“‘Hebben jullie nog plannen?’ vroeg de oncoloog ons, nadat hij had verteld dat de blaaskanker van Freerk was uitgezaaid en dat hij niet meer beter zou worden. Freerk en ik fietsen graag samen. Acht jaar geleden leerden we elkaar kennen, toen ik aan het revalideren was omdat mijn linkerbeen het niet goed deed. We liepen elkaar op een dag zomaar tegen het lijf, raakten aan de praat en hadden meteen een klik. Al snel besloten we samen te gaan fietsen: eerst kleine stukjes, steeds iets verder. Uiteindelijk maakten we zelfs mooie fietsvakanties.
Dat veranderde toen Freerk ziek werd. Hij bleek een auto-immuunziekte te hebben. Erg, maar gelukkig ga je daar niet aan dood. Hij werd wel kortademig en wat zwakker, maar met een aangepaste rolstoelfiets konden we toch blijven fietsen. Dat deden we dus ook.
Totdat Freerk ook nog kanker kreeg, die uitgezaaid bleek te zijn. ‘Hoe lang hebben we nog?’ vroeg ik aan de arts nadat hij ons het nieuws had verteld. Dat was nog maar kort. Eigenlijk hadden we gisteren al op weg moeten zijn, zo weinig tijd was er nog. Freerk en ik keken elkaar aan. We wilden heel graag naar Rome fietsen, maar dat ging niet meer lukken. Het was november en in de winter konden we de Alpen niet over. Maar Lourdes zouden we wél kunnen halen, bedachten we. Daar wilden we niet naartoe vanwege de wonderen waar de plek om bekendstaat, maar omdat het in het zuiden ligt. We wilden heel graag de lente tegemoet fietsen. ‘Dat kan toch niet, in de winter en nu Freerk zo ziek is’, riep mijn vader uit. Maar hij kon me niet tegenhouden. Met een aangepaste fiets waarop Freerk mee kon fietsen en een aanhangwagentje met winterkleding gingen we midden in de winter op weg.”
“Zijn levensverwachting was in november nog maar drie maanden. Het was al januari”
Beetje naïef
“Freerk en ik hadden al eerder een lange fietstocht gemaakt waarvan niemand vooraf dacht dat het een goed idee was. Nadat bij hem blaaskanker was ontdekt, moest zijn blaas worden verwijderd. Tijdens die operatie ging er van alles mis.
Daardoor kreeg hij niet alleen een blaasstoma, maar ook een darmstoma. Het was kantje boord. Hij was ontzettend ziek en veel mensen dachten dat hij het niet zou overleven.
‘Als jij beter wordt, fietsen we naar Santiago de Compostella’, zei ik hem. Dat was onze droom.
“‘Dit kan toch niet, nu Freerk zo ziek is’, riep mijn vader”
Freerk vond het een goed plan. We noemden het onze Santiago-deal. En we hebben het voor elkaar gekregen. Die tocht was echt helend voor hem: onderweg zijn, veel buiten zijn. Ik ben blij dat we ons door niets of niemand hebben laten tegenhouden.
Freerk woonde intussen ook bij mij. Het was coronatijd toen hij na een langdurige ziekenhuisopname in een verpleeghuis terechtkwam vanwege alle medische zorg die hij nodig had. Door de lockdown zat hij daar helemaal alleen. Ik vond het onmenselijk om mijn maatje achter de ramen te zien zitten. Daarom vroeg ik een persoonsgebonden budget aan om zelf medische zorg in te schakelen en haalde ik hem naar mijn huis. ‘Waar begin je aan!’ riep iedereen. Voor mij voelde het logisch. Ik hoefde geen voors en tegens tegen elkaar af te wegen. Freerk is een bikkel, echt een held in hoe hij met alles omgaat. Hij kruipt niet weg achter de geraniums, dat is niks voor hem. We waren liever buiten, ergens naar onderweg. En nu we een aangepaste fiets hadden waarop hij zelf kon meetrappen, zagen we geen problemen. In de winter trek je gewoon een dikkere jas aan, verder is alles hetzelfde, dachten we wat naïef. Eigenlijk hadden we gewoon haast. Zijn levensverwachting was in november 2024 nog maar drie maanden. Het was al januari toen we vertrokken.”
