“Als je kijkt naar succesvolle livetelevisie, dan werken er nog maar een paar dingen echt goed”, legt Jeroen Pauw uit. “Voetbal en talkshows zijn daarvan de belangrijkste. Zelfs de echt goede dramaseries hebben het een stuk moeilijker. Het Jaar van Fortuyn vond ik bijvoorbeeld een fantastische serie. Maar die kijk ik zelf ook liever in één keer achter elkaar en niet meer ‘lineair’, zoals dat heet.” Televisiecriticus Bert van der Veer, die als eindredacteur betrokken was bij verschillende talkshows, ziet daarnaast een andere reden waarom talkshows zo populair zijn bij de zenders. “De relatie tussen inkomsten en uitgaven is prettig in balans. Van The Voice en zo weten we dat ze tonnen per aflevering kosten, maar ook wat minder groot uitpakkende programma’s als De Verraders zijn hartstikke duur. In vergelijking daarmee is het best wel goedkoop om een talkshow te maken.” Jeroen Pauw presenteerde zelf jarenlang succesvol Pauw (& Witteman) en is tegenwoordig achter de schermen betrokken bij zowel Op1 (NPO 1) als HLF8 (SBS6). Dat er nu veel talkshows zijn, vindt hij wel meevallen. “Er zijn inderdaad wat nieuwe titels bijgekomen, maar die zijn bijna allemaal in de plaats gekomen van andere programma’s. De Avondshow met Arjen Lubach vind ik niet eens een talkshow. Echt nieuw zijn alleen de twee SBS-talkshows, HLF8 en Vandaag Inside. Waarbij het niet eens zozeer de zender was die het graag wilde, maar vooral Johan Derksen.”
REDDER RENZE?
‘IN VERGELIJKING MET ANDERE PROGRAMMA’S IS HET GOEDKOOP OM EEN TALKSHOW TE MAKEN’
Carlo van Lienden stond als hoofdredacteur aan de basis van het succes van RTL Late Night. Hij maakt zich zorgen over de staat van de talkshows. “Ik vind de toon erg verharden, het lijkt wel afreken-televisie geworden. Elke dag zijn de talkshows op zoek naar een nieuw schandaal. Terwijl de kijker, zeker laat op de avond, gewoon vermaakt wil worden. Ik vraag me af hoe lang het duurt tot de kijker er tabak van krijgt.” Van Lienden ziet in het aantrekken van Renze Klamer door RTL een mogelijkheid om eens wat nieuws te proberen. “Hij zit er deze zomer een maand. RTL zou echt serieus moeten overwegen om met hem nieuwe vormen te testen. Dat is overigens niet zonder risico, want als je iets nieuws probeert, kan het natuurlijk ook mislukken. Klamer zal willen bewijzen dat het een fout is geweest van de NPO om hem te slachtofferen. Dan is het niet zo prettig als je kapot wordt geschreven omdat de kijker niet kan wennen aan een nieuw vormpje.”
CREATIEF TALENT
Jeroen Pauw is het ermee eens dat talkshows de laatste jaren veel op elkaar leken. Met HLF8 probeerde hij het dan ook over een andere boeg te gooien. “Toen we begonnen, dachten we: we gaan niet in dezelfde vijver vissen als de anderen. Maar dat konden we niet volhouden. Eerst was er een pandemie, daarna kwam er een oorlog. En ook die ellenlange kabinetsformatie fietste er nog tussendoor. Ik zie ook wel dat mensen op Twitter klagen dat het de hele tijd over dezelfde onderwerpen gaat. Maar als we die links laten liggen, zien we een scherpe daling in de kijkcijfers. Dat is de paradox: we kunnen niet zonder, ook al zouden we best willen.” Volgens Pauw is dat extra reden om het vakmanschap van Matthijs van Nieuwkerk te prijzen. “Ik vind Matthijs helemaal geen fantastische interviewer, maar wel een geweldige programmamaker. Met DWDD concurreerden we zelden tot nooit toen ik nog zelf een talkshow presenteerde. Matthijs bepaalde helemaal zijn eigen agenda. Hij liet ons luisteren naar een dichter die we niet kenden of kijken naar een kunstwerk dat we op het eerste gezicht misschien niet eens zo heel bijzonder vonden. Er keken dagelijks ruim een miljoen mensen naar. Dat creatieve talent kopieer je niet zomaar. Ik zie er eigenlijk maar één die daar bij in de buurt komt, en dat is Arjen Lubach. Die heeft geen fantastische gasten nodig om met De Avondshow toch ruim een miljoen kijkers te trekken.”
‘EEN DEEL VAN DE LUBACH-KIJKERS BLIJFT HANGEN VOOR OP1, EN DAT PROFITEERT DUS MEE’
HET LUBACH-EFFECT
Lubach verhuisde voor zijn nieuwe bijna-dagelijkse programma van NPO 3 naar NPO 1. De NPO hoopte op die manier meer jonge kijkers naar NPO 1 te trekken. Netmanager Remco van Westerloo van NPO 1 is tot nu toe erg tevreden over het ‘Lubach-effect’. “Zijn komst heeft zeer positief gewerkt op de doelgroep 50-min.” Ook Carlo van Lienden denkt dat de zet uitstekend heeft uitgepakt. Hij noemt Lubach zelfs ‘de defibrillator van Op1’. “Ik denk dat Lubach, zeker voor het aantal minuten dat hij maakt, peperduur is. Maar hij is wel goud waard voor NPO 1. Want hij brengt niet alleen jongere kijkers mee voor zijn eigen programma, een deel daarvan blijft daarna ook hangen voor Op1 en dat profiteert op die manier mee.”
‘ALS WE DIE ONDERWERPEN LINKS LATEN LIGGEN, ZIEN WE EEN SCHERPE DALING IN DE KIJKCIJFERS’
In Het Financieele Dagblad voorspelde media-ondernemer Ruud Hendriks dat het succes van de talkshows er weleens toe kan leiden dat ook streamingsdiensten als Netflix en Prime Video zich op dat terrein gaan begeven. Bert van der Veer moest hard lachen toen hij dat las, vertelt hij. “Ik geloof daar echt niks van. Het merendeel van die partijen is Amerikaans. Alles wat in de VS gebeurt, gebeurt hier minstens vijf jaar later. Nou, zelfs daar zijn de streamingsdiensten nog geen talkshows begonnen. Dus ik denk niet dat de Nederlandse zenders zich daar de komende tien jaar druk om hoeven te maken.”
TV Khalid & Sophie, NPO 1, elke werkdag
TV De Avondshow, NPO 1, ma t/m do
TV Op1, NPO 1, elke werkdag
TV Jinek, RTL 4, elke werkdag
TV Beau, RTL 4, elke werkdag vanaf 2 mei
TV HLF8, SBS6, elke werkdag
TV Vandaag Inside, SBS6, elke werkdag
