Het feit dat Prince ons tien jaar geleden ontviel, wordt in muzikaal opzicht nogal bescheiden gememoreerd. De driejarige stilte op het platenfront wordt doorbroken met de compilatie Timeless. Die plaat bevat een tiental nooit eerder verschenen songs: van het uit 1978 stammende I Am You tot een liveversie van How Come You Don’t Call Me Anymore? uit 2016, het jaar van zijn overlijden. De in Minneapolis woonachtige journalist, auteur, radiomaker en Prince-vertrouweling Andrea Swensson is niet enthousiast, zegt ze eerlijk.
“Ik vind zowel het artwork als de titel niet erg geïnspireerd. Het een tijd stil geweest rond Prince en je hoopt dan dus op een release die nieuwe aandacht voor zijn muziek zal genereren. Ik vrees dat dit met Timeless niet zal gebeuren. De samenstelling ervan oogt heel willekeurig, ik heb geen idee wat de gedachte erachter is. Om een voorbeeld te noemen: het is echt bijzonder dat die vroege opname van I Am You nu uitkomt. Maar dat lied stamt uit de tijd dat Prince met André Cymone en Morris Day de band Grand Central had – waar hij niet eens de leider van was. Het materiaal uit die periode verdient dus een eigen release, waarin alles in de juiste context geplaatst wordt.”
Het gaat Andrea aan het hart, omdat ze Prince in de laatste jaren van zijn leven goed heeft leren kennen. “Ik ben geboren in het jaar dat Purple Rain uitkwam”, vertelt ze. “Omdat ik in Minneapolis opgroeide, was Prince voor mij overal aanwezig; op de radio en in het nieuws. Rave Un2 The Joy Fantastic uit 1999 was het eerste album dat ik met m’n eigen geld kocht, al was dat toen nog vooral omdat Gwen Stefani en Ani DiFranco erop meededen, haha! Ik bezocht al snel zoveel optredens van hem als mogelijk. Eerst in de arena’s, later ook in de clubs. Uiteindelijk ben ik radiomaker en journalist voor verschillende regionale media geworden. Op een avond moest ik een exclusieve clubshow van Prince in de lokale Dakota-club verslaan. Hij speelde voor zo’n 250 mensen. Er mochten geen fotografen bij zijn en onze telefoons moesten we inleveren. Toen heb ik een tekeningetje gemaakt van Prince en zijn band op het podium. Dat werd bij mijn recensie afgedrukt. Niet veel later werd ik benaderd door zijn management: hij vond het krabbeltje zo leuk dat hij het wilde hebben. Zo kwam ik in zijn entourage terecht en heb ik hem uiteindelijk ook persoonlijk leren kennen. Ik werd steeds vaker uitgenodigd voor presentaties, interviews, exclusieve optredens en studiosessies.”
Onderwijzer
Een van de nummers die voor Timeless werd geselecteerd, is With This Tear. Het is de oerversie van een song die in 1992 opgenomen werd door de Canadese zangeres Céline Dion. Michael Bland was de drummer op de originele uitvoering. Hij werd eind jaren tachtig, toen hij nog maar negentien was, onderdeel van de hofhouding van Prince. Dat bleef hij tot het midden van de jaren negentig – en ook daarna werkte hij nog regelmatig samen met de artiest. “Het was een leerschool”, glimlacht de muzikant. “Letterlijk. Ik herinner me dat ik op een dag met Prince en de rest van de band in de studio werkte. Iemand had het over het nummer Hair van Graham Central Station. Ik was vooral opgegroeid met classic rock zoals AC/DC en Led Zeppelin, dus het zei me niet meteen wat. Toen ik dat liet merken, barstte er om mij heen een luid gelach uit. ‘Jij moet straks nablijven’, zei Prince vervolgens quasi-streng. Dat gebeurde dus ook… Terwijl de rest van de band huiswaarts keerde, haalde Prince voor mij zijn platenkast leeg en draaide op zijn pick-up in de studio lp’s van Sly And The Family Stone, Graham Central Station en Bootsy Collins. Hij gaf er ook een grondige toelichting bij. Het is een van de vele dierbare herinneringen aan mijn tijd met Prince.”
