Alcohol maakt je een sociaal wonder (op dat moment)
De borrelpraat
Na een paar glaasjes wijn verandert de grijze kantoormuis in de sociale vlinder van de vrijmibo. Alcohol helpt om je sociale remmingen los te laten. Geen wonder dat drank wordt gezien als het ultieme smeermiddel voor sociale interactie. In een roes voel je je veel gezelliger, worden vreemden je beste vrienden en is het verplichte praatje toch niet zo vervelend als je dacht.
De ontnuchterende waarheid
Mensen die samen drinken, voelen inderdaad een sterkere sociale verbondenheid. Dat blijkt uit onderzoek van de University of Pittsburgh (VS). Meer dan 700 proefpersonen praatten daarvoor met elkaar in groepjes van drie. Sommige groepen dronken alcohol, andere een frisje en de derde variant kreeg een alcoholvrij biertje. Wat bleek? De borrelaars lachten meer en voelden zich meer met elkaar verbonden dan degenen die nuchter waren. Alcohol vermindert je controle, waardoor je je minder geremd voelt. Je voelt minder gêne en vraagt je minder af wat anderen van je denken. Oké, de schaamte komt later alsnog en de foto’s blijven je misschien achtervolgen. Maar op de avond zelf? Sociaal succes!
Alcoholvrij alternatief
Onderzoek van de University of Southern California (VS) laat zien dat mensen met weinig zelfvertrouwen gevoelig zijn voor alcohol als sociaal hulpmiddel. Dat ging vooral op bij vrouwen. Onzekere dames werden na een drankje losser in hun contact, terwijl vrouwen met een flinke dosis zelfvertrouwen geen verschil merkten. Met zelfvertrouwen heb je dus geen drankje nodig. Tijd voor wat positieve bekrachtiging: je kunt het, tijger.
Alcohol maakt je creatief (een beetje dan)
De borrelpraat
Het verhaal gaat dat de beste ideeën ontstaan in de kroeg en bij voorkeur worden uitgeschreven op een bierviltje. Misschien heb je zelf met een paar glazen op ook weleens een geniaal businessplan opgezet. Of bedacht je halverwege de avond dat houtsnijden je nieuwe hobby werd. Gelukkig had je pleisters in huis. En hoe vaak bleken deze hersenspinsels de volgende morgen nog steeds zo spectaculair?
De ontnuchterende waarheid
Onderzoek van de University of Illinois (VS) uit 2012 laat zien dat een beetje alcohol in je bloed inderdaad je creativiteit kan verhogen. In naam der wetenschap dronken de proefpersonen alcohol totdat ze op een blaastest 0,075 scoorden. Voor een vrouw van 65 kilo zijn dat gemiddeld twee drankjes en voor een gemiddelde man ongeveer drie. De licht aangeschoten deelnemers presteerden beter bij creatieve denkopdrachten dan hun nuchtere tegenhangers. Zij kregen vaker een slimme ingeving. Een Oostenrijkse studie uit 2017 plaatste wat kanttekeningen bij deze conclusie. In dat onderzoek hielp een beetje alcohol (één biertje) ook om één creatieve ingeving te krijgen. Maar het had geen invloed op het bedenken van veel verschillende out of the box-oplossingen. Een lichte roes wakkert je creativiteit dus in beperkte mate aan. De onderzoekers denken dat alcohol je gedachten buiten de gebaande paden stuurt. Zoals een dronken chauffeur rijdt, zeg maar. Maar als je te veel slingert, kom je nergens.
Alcoholvrij alternatief
Moet je nu bij elke brainstormsessie iedereen één drankje geven? Nee hoor, je kunt je creativiteit ook prima verhogen zonder alcohol. Misschien herken je het wel: onder de douche krijg je soms de beste ingevingen. Deze douchegedachten ontstaan als je je gedachten de vrije loop laat. Zo vindt je brein de rust om nieuwe verbindingen te maken en creatieve oplossingen te bedenken. Dus in plaats van een fles wijn erbij lekker met z’n allen douchen bij de volgende brainstorm.
Alcohol stuurt je gedachten buiten gebaande paden, zoals een dronken chauffeur rijdt
Alcohol beschermt je hart (of toch niet?)
