Dictator Ceauşescu hield de beren voor zichzelf om er met zijn vrienden op te jagen
Na 1897 hoorde je in Nederland lang niets over ontmoetingen tussen mensen en grote roofdieren. De reden was simpel: de laatste wolf op de Veluwe was gedood. Maar in 2015 stapte een Duitse wolf de grens over om een paar dagen in ons land te verblijven, en in 2019 werd hier voor het eerst weer een wolvenwelp geboren. Daarna ging hun aantal gestaag omhoog: er leven hier nu naar schatting tussen 104 en 124 wolven. In ons inmiddels dichtbevolkte landje kunnen die zich nooit helemaal verstoppen. Bij het Wolvenmeldpunt van de Zoogdiervereniging komen jaarlijks zo’n 5000 meldingen van wolven of wolvensporen binnen. Die kloppen zeker niet allemaal, vaak blijken de ‘wolven’ honden te zijn. Maar dat het wilde dier terug is, is zeker. Veel natuurliefhebbers zijn daar heel blij mee, maar sommige boeren bepaald niet: zij vrezen voor hun vee.
Wolf hoort erbij
In de Roemeense streek Transsylvanië, een van de laatste Europese gebieden waar nog echte wildernis is, leven mensen al eeuwenlang samen met grote roofdieren zoals wolven en bruine beren. Honden helpen hun vee te beschermen. Dat er soms toch een schaap of geit sneuvelt, hoort erbij. Daar liggen niet veel mensen wakker van. Maar een beer is nét een ander verhaal. Bruine beren zijn er de laatste jaren steeds vaker onderdeel van het straatbeeld. Een lastige situatie die mensen zélf hebben gecreëerd, en die zich niet makkelijk laat oplossen.
Ontbossing
Wereldwijd, en ook in Transsylvanië, worden beren al eeuwen bewonderd en gevreesd. De Roemeense dictator Nicolae Ceauşescu (1918-1989) beschermde de bossen van zijn land om onbeperkt met zijn vrienden op de dieren te kunnen jagen. Na zijn dood nam de ontbossing sterk toe en werd het leefgebied van de bruine beer flink teruggedrongen. Dat lijkt voor hun aantallen alleen niet te gelden. Niemand die het zeker weet, maar naar schattingen van de Roemeense overheid leven er zo’n 6000 tot 8000 wilde bruine beren. Die vertonen zich noodgedwongen steeds vaker op plekken waar mensen zijn, en dus ook voedsel en vee. Dat toeristen ze op sommige plaatsen lok ken met eten, helpt ook niet. In dorpen worden bovendien lang niet altijd de goede maatregelen genomen om de dieren op afstand te houden.
De nationale trots van Roemenië is het beste af in de bossen
Noord-Amerika
Dat gebeurt inmiddels wel behoorlijk succesvol in Noord-Amerika. Gaat het daar over wild animals, dan denkt iedereen aan beren: de bruine en de Amerikaanse zwarte. Van die laatste zijn er ongeveer 900.000. De kolonisten die vanaf de zestiende eeuw vanuit Europa naar het nieuwe land trokken, jaagden volop op de dieren. Rond het begin van de twintigste eeuw werden ze juist een toeristische attractie. Nationale Parken zoals Yosemite creëerden bewust vuilnishopen en voedermomenten om beren te lokken voor de bezoekers, wat logischerwijze tot chaos leidde. Pas in de jaren 60 werd die praktijk gestaakt.
Niet verwonderlijk dat veel Amerikaanse beren interesse kregen voor mensen en hun voedsel. Maar door schade en schande wijzer geworden begrijpen de Amerikanen nu beter hoe ze met wilde beren moeten omgaan. Beerbestendige vuilnisbakken, waarschuwingsborden en be-wustwordingscampagnes doen hun werk. Nog steeds komen mens en beer elkaar tegen, maar zelden leidt dat tot fysiek contact, laat staan tot doden. Er sterft in de VS per jaar gemiddeld minder dan één persoon door een confrontatie met een beer. Andersom worden jaarlijks zo’n 50.000 zwarte beren legaal gedood door jagers, en wordt een onbekend aantal gestroopt.
Symbool van kracht
Al gaat de gemiddelde bruine beer confrontaties liever uit de weg, aanvaringen met mensen komen ook in Roemenië vaker voor dan in het verleden. Na een (nog altijd heel zeldzame) dodelijke aanval op een wandelaar in de zomer van 2024 werd het aantal beren dat door parkwachters mag worden gedood fors verhoogd. Dit tot frustratie van beschermingsorganisaties, die pleiten voor preventie en voorlichting. Overlastgever of niet, de bruine beer is als het symbool van kracht en wildernis óók nog altijd de nationale trots van Roemenië. Maar wel een die voor beide partijen het beste af is in de bossen, waar hij thuishoort.
redactie@quest.nl