Hoewel Prince bekendstond om zijn vaak nogal rücksichtsloze personeelsbeleid, wist Bland zich jarenlang in zijn omgeving te handhaven. “Ik ben een heel steady drummer”, legt hij uit. “Ik legde dus altijd heel strakke partijen neer, waar niets meer aan geschaafd hoefde te worden. Verder werkte ik heel goed samen met de rest van de band. Ook kan ik goed luisteren en ik ben erg gespitst op wat een song nodig heeft. Naar Prince zelf kon ik ook goed luisteren. We vlogen nogal eens heen en weer tussen Amerika en Europa, waarbij het regelmatig gebeurde dat tijdens die lange vlucht de bodyguard van Prince op me af kwam: ‘We moeten van plaats ruilen. Prince wil met je praten.’ Meestal werd ik dan blootgesteld aan monologen die uren konden duren. Ik genoot echter van elke seconde. Want of het nu ging om albums van anderen of muziek waar hij zelf mee bezig was, Prince kon er geweldig over vertellen. Hij grapte er ook wel eens over: ‘Ik had eigenlijk in het onderwijs moeten gaan.’”
Bland:
‘Prince had een onstuitbare drang tot creëren’
Toch ondervond Michael ook dat Prince niet altijd zo mededeelzaam was. Zoals tijdens de sessies voor With This Tear. “Ik herinner me dat we in een heel klein gezelschap aan dat nummer hebben gewerkt. Prince vertelde zelden met welk doel we een bepaalde song opnamen. In dit geval dus ook niet, en het kwam ook nooit in ons op om daar naar te vragen. Pas veel later hoorde ik bij toeval de versie die Céline Dion ervan gemaakt had. Ah, het was dus voor háár bedoeld. Ik vond het trouwens een mooie uitvoering. Ze is een geweldige zangeres.”
Swensson:
‘De beslissingen rond de nalatenschap deden geen recht aan zijn muziek’
Ongelukkig
Prince was al even zwijgzaam over zijn privéleven, merkte de drummer. Zeker als het om zijn ongelukkige jeugd ging. “Ik ben nog nooit een muzikant tegengekomen met zo’n drive. Prince had een onstuitbare drang tot creëren. Ik denk dat dit deels geworteld was in een jeugd waarin het hem ontbroken had aan liefde en waardering. Nooit kreeg hij van huis uit de bevestiging dat hij goed was. Dat ontketende een enorme bewijsdrang in hem. De wereld zou van hem horen, hoe dan ook. Ik loop nu al heel wat jaren rond in de muziekwereld en weet inmiddels dat veel succes geworteld is in dergelijk ongeluk. Vanuit dat verdriet heeft hij de wereld gevuld met geweldige muziek. Zo bijzonder! En nee, ik heb het nooit met Prince over zijn jeugd gehad. Vragen daarover stel je niet aan de baas, haha!”
Na de dood van Prince kwam Bland nauwelijks voor in de plannen van de beheerders van de erfenis, stelt de drummer met spijt in zijn stem vast. “Ik ben niet de enige: de erven en hun vertegenwoordigers hebben de banden doorgesneden met vrijwel iedereen die ooit belangrijk was in het leven van Prince. Wij weten als muzikanten als geen ander wat hem dreef en zouden dus op allerlei manieren kunnen assisteren, maar we worden nooit geconsulteerd. Ik heb letterlijk jaren van mijn leven in de Paisley Park Studio doorgebracht. Altijd stond er een kit voor mij klaar. Sinds de dood van Prince heb ik er geen stap meer over de drempel gezet. Mijn gevoel bij die plaats is weg. Natuurlijk omdat Prince er niet meer is, maar het heeft ook met het management te maken. Als ik langs wil komen, moet ik een afspraak maken om er even als een gast te mogen rondlopen. Op die manier heb ik er geen behoefte aan.”