Winterwonderland
“Voor mij was het best heftig. Ik had de zorg voor Freerk. Wat als het mis zou gaan? Hoe snel zou hij achteruitgaan? Je kunt niet zomaar denken: het komt wel goed. Je moet echt een plan hebben voor als dat niet zo is. Mijn zoon stond de hele reis stand-by voor als er wat zou zijn. En na een maand zouden onze medische voorraden, zoals medicatie en stoma’s, worden aangevuld door een volgteam. In de winter fietsen brengt extra uitdagingen met zich mee. We hadden vorst, het was glad, vaak donker, koud en regenachtig. Als we niet goed uitkeken, gleden we van de weg of kwamen we vast te zitten in de modder.
Al vrij snel werd Freerk zieker. Hij kreeg wondroos waarvoor hij antibiotica nodig had en hij kon niet meer lopen. Wat moesten we nu? Zou het beter voor hem zijn om naar huis te gaan, of juist om door te zetten? Teruggaan bleek voor ons allebei geen optie. Ik heb me geen moment afgevraagd waar we aan begonnen waren. We wilden dit echt meemaken. Dan zou Freerk maar niet meefietsen en voorop stilzitten. We lasten meer tussenstops en rustdagen in. Uiteindelijk knapte Freerk op en kon hij weer meefietsen. Zijn conditie ging zelfs flink vooruit. We genoten intens van het fantastische winterwonderland waar we doorheen kwamen.”
“Met een aangepaste fiets en aanhangwagentje gingen we midden in de winter op weg”
Opgetild
“Hoe we ons ook voelden, we werden altijd vrolijk als we onderweg ‘ons’ liedje zongen: Door de wind, door de regen, dwars door alles heen, door de storm, al zit alles ons tegen. Door jou fiets ik nooit alleen.
Voorbijgangers die ons met de aangepaste fiets en aanhangkar door het winterlandschap zagen ploeteren, dachten misschien dat we hartstikke gek waren. Maar we kregen vooral veel positieve reacties. We ontmoetten leuke mensen, hadden mooie gesprekken en voelden ons echt opgetild. Voor Freerk was het fijn om te merken dat je niet stil hoeft te zitten wachten als je hoort dat je niet meer beter wordt. In plaats daarvan deden we iets heel bijzonders met de tijd die we nog hadden.
Onderweg was het makkelijker om de zware dingen, het verdriet van het naderende afscheid, even weg te drukken. Het voelde alsof de tijd bevroor en we alleen nog maar opgingen in de omgeving. We zagen roofvogels, we zagen de lente elke dag dichterbij komen: narcissen die hun kopjes opstaken, bloesem die opeens opkwam. Verdrietig was het ook. Onze reis was door alles wat we zagen en meemaakten heel levendig, maar de dood reisde altijd mee. Steeds was ik op mijn hoede of het slechter ging met Freerk. Als hij begon te hoesten of wiebelig liep, maakte ik me zorgen. En als we een berg op fietsten, ik alleen het topje kon zien en naar de hemel keek, besefte ik opeens heel sterk: het houdt straks op. Dit is onze allerlaatste lange reis samen.”
Onvergetelijk
“Toen we aankwamen in Lourdes was de conditie van Freerk enorm opgeknapt.
Misschien was dat voor ons wel het wonder van Lourdes. Het was zo bijzonder om er eindelijk te staan, na tweeënhalve maand onderweg te zijn geweest. Op het plein zegende een pastoor ons in. We bezochten de kerk, staken een kaarsje aan, zagen de grot en dronken het water. Daarna bracht mijn zoon ons weer terug naar huis. Iedereen wilde weten hoe het was en hoe het met Freerk ging. Daar had ik geen woorden voor. Ik kon niet uitleggen hoe het is om los te zijn van de ratrace. Dat ik het lastig vind dat mijn leven straks doorgaat en dat van Freerk niet. En dat ik deze reis nooit zonder hem had kunnen maken. We hebben een ervaring gehad die we nooit meer vergeten. Onderweg merkten we hoe weinig spullen je nodig hebt om het goed te hebben. Dat je prima kunt leven zonder poespas, zonder maskers.
Ik voel een enorme verbondenheid met Freerk en met alles wat we samen hebben gedaan. Hij was er voor mij, steunde me als ik verdrietig werd of boos. Hij vond het moeilijk om mij los te moeten laten, en ik mis hem vreselijk.
“Onze reis was levendig, maar de dood reisde altijd mee”
Nadat hij hoorde dat hij niet meer beter zou worden, heeft hij geen levensverlengende behandelingen ondergaan. Hij wilde kwaliteit van leven. Die heeft hij gekregen. En wij?
Wij hebben gedaan waar we blij van werden, ook al zei iedereen dat het niet kon.”
Freerk leefde nog een heel jaar langer dan was voorspeld. Vlak voordat dit nummer naar de drukker ging, bereikte ons het bericht dat hij inmiddels is overleden.
