ROSIANNE NAM HAAR SIAMESE TWEELINGZUSJES IN HUIS
Enthousiast laat Rosianne de tekeningen zien van de unit die deze zomer in haar tuin wordt geplaatst. Veel ruimte voor een terras blijft er niet over, maar dat maakt haar niets uit. Dat haar zusjes voor het eerst in hun leven zelfstandig kunnen gaan wonen, is het enige dat telt. Zelfstandig, in de nabijheid van Rosianne. Nu woont de Siamese tweeling nog in huis bij Rosiannes gezin met zoon Damian van vijf en dochter Mayra van twee. Dat is gezellig, maar ook wel heel druk. “Ik merk dat mijn zusjes geleerd hebben alles te vragen. Het wordt tijd dat ze eigen verantwoordelijkheden krijgen. ‘Rosie, mogen we even winkelen?’ vragen ze bijvoorbeeld. ‘Natuurlijk! Gewoon doen!’ reageer ik dan. Ze zijn 24. Ik gun ze die vrijheid.”
Rosianne was zes jaar toen Sheneeva en Chenelva werden geboren. Ze woonden destijds in een dorp in het binnenland van Suriname. “De bevalling kwam maar niet op gang, weet ik nog. Mijn moeder werd naar de stad gebracht. Dat ze zwanger was van een tweeling, wist ze niet, laat staan dat ze wist dat de baby’s met de hoofdjes aan elkaar zaten. Ze werd met spoed geopereerd en iedereen was in paniek toen ze zagen wat er aan de hand was. Wij mochten niet op visite komen en de meiden werden meteen naar een speciale afdeling gebracht – niet naar de kraamafdeling. Het heeft echt wel even geduurd voordat ik ze voor het eerst zag. Een verpleegkundige tilde mijn zusjes op achter een raam. Ik zag één groter hoofd, vier armen en vier benen. Het had weinig effect op me. Als zesjarige verwerk je zoiets op je eigen manier.” Als de tweeling een half jaar oud is, gaan ze voor een operatie naar Nederland, samen met hun moeder. Het is de tijd van 9/11, alle aandacht gaat uit naar de aanslagen. Voor Sheneeva en Chenelva heel fijn, zegt Rosianne nu. Ze zouden anders voorpaginanieuws zijn geweest.
Behekst
Rosianne blijft met haar andere broer en zusje in Suriname, bij oma en opa. In Nederland buigen talloze artsen zich over de tweeling. Zomaar terug naar Suriname gaan, zit er niet in. De meiden hebben medische hulp nodig. De kinderen scheiden behoort niet tot de mogelijkheden, omdat ze belangrijke slagaders delen. Artsen voorspellen dat ze hooguit vijf jaar worden. Pas drie tot vier jaar later volgt er een gezinshereniging. Voor Rosianne was haar moeder inmiddels een vreemde geworden. “Ik heb veel moeite gehad mijn draai hier in Nederland te vinden, mede door de trauma’s die ik had opgelopen in Suriname. In het dorp waar ik woonde, dachten ze dat ons gezin behekst was. De tweeling zou voodoo zijn. Wij werden als kinderen daarom verstoten, bespuugd en uitgescholden. Onze vader was niet langer in beeld, oma en opa waren onze veilige haven. En daar waren we bij weggerukt. Sheneeva en Chenelva vonden het leuk dat wij bij ze kwamen wonen en ik vond mijn zusjes ook heel lief. Maar toch miste ik Suriname. Alles was hier anders. Onze moeder verzoop ondertussen in haar problemen. Naast een Siamese tweeling had ze er zomaar drie kinderen met behoorlijke bagage bij gekregen, als alleenstaande vrouw. Ze kreeg niet de juiste hulp van instanties.” Dat Rosianne twee zusjes heeft die met de hoofden aan elkaar vast zitten, houdt ze angstvallig verborgen voor haar nieuwe klasgenootjes. “In Suriname werd ik gepest daarmee, dat wilde ik voorkomen. Ik werd nu evengoed gepest, maar dan om mijn accent. Alles was zo wennen. Destijds, in het binnenland van Suriname, werd ik door mijn docenten met een stok op mijn handen geslagen als ik niet luisterde, de lesstof niet kende of fouten maakte. Dat was hier niet zo, toch was ik heel bang.”
