bleek dat ik een paniekaanval had gehad en hyperventileerde, waardoor ik geen lucht leek te krijgen.
Achteraf gezien was dat het moment dat mijn leven omsloeg. Steeds was ik bang dat ik een soortgelijk gevoel van paniek zou krijgen. Door die angst was ik er enorm mee bezig, wat het alleen maar erger maakte. Bovendien ontwikkelde ik meer angsten. Zo durfde ik niet meer alleen te zijn of auto te rijden. Want wat als ik onderweg een paniekaanval zou krijgen? Ik werd ook bang dat ik me in eten zou verslikken, dus at ik minder. ’s Nachts lag ik wakker, strak van de stress.
Ondertussen voetbalde ik door op het hoogste niveau. Ik deelde wel met de club dat er iets gaande was, maar niet hoe erg ik daaronder leed. Het werd voor mij steeds moeilijker om naar de club te gaan. Een paar maanden lang had ik elke dag die paniekgevoelens. En omdat ik zo veel met voetbal bezig was, wat natuurlijk gepaard gaat met druk en prestaties, koppelde ik mijn gevoelens daaraan. Kwam het dan door voetbal? Betekende dit dat ik moest stoppen? Op een dag dacht ik: als dit is hoe het leven er voor altijd uitziet, wil ik niet doorleven. Daar schrok ik van. Ik zag geen andere uitweg dan de knoop door te hakken en te stoppen met voetbal. Op de verjaardag van mijn vader, 9 oktober, heb ik het nieuws met de club en daarna ook de wereld gedeeld. Mijn profcarrière kwam daarmee heel abrupt ten einde.
‘IK DURFDE NIET MEER ALLEEN TE ZIJN OF AUTO TE RIJDEN. WAT ALS IK ONDERWEG EEN PANIEKAANVAL ZOU KRIJGEN?’
Officieel werd gezegd dat ik stopte omdat ik geen plezier meer beleefde aan het voetbal. Deels was dat wel waar, want door de angsten kon ik het plezier niet meer ervaren. Maar het voelde ook alsof ik iets achterhield. Ik merkte daardoor dat er vanuit mijn omgeving veel onbegrip was. Nu denk ik: als ik eerlijk was geweest, had dat mij misschien geholpen. Maar op dat moment wilde ik niet met iedereen delen wat ik doormaakte. Ik stopte met voetbal en ging terug naar school. Even leek het beter te gaan, maar op een dag kreeg ik een paniekaanval in de klas. Alle oude angsten kwamen weer terug. Opnieuw kon ik amper de deur uit, at ik slecht, noem maar op. Ik was er helemaal niet vanaf. Aan de ene kant voelde dat niet eerlijk. Ik had mijn profcarrière opgegeven om me weer gezond en normaal te voelen. Was dat voor niks geweest? Tegelijkertijd vulde de gebeurtenis mij ook met hoop: het lag dus niet aan het voetbal. Ik kon weer terugkomen!
Ik kan niet eens zeggen hoeveel dat besef met mij deed. Ik voelde een vuur en een kracht om mijn klachten aan te pakken, want ik besefte dat die los van het voetbal in mij waren ontstaan. Als ik ze de baas werd, dan kon ik normaal leven en weer voetballen. Ik heb gewerkt met een coach om mijn problemen aan te pakken. Dat ging niet van de ene op de andere dag. Het was echt stapje voor stapje. Weer de deur uitkomen, durven autorijden zonder angst voor een aanval, kunnen eten en drinken zonder bij elke hap te zweten, het lukte allemaal steeds beter. Ik verdiepte me in ademhaling, leerde oefeningen om rustig te worden, ontdekte meditatie en begon goed voor mezelf te zorgen qua voeding.
‘ TOEN IK VOOR HET EERST WEER OP HET VELD STOND, VOELDE IK ME ZO BLIJ EN OPGELUCHT. DIE LIEFDE WAS ER NOG!’
Ik ben ook weer gaan voetballen, op een veel lager niveau. De eerste keer dat ik speelde, vroeg ik me af of de liefde voor de bal er nog zou zijn. Maar toen ik op het veld stond, voelde ik me zo blij en opgelucht. Die liefde was er nog! Nu ik weer voetbalde, had ik twee doelen voor ogen: mezelf een weg terug banen naar de top en anderen helpen met soortgelijke problemen. Hoe ik dat tweede doel zou bereiken, zag ik nog niet helemaal voor me. Ik focuste me in eerste instantie helemaal op voetbal. Ik wist het ineens heel zeker: dit gaat mij lukken!
Wie ontzettend veel geluk heeft, krijgt één kans op een profcarrière, geen twee. Terugkomen op het hoogste niveau leek voor mij eigenlijk onhaalbaar, maar ondanks die kleine kans voelde ik me een veel betere speler dan toen ik dat boze 16-jarige jongetje was. Ik denk dat ik motivatie haalde uit een combinatie van nieuwe lichamelijke en geestelijke kracht. In totaal heb ik er vijf jaar over gedaan vanaf het moment dat ik stopte tot het moment dat ik terugkwam bij NAC. Wat meespeelde, is dat de media mij in de gaten hielden. Ik was dat grote talent dat het plezier was verloren, maar nu weer terug wilde komen. Een mooi verhaal om over te schrijven.
Journalisten vroegen mij vaak: ‘Wat wil je bereiken?’