De borrelpraat
De ultieme reden om een flesje wijn open te trekken, of in elk geval het ultieme excuus, is dat wijn goed voor je is. Vooral rode wijn wordt geprezen om zijn gezondheidsvoordelen: met dank aan de antioxidanten in het gefermenteerde druivensap. Eén glas per dag en je kransslagaderen spoelen schoon. Toch?
De ontnuchterende waarheid
Het idee dat alcohol goed is tegen hart-en vaatziekten ontstond in de jaren 70. De Fransen bleken langer te leven, terwijl ze meer verzadigde vetten aten. Om te ontdekken of dit klopte, gooiden wetenschappers van de Britse Medical Research Council alle Europeanen op een hoop. Ze ontdekten dat de Fransen inderdaad minder vaak overleden aan hart-en vaatziekten. Van alle bekeken factoren bleek wijn drinken de belangrijkste te zijn. Sindsdien zijn er kanttekeningen bij deze conclusie geplaatst. Zo zijn wijndrinkers vaak rijker, sporten ze meer en hebben ze een lagere BMI dan de gemiddelde persoon. Allemaal redenen voor een betere gezondheid, los van het wijndrinken. Recentere studies tonen wisselende resultaten. Een groot Chinees onderzoek uit 2019 met een half miljoen deelnemers liet geen voordeel zien van alcohol op het voorkomen van hart-en vaatziekten, maar wel op het voorkomen van een beroerte. Onderzoekers van de University of California (VS) concludeerden uit 54 studies dat de beschermende werking van alcohol niet opweegt tegen de ongezonde kanten.
Alcoholvrij alternatief
De polyfenolen in rode wijn worden gezien als de wonderstofjes die je hart-en bloedvaten beschermen. Maar, verrassing: die kun je ook op een andere manier binnenkrijgen. Eet bijvoorbeeld druiven, daar komen de antioxidanten in wijn vandaan. Ook andere bessen zoals bramen en blauwe bessen zijn gezonde polyfenolbommetjes.
Alcohol maakt je eerlijker (tegen wil en dank)
De borrelpraat
De Romeinen wisten het al: in vino veritas, in wijn zit de waarheid. Onder invloed van een drankje of twee word je vaak een stuk eerlijker en opener. Het geheim dat je al jaren bij je draagt? Opeens lijkt dit het ideale moment om het te onthullen. Die ontluikende verliefdheid op een collega die je normaal zou verzwijgen? Het komt er voortvarend uit, of je nu wilt of niet.
De ontnuchterende waarheid
Alcohol heeft invloed op de prefrontale cortex. Dat is het voorste deel van je hersenen dat zorgt voor je zelfbeheersing, inschattingsvermogen en redenatievermogen. Een drankje maakt je interne filter los, dat normaal gesproken voorkomt dat je alles eruit flapt. En dat kan inderdaad leiden tot gênante, maar goudeerlijke gesprekken.
Daarnaast reageer je vaak emotioneler als je flink hebt gepimpeld. Sommigen hangen halverwege de avond huilend over de toog, anderen worden juist agressiever van een neutje te veel. Je kunt dan ook niet zeggen dat dronken mensen per se de waarheid vertellen. Ze roepen of doen gewoon het eerste emotionele wat in hen opkomt. En als dat toevallig iets onaardigs is, maakt dat het niet meteen waar. Ook een spontane dronken liefdesverklaring moet je met een korreltje zout nemen. Brits onderzoek (hoe kan het ook anders) laat zien dat de ‘bierbril’ iedereen aantrekkelijker maakt, ook mensen voor wie je anders niet meteen zou zijn gevallen. Combineer dat met een vlaag van alcoholgedreven emotionele incontinentie en voor je het weet verklaar je Quasimodo je eeuwige liefde.
Alcoholvrij alternatief
Als je het moeilijk vindt om eerlijk te zijn, kun je naar een fles vloeibare moed grijpen en dronken je buurman je ongezouten mening geven over zijn nachtelijke drumoefeningen. Maar er zijn gezondere manieren om te zeggen wat je denkt. Zet bijvoorbeeld eerst je gedachten en gevoelens op papier. Dan weet je beter wat je wilt zeggen en is het makkelijker om je mond open te trekken.