‘IEDEREEN WAS IN PANIEK TOEN MIJN ZUSJES WERDEN GEBOREN’
‘MIJN VRIEND SCHROK NIET VAN MIJN ZUSJES. ‘O LEUK’, ZEI HIJ, TOEN IK HEM FOTO’S LIET ZIEN’
Kind zijn
Als ze twaalf jaar is, loopt ze volledig vast. Haar broer en zusje zijn dan al uit huis geplaatst, maar Rosiannes hulpvraag wordt lang niet gezien. “Na wat omzwervingen, kwam ik uiteindelijk bij mijn pleegmoeder Irmgard terecht. Zij heeft mij een andere wereld laten zien. Ze heeft mij geleerd weer kind te zijn.”
Op haar achttiende gaat ze op zichzelf wonen en niet lang daarna vindt Rosianne de liefde. Ze vertelt Marvin aanvankelijk niets over haar achtergrond en hij is zo verliefd op haar, dat hij er ook niet echt naar vraagt. Pas als ze drie maanden samen zijn en ze doorheeft dat hij een blijvertje is, deelt ze haar levensverhaal met hem. Marvin komt uit een veilig tweeoudergezin en heeft lang niet zoveel bagage als Rosianne. “Zijn enige trauma is dat hij eens door een pestkop in een prullenbak is gegooid! Maar van mijn zusjes schrok hij niet. ‘O leuk’, zei hij, toen ik hem foto’s liet zien. We kwamen heel sporadisch weleens bij mijn moeder. Ik had mezelf voor het eerst in mijn leven op de eerste plek gezet. Egocentrisch misschien, maar ik moest wel.” Als Sheneeva en Chenelva achttien worden, krijgen ze een mentor en bewindvoerder toegewezen – hun moeder kan de zorg niet meer aan. Vanaf dat moment loopt alles via de mentor en bewindvoerder. De media-aandacht die inmiddels rondom de meiden is ontstaan naar aanleiding van een eerder gemaakte documentaire, moet stoppen, zo vinden ze. Rosianne zou haar zussen uitbuiten. Tussen de moeder van de meiden en de mentor ontstaat een verstoorde relatie en ook met Rosianne klikt het niet. Rosianne: “Ik ben niet de makkelijkste, dat geef ik direct toe. Maar je moet mij niet beschuldigen dat ik geld probeerde te verdienen met mijn zusjes. ‘Onze wil is wet’, zo werd mij steeds gezegd. Ik mocht niet eens meer zomaar contact opnemen met Sheneeva en Chenelva.”
Belofte
“Ik besloot me te focussen op mijn eigen leven. Marvin en ik waren verloofd en ik raakte zwanger. Het enige dat ik wilde, was gelukkig zijn. Drie dagen na de geboorte van mijn oudste, stond er een deurwaarder op de stoep. Ik moest foto’s van mijn zusjes van social media halen, ik zou ze gebruiken voor mijn eigen gewin. We kwamen in een neerwaartse spiraal terecht en ik besloot het contact volledig te verbreken. Ik heb in die tijd vreselijk veel gehuild en gerouwd. Dat we door corona geen kant op konden, kwam als een zegen. Ik moest echt bijkomen van alles wat er speelde.”