‘Terug naar NAC,’ zei ik dan steevast. ‘En met die club promoveren.’ Natuurlijk kwam ik zo ook weer onder de aandacht bij NAC, waar ze mij niet waren vergeten. Na een aantal goede jaren op het hoogste amateurniveau vroegen ze mij om terug te komen. Ik hoefde geen seconde na te denken. Die eerste keer terug op het veld van NAC voelde als een enorme high. Misschien heb ik stiekem een traantje gelaten. Ik voelde ook hoe het publiek het me gunde. Ze wisten misschien niet alle ins en outs, maar wel dat ik me terug had weten te vechten naar de profwereld.’
Mijn tweede doel
‘Dat ik met NAC wilde promoveren, zei ik niet zomaar. Voor mij waren de klachten allemaal ontstaan op de avond dat NAC op mijn zeventiende promoveerde. Ik had het uiteindelijk niet kunnen vieren door die paniekaanval, dus het voelde voor mij alsof ik dat feestje een keer moest meemaken. Twee jaar nadat ik terug was bij de club gebeurde dat ook. Wat was dat mooi! Het voelde als een sprookje dat niet stopte. Misschien heb ik die avond iets te veel genoten, maar ik had wat in te halen.
Na twee mooie jaren bij NAC heb ik nog een jaar in België gevoetbald, maar daarna kwam er geen nieuwe club. Daarmee stopte mijn profcarrière, maar ik baalde niet. In plaats daarvan begon ik na te denken over het tweede doel dat ik had: anderen helpen. Dit gaf me het zetje om daarmee aan de slag te gaan. Ik ben workshops en lezingen gaan geven bij diverse organisaties en op scholen en sportclubs. Ik vertel daarbij mijn eigen verhaal en probeer het taboe dat er ligt op mentale gezondheid bij jongens te doorbreken. Zeker op sportclubs maak ik mooie dingen mee.
Ik leer die jongens dat ze ook met positiviteit veel kunnen bereiken. ‘Als iemand een fout maakt, brand diegene niet af,’ zeg ik dan. ‘Maar zeg: morgen beter. Want de jongen die de fout heeft gemaakt, zit er al genoeg mee.’
‘IK PROBEER HET TABOE DAT ER LIGT OP MENTALE GEZONDHEID BIJ JONGENS TE DOORBREKEN’
Ik probeer ook duidelijk te maken dat iedereen mentale problemen kan hebben. In elke kleedkamer zit wel iemand die worstelt met zichzelf, maar erover praten is iets dat onder mannen gevoelig ligt. Zeker in de sport is er een cultuur van macho zijn en niet zeuren. In de topsport ligt dit er zelfs nog wat dikker op. Maar je kunt ook emoties tonen en tegelijkertijd stoer zijn. Dat probeer ik uit te leggen: dat die openheid er voor mij juist voor zorgde dat ik beter in mijn vel kwam te zitten. Beter in je vel betekent ook beter kunnen presteren. Het is een win-winsituatie voor iedereen.
Wat ik vaak merk is dat mensen tijdens een workshop niks zeggen, maar na afloop wel een bericht sturen. Ze vertellen dat ze zich herkenden in mijn verhaal. Het zijn altijd mooie momenten waarop ik weet dat ik echt mannen met mentale problemen bereik en hopelijk ook kan helpen.’
Open en eerlijk
‘Toen ik werd gevraagd om mee te werken aan de documentaire Echte mannen huilen niet, was ik direct enthousiast. Hierin komen verschillende profvoetballers samen om te praten over mentale gezondheid, de problemen die zij tijdens hun carrière hebben gehad en de druk om te presteren. Bij elkaar hebben we twee dagen opnames gemaakt en het eindresultaat vond ik erg mooi. Elk van de voetballers heeft zijn eigen verhaal, sommigen hebben op WK’s gespeeld of bij de grootste clubs. Maar je ziet in de documentaire: het zijn gewoon mensen die bagage met zich meedragen. We waren ook allemaal erg open en eerlijk naar elkaar toe.
Er is een moment in de film waarop ik emotioneel word. Als ik er nu over nadenk, vind ik het eigenlijk best mooi. Op mijn vaders uitvaart voelde emoties uiten voor duizenden mensen als falen. Nu doe ik dat weer, op een platform voor duizenden mensen, maar zonder de schaamte. En voor een veel groter doel dan mijzelf, namelijk jongens en mannen bereiken en dat taboe samen aanpakken.
‘VAAK ZEGGEN JONGENS TIJDENS EEN WORKSHOP NIKS, MAAR KRIJG IK NA AFLOOP WEL BERICHTEN’
Soms denk ik ook: wat als ik eerder open had durven zijn? Wat als ik iemand zoals ikzelf was tegengekomen die mij had verteld dat het oké is om je kwetsbaar op te stellen? Had ik dan mijn profcarrière niet stil hoeven zetten? Waar had ik dan wel niet gespeeld? Maar tegelijk ben ik dankbaar voor de weg die ik heb afgelegd en de inzichten die ik heb gekregen. Het is goed zo en ik ben waar ik moet zijn. Ik kan nu voor anderen de persoon zijn die ik zelf op dat moment niet had. Hoe mooi is het om dat voor een ander te mogen betekenen.’
De documentaire ‘Echte mannen huilen niet’ is nu te zien op online filmplatform Cinetree.
Denk jij aan zelfdoding? Neem 24/7 gratis en anoniem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of chat op 113.nl.
‘JOURNALISTEN VROEGEN ME: ‘Wat wil je bereiken?’ ‘Terug naar NAC,’ zei ik steevast. ‘En met die club promoveren’