Onrust
De afgelopen jaren was het zelden rustig rond de nalatenschap van Prince. Na zijn plotselinge dood bleek dat de muzikant nooit de moeite had genomen om een testament op te stellen. Daarmee begon er een hoop ellende. Zijn meest directe verwanten, een zus en vijf halfzussen en -broers (een van zijn halfzussen was al in 2006 overleden), stortten zich gretig op de erfenis. De reeks onverkwikkelijke rechtszaken had niets te maken met de artistieke integriteit waarmee Prince altijd muziek gemaakt had. In dat licht is het een wonder dat de deuren naar het legendarische archief van de artiest regelmatig openzwaaiden en er postume releases uitkwamen. In 2021 verscheen in de vorm van Welcome 2 America zelfs een volledig nooit eerder uitgekomen album. Veel fans van Prince reageerden ook verrukt op de lijvige boxset-versies van de albums 1999 (2019), Sign O’ The Times (2020) en Diamonds And Pearls (2023). Ze werden gemaakt door een team dat kennis van zaken had, met onder anderen archivaris Michael Howe. De samenstellers raadpleegden bovendien regelmatig diehard fans zoals de Nederlandse Prince-kenner Angelo Schifano. Andrea Swensson leverde een bijdrage aan de liner notes van deze reissues en maakte in samenwerking met de erven van Prince een podcast over zijn leven en werk.
De boxset van Diamonds And Pearls bleek de laatste release die geïnitieerd werd door de oorspronkelijke beheerders. Zij maakten rond 2022 plaats voor de producer Charles F. Spicer en advocaat L. Londell McMillan. De impact van hun komst werd al snel zichtbaar. Met een focus op de verkoop van merchandise lag de nadruk steeds meer op Prince als merknaam dan als muzikant. Veelzeggend was dat verschillende aangekondigde en zelfs afgeronde projecten op ijs werden gezet, zoals een uitgebreide box rond het album Parade uit 1986.
“Ik heb me toen uit eigen beweging teruggetrokken”, stelt Swensson nadrukkelijk. “Voor mijzelf zag ik geen rol meer in de organisatie. De beslissingen die rond de nalatenschap van Prince genomen werden, deden naar mijn idee geen recht aan zijn muziek. Ik was niet de enige die daar conclusies aan verbond. Na de wisseling van de wacht is vrijwel iedereen vertrokken, al dan niet vrijwillig. Ik heb het gevoel dat de nieuwe beheerders nog steeds niet weten wat ze met de muzikale erfenis van Prince aan moeten. En terwijl er niets gebeurt, verstrijkt er kostbare tijd. Ik ben wel eens bang dat als dit te lang duurt, Prince uit het collectieve bewustzijn begint weg te zakken.”
Swensson:
‘Zijn dood maakte een abrupt einde aan een leven dat nog volop in beweging was’
The Book Of Prince
Een goed gemaakte documentaire zou Prince weer midden in de belangstelling kunnen brengen. In 2019 kreeg regisseur Ezra Edelman de opdracht van Netflix om het verhaal van Prince te vertellen. De toenmalige beheerders van de nalatenschap beloofden hem onbelemmerde toegang tot de archieven. De streamingzender geloofde heilig in de onderneming en stelde een budget ter beschikking dat volgens hardnekkige verhalen uiteindelijk zo’n 29 miljoen dollar behelsde. De regisseur had immers enkele jaren eerder indruk gemaakt met de documentaire O.J.: Made In America, over O.J. Simpson. Het had een rode vlag kunnen zijn. Was het verhaal van Prince in goede handen bij een regisseur die een genadeloos portret had neergezet van een diepgevallen sportheld?