Vier jaar lang is het stil. Rosianne en Marvin kopen een huis, krijgen na een zoon nog een dochtertje en Rosianne werkt aan haar eigen mentale gezondheid. En dan ineens belt haar moeder. Ze is ziek, zo vertelt ze. “Ik wist niet goed wat ik daarmee moest. Hoezo bel je mij? dacht ik alleen maar. Want tussen ons was de band ook flink verstoord. Ik was boos. Eindelijk was ik happy en had ik alles op orde en dan nu dit telefoontje. Toch besloot ik mijn eigen trots aan de kant te zetten en naar haar toe te gaan. Ze had haar ziekte verborgen gehouden voor iedereen, doodsbang dat haar tweeling van haar zou worden afgenomen. Ik schrok van hoe ze eruitzag. ‘Ik ben terminaal’, zei ze. We dronken gemberbier en hebben samen gelachen en gehuild. En ze schreef in een brief dat het haar grote wens was dat Sheneeva en Chenelva naar mij gingen, na haar dood. Ik beloofde haar voor ze te zorgen. Drie dagen later overleed ze. Ik had mijn zusjes net kennis laten maken met mijn kinderen en bracht ze weer thuis, toen ik haar dood op de bank aantrof in de woonkamer. Het ging zo snel ineens, dat had niemand verwacht…”
‘MIJN ZUSJES HADDEN VEEL MEER GEHOORD MOETEN WORDEN’
Strijd
Rosiannes moeder wordt begraven in Suriname en de mentor van de tweeling stelt dat het geen goed plan is dat de meiden bij hun zus gaan wonen. “Het zou bij mij te klein zijn en ik had al een druk gezin. Op zich goede argumenten, dat snapte ik ook. Er was zelfs al een instelling voor ze gevonden en de meiden zouden het daar fantastisch vinden. Wie was ik dan om er tegenin te gaan?
Maar Sheneeva en Chenelva zaten daar tussen veel oudere bewoners die veelal zwaar beperkt en/of non-verbaal waren. ‘Rosie, we willen hier echt weg’, zeiden ze voortdurend. Ze hadden net hun moeder verloren en hun stem leek voor niemand te tellen. Ze zaten er volledig doorheen en wilden niet meer leven. ‘Ik zorg voor jullie!’ heb ik gezegd. Maar dat ging niet zo makkelijk. We kwamen in de hel terecht. Niemand luisterde naar ons. Het enige dat ik kon doen, was er vol voor gaan om het mentorschap en de bewindvoering over te nemen. Ik had het mijn moeder beloofd.” De juridische strijd duurt in totaal een jaar. Al die tijd zitten de meiden, zoals Rosianne het omschrijft, compleet ‘gevangen’ in de zorginstelling. Sinds drie maanden heeft ze het mentorschap over haar zusjes – een enorme opluchting. “Het is wennen, zo met elkaar en soms best pittig, maar ik moet ook eerlijk zeggen dat het me meevalt. De meiden zijn hier nu thuis en doen lekker hun ding. Ze kijken filmpjes op hun telefoon, gaan op pad, winkelen, gaan naar de dagbesteding of langs bij familie. Natuurlijk is het met mijn twee eigen kleine kinderen erbij behoorlijk druk. Na alles wat er het afgelopen jaar is gebeurd, zijn we ook toe aan rust. Ik ben voor nu even gestopt met mijn baan in de zorg om me op mijn zusjes te focussen.” Ondertussen maken ze met elkaar wel al volop toekomstplannen. “We willen ons samen gaan inzetten voor de rechten van mensen met een beperking. Mijn zusjes hadden veel meer gehoord moeten worden. Dit jaar verschijnt het boek Hey zus, over het verhaal van Chenelva en Sheneeva, verteld vanuit mijn perspectief als hun mantelzorger. En Sheneeva en Chenelva zijn begin volgend jaar te zien in het tv-programma Je zal het maar hebben. Maar nu eerst die unit in de tuin! Daar kijken we allemaal naar uit.”
TEKST: HESTER ZITVAST. FOTO’S: ROBERT ELSING. VISAGIE: WILMA SCHOLTE.