Vloeibaar zelfvertrouwen voelt fijn, maar je mist de rollende ogen van anderen
Alcohol maakt je onoverwinnelijk (denk je)
De borrelpraat
Neem nog snel een slok bier voordat je met je heimelijke liefde gaat praten, want alcohol geeft je zelfvertrouwen een flinke boost. Je voelt je net wat knapper, slimmer en leuker. Zwalkend, maar blakend van het zelfvertrouwen sla je je slag. Wie zou er nee kunnen zeggen tegen zo’n gave gast als jij?
De ontnuchterende waarheid
De boost in je zelfvertrouwen heb je te danken aan een hele cocktail van oppeppende stofjes die je hersenen loslaten onder invloed van alcohol. Dopamine, een van die gelukshormonen, geeft je een kortdurend euforisch gevoel. Daarnaast vermindert alcohol je sociale remmingen én zorgt ervoor dat je je minder bewust bent van wat anderen van je denken. De combinatie van een gelukkig gevoel en een vlaag van onbevangenheid maken je de ster van het feest.
Helaas laten studies zien dat je verworven moed ook een keerzijde heeft: na enkele glaasjes wordt je sociale antenne minder gevoelig. Je mist de rollende ogen, het diepe zuchten en het wegkijken van de ongeïnteresseerde tegenpartij en slaat dus soms de plank finaal mis.
In onderzoek van Pacific University (VS) schatten proefpersonen al na enkele drankjes gezichten vaker als vrolijk en gelukkig in dan als ze nuchter waren. In meer beschonken toestand werd het lezen van gezichtsuitdrukkingen nog lastiger. Boze gezichten werden neutraler ingeschat, terwijl neutrale gezichten vaker als agressief werden beschreven.
Vol vloeibaar zelfvertrouwen mis je dus gemakkelijker de subtiele hints van het doelwit van je avances en loop je kacheltjeblauw een blauwtje.
Alcoholvrij alternatief
Voor een tijdelijke piek in je zelfvertrouwen werkt alcohol prima, zeker als je de spijt de volgende ochtend op de koop toe neemt. Voor een wat langduriger effect kun je bijvoorbeeld elke dag iets doen waarop je trots kunt zijn. Probeer iets nieuws, houd een goede gewoonte vol of doe nou eindelijk die uitgestelde klusjes in huis. Elke kleine stap maakt je zelfvertrouwen groter. En je woning knapt er ook nog van op.
Alcohol helpt je ontspannen (voor even)
De borrelpraat
Stress? Slaapproblemen? Werkdruk? Na een lange dag lijkt een koud biertje precies wat je nodig hebt om de stress van je af te laten glijden. Inderdaad, een borrel helpt om te ontspannen. Dat zit ’m tussen je oren: alcohol werkt op je centrale zenuwstelsel en heeft een kalmerend effect.
De ontnuchterende waarheid
Een van de eerste effecten van alcohol in je hersenen is het stimuleren van de signaalstof gamma-aminoboterzuur (GABA). Dit stofje vermindert de activiteit van je neuronen, waardoor je heerlijk relaxed wordt. Maar die roes helpt slechts tijdelijk tegen de stress. Als de alcohol weer uit je lijf is en de GABA minder actief wordt, kun je zelfs meer onrust voelen. Dit wordt ook hangxiety genoemd, een combinatie van hangover (kater) en anxiety (angst). Om telkens hetzelfde ontspannen gevoel te krijgen, moet je steeds meer drinken.
Ook een slaapmutsje werkt maar kort. Na een flinke neut zak je sneller weg naar dromenland, om halverwege de nacht onrustig wakker te worden. Alcohol verstoort namelijk je REM-slaap. Dat is het moment waarop je hersenen heel actief zijn en je droomt. Onderzoek laat zien dat GABA de kwaliteit van deze belangrijke slaapfase beïnvloedt. Het resultaat? Je wordt de volgende ochtend onvoldoende uitgerust wakker, waardoor de stress alleen maar toeneemt.
Alcoholvrij alternatief
Ook zonder ontspannend drankje kun je stress kwijtraken. Fietsen, wandelen of even sporten geeft, achteraf, hetzelfde gelukzalige ontspannen gevoel als een borrel. En als het buiten bar en boos is, kruip dan met een dekentje en een boek op de bank. Heerlijk ontspannen en voor je het weet, lig je te kwijlen.
mare.lensvelt@quest.nl
