Hij was leider binnen de Special Forces en ging op missie naar onder meer Bosnië, Afghanistan, Ivoorkust en Libanon. Maar deze ochtend is oud-commando Ray Klaassens met heel andere zaken bezig. Bij een koffiezaak heeft hij niet alleen een sterke kop koffie to-go besteld, hij heeft er ook romantische of zeg maar gerust stomende – woorden op een servet geschreven en deze op een tafeltje gepositioneerd, wetende dat zijn liefde, Noi Pakon, weldra dezelfde koffieronde zou maken en zijn boodschap daar zou aantreffen. Het getuigt van een romantiek waar we hem graag mee zouden plagen, maar dat durven we niet. Voor je het weet laat-ie je honderd push-ups doen. Als hoofdinstructeur van onder andere televisieprogramma Kamp van Koningsbrugge hebben we het hem de kandidaten maar wat vaak zien ordonneren.
Voor deze fotoshoot was je stipt op tijd, zoals door Defensie aangeleerd.
‘Tien minuten vóór tijd was ik present. En dan heb ik nog echt moeite gehad met parkeren, hier in de Amsterdamse binnenstad. Op tijd komen is inderdaad aangeleerd gedrag, maar ook een vanzelfsprekendheid. Zo verspillen we elkaars tijd niet.’
Uit wat voor nest komt dit stoere menneke uit Helmond?
‘Uit een arbeidersgezin. Twee ouders die nog altijd bij elkaar zijn, twee broers en een zus. Allemaal wonen ze in een straal van een kilometer van ons ouderlijk huis. Wat mij is bijgebleven, is mijn moeder die zegt: ‘Je werkt hard, je bent altijd eerlijk en altijd op tijd. Dat zijn de regels.’ Mijn jeugd zat dan ook vol met huisarrest, want ik was nooit op tijd, loog heel vaak en werkte niet hard.’
In het boek Je bent wat je doet beschrijf je jouw eerste bijbaantje: foldertjes bezorgen. Nutteloos werk, vond je, en je dumpte de hele folderlading in een container bij school. Wanneer vond jij je doel in het leven?
‘Ik werd ook nog betrapt door de schoolconciërge terwijl ik dat deed, dus dat leidde weer tot liegen. Het vinden van mijn levensdoel begon bij de keuze die ik maakte om naar Defensie te gaan. Niet zozeer omdat ik militair wilde worden, maar vooral omdat de opleiding gratis was en ik sportief en avontuurlijk was aangelegd. Ik was in buitenschoolse uren altijd vuurtjes stokend in bossen te vinden en sliep in boshutten. Ik hield ervan om zogezegd ‘om het hoekje te kijken’, daar waar het avontuur lonkte. Dat avontuur en een sportieve uitdaging dacht ik bij Defensie te kunnen vinden en dat Defensie eenieder die de opleiding ging doen ook nog betaalde, vond ik mooi meegenomen. Ik vond mezelf een hele pief toen ik negentien was en me aanmeldde en arriveerde op de Koninklijke Militaire Academie in Breda.’ Hij lacht. ‘Nou, het waren pittige jaren van aanpassen, discipline, groei en kansen leren pakken. Ik dacht dat ik wist wat mijn identiteit was, maar dat bleek niet zo te zijn. Ik was communicatief niet sterk, sociaal niet sterk, fysiek niet zo sterk als gedacht en mentaal al helemáál niet.’
Waar moest je doorheen?