“Ik had er meteen mijn twijfels bij”, knikt Swensson. “Later las ik een interview met de regisseur waarin hij zich erover verbaasde dat het beeldarchief van Prince alleen maar materiaal bevatte waarin hij muziek aan het maken was. Als dat een verrassing voor je is, heb je geen idee waar het leven van Prince om draaide.” Muzikanten, collega’s en technici werden urenlang geïnterviewd. Al dat materiaal is verwerkt in de documentaire van liefst negen uur. Toen alles klaar was, lag de nalatenschap van Prince inmiddels in nieuwe handen. Zij tekenden bezwaar aan tegen de teneur van de documentaire: die zou te veel inzoomen op de minder fraaie kanten van het fenomeen Prince. Als gevolg werd besloten om de documentaire definitief niet uit te brengen. “Nee, ik heb ‘m zelf nog niet gezien, maar ik ken mensen die hem bekeken hebben”, vervolgt Swensson. “Vrijwel ieder van hen is het erover eens dat de teneur van The Book Of Prince eenzijdig en erg negatief is. Daarom ben ik er niet rouwig om dat de documentaire op de plank is blijven liggen. Het is natuurlijk jammer van die vele uren aan interviews. Ze vertegenwoordigen een grote historische waarde en ik hoop dat dit ruwe materiaal ooit een betere bestemming vindt. Het voelt vooral als een gemiste kans. Een respectvolle documentaire had de muziek van Prince een welkome boost kunnen geven.”
Gemis
Al heeft Swensson niet langer contact met de beheerders van de nalatenschap van Prince, ze blijft zich wel bekommeren om zijn muziek. In de herfst van dit jaar komt eerst nog haar koffietafelboek uit over Rumours, het klassieke album van Fleetwood Mac. “Ik heb net een contract getekend voor een volgend boek over Prince, waarbij ik al zijn uitgebrachte songs wil beschrijven. Het is spijtig wat er de afgelopen jaren is gebeurd, maar mijn liefde voor zijn muziek is alleen maar dieper geworden. Ik ontdek steeds weer nieuwe facetten in zijn werk en ik word me ook steeds meer bewust van zijn rol in de muziekhistorie van Minneapolis. Alles wat zich hier de afgelopen zestig jaar heeft afgespeeld, heeft hij in zich opgezogen. Van de rock & roll uit de jaren vijftig, de garagerock en psychedelica uit de jaren zestig tot de funk uit de jaren zeventig. En al wat later nog kwam. Prince was daarnaast tot op het einde sterk gericht op de toekomst. Zijn dood maakte een abrupt einde aan een leven dat nog volop in beweging was. Er lag nog zoveel in het verschiet. Ik ben er nog altijd verdrietig over.”
Michael Bland beaamt volmondig dat ook hij de dood van Prince nog altijd niet verwerkt heeft. “Onlangs was ik even alleen thuis, scrollend langs wat clips van Prince. Ik stuitte op een flard van een optreden, een paar jaar voor zijn dood. Ik wist dat hij toen al hevige pijn had, maar je zag niets aan hem. Als hij op het podium stond, gaf hij zich helemaal. Alles was perfect, van zijn zanglijnen en zijn dansjes tot de manier waarop hij de band leidde. Ik heb uren zitten snikken. Ik mis hem vreselijk en er gaat geen dag voorbij zonder dat ik aan hem denk. Ik put veel troost uit de optredens die ik met mijn eigen band geef. Tijdens het samenstellen daarvan heb ik gedacht aan een van de vele lessen van Prince: als je muzikanten om je heen verzamelt, zorg dan dat iedereen even betrokken en gedisciplineerd is. Anders wordt het een martelgang. Een van mijn bandleden is Tommy Barbarella, die net als ik in de nineties bij Prince speelde in The New Power Generation. Regelmatig voelen we elkaar tijdens optredens perfect aan. Dan werpen we elkaar ook altijd even een blik van verstandhouding toe. We ontstijgen onszelf dan even – en realiseren ons dat we alles te danken hebben aan Prince. De man die onze levens veranderde.”