‘Eerst door een gevoel van onzekerheid. Ik ging mezelf overschreeuwen, nog harder trainen. Tijdens een militaire oefening van drie dagen gaf ik volle bak maximale inspanning, dacht ik, maar mijn meerdere zei me dat hij nog nooit zoiets slechts had gezien. Misschien moet ik stoppen, dacht ik, maar door groepsdruk, of door lafheid - ik durfde niet eens te stoppen met de opleiding - ging ik door. Nam ik het besluit: zo’n moment ga ik niet nog een keer meemaken. Wat ervoor nodig is? Het nooit meer kiezen voor de weg van de minste weerstand. Want die meerdere had het goed gezien, door het buitenkantje heen geprikt. Ik was de avond voor die oefening gaan stappen, zoals ik op school ook altijd te vroeg was gestopt met leren. Een 6-vond ik goed genoeg. Mijn meerdere wist dat ik zijn kritiek nodig had om verder te komen, maar ik heb me nog nooit zo eenzaam gevoeld als in die uren. Het zou mijn verantwoordelijkheid worden om met veertig mannen naar oorlogsgebied te trekken en voor mijn gevoel had ik het volledig verknald. Ik denk dat iedereen in zijn leven zo’n kwetsbaar, ‘naakt’ moment nodig heeft en dat was het mijne. Vier jaar later ging ik als een andere man op buitenlandmissies.’ Jaren leefde Ray ‘in de schaduw’, omdat geheim moest blijven wat hij deed. Een logisch gevolg van het vak commando en inlichtingenwerk. Ray heeft in interviews, boeken en tv-optredens geregeld verteld over die buitenlandse missies, maar meestal zonder operationele details prijs te geven, uit loyaliteit naar oud-collega’s en omdat het vaak geheime of gevaarlijke missies betrof. In een interview met AD zei hij dat hij tijdens een missie in Afghanistan betrokken was bij het ontdekken van een massagraf en legde hij uit hoe cruciaal het is om zulke ervaringen mentaal te verwerken. In media wordt hij vaak geciteerd met: ‘Wie iemand echt is, wordt pas onder extreme druk zichtbaar.’ Als vader van een dochter en zoon heeft hij thuis ook zo z’n stokpaardjes. Hij zei bijvoorbeeld eens tegen zijn zoon: ‘Ik gun jou zo veel ellende.’
‘Mijn moeder zei altijd: ‘Je werkt hard, je bent altijd eerlijk en altijd op tijd. Dat zijn de regels’’
Die moet je even uitleggen.
‘Ik bracht het niet cynisch of gemeen. Ik probeerde hem aan te spreken op zijn taakvolwassenheid, om hem erachter te laten komen dat die ellende hem de krachtigste versie van zichzelf zou maken. Toen hij zei commando te willen worden, heb ik hem meegenomen naar de Ardennen alsof we op militaire oefening waren. Om hem te laten ruiken aan hoe het zou zijn. Als je erdoorheen zit en vervalt in gezeur en geklaag dat je je verschrikkelijk voelt, dan fop je jezelf. Ellende zorgt ervoor dat je je best gaat doen. Daar móét je doorheen, het plant een zaadje voor een gevoel van trots. Terwijl de pijn uit de weg gaan betekent dat je enkel een zaadje plant voor spijt. Mijn zoon is nu 25 en sportinstructeur geworden bij de rode baretten. Laatst is hij ‘best man’ geworden. Het is een titel die iemand krijgt vanuit de groep omdat hij in staat is de ‘club’ bij elkaar te krijgen als de sfeer moeilijk is. Zelf was ik ‘best man’ bij het Korps Commandotroepen en nu mijn zoon, bij de rode baretten. Het maakt me heel trots.’
‘Ik was communicatief , sociaal en fysiek niet zo sterk als gedacht en mentaal al helemáál niet’
In een eerder interview zei je: ‘Vroeger had ik heel veel over voor mijn werk en sloeg de balans door. Na tien jaar is de relatie met de moeder van mijn kinderen verbroken, daarna nog een relatie van vijftien jaar. Dat laat ik me niet nog eens gebeuren.’ De relaties die tot een einde kwamen, was jouw arbeidsethos daar debet aan? Heb je spijt van dingen?
‘Als ik kijk naar de relatie met de moeder van mijn kinderen, en ook naar de relatie die ik daarna had, moet ik concluderen dat er heel veel op de schouders van de vrouwen terechtkwam. Buitenproportioneel veel. Niet gezond. We pasten niet goed bij elkaar en groeiden uit elkaar. Gelukkig zijn we altijd respectvol met elkaar blijven omgaan. Ik vind het moeilijk dat ik onze jonge kinderen – ze waren vier en zeven toen we uit elkaar gingen – in een situatie heb gestort waar zij niet zelf voor hadden gekozen. Maar of ik spijt heb, vind ik lastig te beantwoorden.’
Wat heb je pas laat geleerd over liefde?
‘Dat verliefdheid verbloemt. Twijfels die je in het begin van een relatie misschien al voelt, vervagen doordat verliefdheid alles superleuk maakt. Later in een relatie duiken die initiële twijfels weer op en zijn ze niet meer te negeren.’
Je bent inmiddels een hele poos gelukkig met danseres en luchtacrobaat Noi Pakon. Wat maakt dat het werkt tussen jullie?
‘Noi en ik zijn sinds de zomer van 2022 bij elkaar. Toen we trouwden, zei een van de kinderen: ‘Het lijkt alsof we allemaal met elkaar trouwen.’ Het leven neemt je mee op pad en we hebben allemaal onze geschiedenis en kleine en grote moeilijkheden. Maar dat het ons is gelukt een gevoel van samen te creëren, daar ben ik zo blij mee. Ik voel een harmonie als ik met Noi ben. We denken hetzelfde over de dingen die we belangrijk vinden in het leven, we leven naar dezelfde waarden. Vinden we werk, sport, bewegen en avontuur fijn en belangrijk. We zijn veel met vrienden en reizen graag. Onze kinderen, Noi heeft ook een zoon, nemen we mee in de dingen waarin we zelf geloven. Passie vinden we ook superbelangrijk.’
Zo schijnen jullie weleens een 75 Hard Challenge in te duiken. Wat is dat?
‘Het is een programma ontwikkeld door auteur en spreker Andy Frisella dat draait om discipline en doorzettingsvermogen. Het is geen simpel dieet of sportlesje, maar een programma van 75 dagen gericht op fysieke en mentale weerbaarheid, waarbij je volledig opnieuw begint zodra je één dag of onderdeel mist.’
Wow.
(lacht) ‘Wij gaan goed op zo’n disciplineprogramma. Een uitdaging die draait om lichaam en geest trainen, doorzettingsvermogen en eigenaarschap over de keuzes die je maakt. 75 dagen, omdat dat de perfecte periode lijkt te zijn om een mindset volledig te veranderen en duurzaam vast te houden. Noi en ik doen aan de lopende band zulke challenges. Niet altijd zo groots als deze, maar als de een zegt: ‘Laten we deze maand elke dag driehonderd sit-ups doen,’ zucht de ander voor de vorm even, maar gaan we het wél doen. De beloning is het geweldige gevoel als je het hebt volgehouden. En, na de 75 Hard Challenge, een geweldig weekend in het Amsterdamse Conservatorium Hotel waarin we in drie dagen alles wat we in die 75 dagen hadden opgebouwd, compleet kapot hebben gemaakt, haha. De volgende uitdagingen zijn alweer in zicht: Noi richt zich op acteren, ik heb een bokschallenge die eraan komt en ik ga een rally van zes dagen door Marokko doen. Pittig, omdat ik met een groep mensen ga die daar veel beter in zijn dan ik. Dat element van continu ergens tegen moeten opboksen, vind ik leuk.’
‘Toen mijn zoon zei commando te willen worden, heb ik hem meegenomen naar de Ardennen alsof we opmilitaire oefening waren’
Je bent hoofdinstructeur in het AVROTROS-tv-programma Kamp Van Koningsbrugge. En je gaat voor opnames van het programma Strijders naar Bulgarije om kandidaten tot het maximale te coachen. Heb jij ooit medelijden met kandidaten die zich zwetend en puffend richting finishlijn manoeuvreren?
‘Medelijden niet, want ze hóéven daar niet te zijn, ze zijn er uit vrije keuze. Maar soms heb ik wel met ze te doen, hoor. Bijvoorbeeld als ze enorm met zichzelf in de knoop zitten. Het is mijn doel ze dáár te brengen waar ze het fysiek niet meer aankunnen, want pas op dat punt kom je zogezegd in je hoofd terecht, bij het mentale stuk, en werk je aan eigenschappen als creativiteit en samenwerken.’
Hoe kom jij, tussen de opnames door, zelf tot rust?
‘Noi en ik zijn laatst naar Zuid-Afrika geweest, een reis waar we lang naar uitkeken omdat we graag in dat land komen. Ook dit keer was het weer geweldig. Bourgondisch ook, iets ‘te’ naar mijn zin. Té ontspannen, ik had wat vaker op hike moeten gaan of in de ochtend een uurtje moeten gaan werken. Dat was beter geweest. Ik heb altijd eerst inspanning nodig om tot ontspanning te komen, als yin en yang. Dat is de aard van het beestje.’
RAY Klaassens
GEBOREN 1973 in Helmond.
GING naar het vwo en naar de Koninklijke Militaire Academie in Breda, waar hij middels een selectietraject bij de Landmacht kapitein werd.
VERZORGT trainingen bij overheidsinstanties als defensie, politie en justitie.
IS BEKEND van programma’s als Kamp Van Koningsbrugge, No way back en Strijders.
SCHREEF de boeken Groeipijn en Je bent wat je doet.
TE ZIEN in 2027 in theaters.
HEEFT een dochter, zoon en drie stiefzonen en een relatie.
