A ansteller! Dat is wat ze denkt terwijl hij op de bank ligt te kermen. Ze heeft zelf net griep gehad, dus ze weet dat het niet erg genoeg is voor al dat zelfmedelijden en die zielige geluiden.
Maar waar ze geen rekening mee houdt, is dat ze misschien besmet zijn met hetzelfde virus, maar de gevolgen voor hun lichamen anders kunnen zijn. Verschillende wetenschappelijke studies hebben dit bevestigd.
Zo bleek uit onderzoek onder bijna 500 grieppatiënten dat mannen bijna twee keer zo vaak op de intensive care belandden als vrouwen. Een andere analyse wees uit dat het sterftecijfer bij mannen met griep 27 tot 50 procent hoger was dan bij vrouwen.
Decennialang proberen onderzoekers al te achterhalen waarom mannen slechter bestand zijn tegen infecties dan vrouwen. En nu is het verrassende antwoord gevonden.
Mannen worden hard getroffen
‘Mannengriep’ is de veronderstelde neiging van mannen om veelvoorkomende symptomen van infecties van de luchtwegen, zoals verkoudheid en griep, te overdrijven. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat mannen meer klagen over de symptomen. Toch suggereren sommige onderzoeken dat ze er meer last van hebben. Proeven met muizen laten zien dat besmette mannetjes meer uitgesproken ziekteverschijnselen hebben dan vrouwtjes die met dezelfde dosis virus zijn besmet. Mannetjes krijgen vaker koorts en hebben langer nodig om te herstellen.
Bij mensen lijkt dit ook zo te zijn. Hoewel sommige ziekten juist vrouwen vaker treffen, zijn er veel aanwijzingen dat vrouwen over het algemeen beter bestand zijn tegen infecties; diverse studies tonen aan dat mannen meer kans hebben om ernstig ziek te worden of te sterven aan bijvoorbeeld griep. Dit verschil is voor onderzoekers al tientallen jaren onderwerp van studie, en er zijn verschillende verklaringen geopperd.
27-50 procent hoger is de kans dat mannen overlijden aan de griep ten opzichte van vrouwen.
Vrouwen zorgen voor zichzelf
Eén verklaring voor de goede gezondheid van vrouwen hangt samen met hun gedrag. Onderzoek toont aan dat vrouwen meestal gezonder leven dan mannen, vaker hygiënischer zijn en bewuster omgaan met hun welzijn. Een grote analyse van de Friedrich-Alexander-Universiteit laat zien dat vrouwen vaker preventieve maatregelen nemen, zoals flossen, bescherming tegen de zon, handen wassen, informatie zoeken en vaccinatieprogramma’s volgen. Ook zoeken ze vaker medische hulp. Al deze gewoontes helpen vrouwen infecties beter te boven te komen.
Onderzoekers van de Universiteit van Cambridge stellen echter dat de grotere gevolgen van infecties voor mannen een evolutionaire verklaring hebben. Met een wiskundig model ontdekten ze dat het mannelijk lichaam prioriteit geeft aan de voortplanting boven de ontwikkeling van het immuunsysteem.
Dit komt doordat mannen van oudsher risicovollere levens leiden met jagen, vechten en zware arbeid, waardoor ze zich meer richten op voortplanting in een kort leven dan op het behouden van een goede gezondheid gedurende een lang leven.
Andere onderzoekers gingen op zoek naar een meer concrete biologische verklaring voor het zwakkere immuunsysteem van mannen. Zo is er gesuggereerd dat de oorzaak ligt in geslachtshormonen: het mannelijke testosteron remt de werking van bepaalde immuuncellen.
Ook geslachtschromosomen spelen mogelijk een rol. Vrouwen hebben twee X-chromosomen en mannen één, en op het X-chromosoom zitten veel genen die van belang zijn voor het immuunsysteem.
Toch zijn wetenschappers er pas onlangs achtergekomen wat precies het verschil is tussen het afweersysteem van mannen en vrouwen.
Mysterie van de mannengriep verklaard
In 2024 publiceerde een internationaal onderzoeksteam onder leiding van de Spaanse geneticus Maria Sopena-Rios de resultaten van een omvangrijke studie naar het immuunsysteem van mannen en vrouwen. Het team bekeek bijna 1,3 miljoen immuuncellen van 982 Australiërs tussen de 19 en 97 jaar, van wie 58 procent vrouw en 42 procent man was. Het doel was achterhalen hoe de afweer van mannen en vrouwen verandert met de leeftijd.
De onderzoekers brachten eerst met single-cell RNA sequencing de genetische activiteit van elke immuuncel in kaart. Daarna analyseerden ze de gegevens en ontdekten ze opvallende verschillen.
Misschien wel het belangrijkste verschil zat bij de zogenoemde T-cellen. Die zijn cruciaal in de strijd tegen infecties: ze herkennen en vernietigen cellen die door virussen zijn besmet.
De onderzoekers ontdekten dat een groep T-cellen, CD8+ geheugen-T-cellen, groeit met de leeftijd bij vrouwen, maar niet bij mannen. Deze cellen vormen een elite-eenheid van het immuunsysteem: door eerdere infecties worden ze getraind om vijanden te herkennen en sneller te reageren bij een nieuwe aanval. Dit is waarschijnlijk de reden waarom vrouwen vaak sneller en effectiever infecties overwinnen dan mannen. De onderzoekers ontdekten ook dat CD8+ T-cellen van vrouwen meer activiteit hadden in genen die belangrijk zijn voor de mitochondriale functie. Mitochondriën zijn belangrijk voor het vermogen van de cellen om virussen te doden, dus dit verschil kan ook bijdragen aan een sterker immuunsysteem bij vrouwen.
Al met al verklaren de nieuwe bevindingen waarom vrouwen beter toegerust zijn om infecties te bestrijden en waarom mannen soms wat meer klagen over een griepje. Maar ze verklaren ook een ander fenomeen, dat vrouwen juist kwetsbaarder maakt dan mannen.
Een sterk immuunsysteem met veel CD8+ T-cellen heeft ook de neiging om lichaamseigen cellen aan te vallen. En dat is wat er gebeurt bij auto-immuunziekten als MS, reuma en de ziekte van Crohn. Onderzoeken tonen aan dat vrouwen vier keer meer kans hebben om auto-immuunziekten te ontwikkelen dan mannen.
De onderzoekers geloven dat deze nieuwe kennis zowel mannen als vrouwen ten goede kan komen.
Behandeling op maat
Mannen en vrouwen krijgen vaak dezelfde medische behandelingen, maar in veel gevallen werken ze bij het ene geslacht beter dan bij het andere. Dankzij de pas ontdekte verschillen in het immuunsysteem begrijpen onderzoekers nu beter waarom behandelingen niet even effectief zijn, wat kan leiden tot betere methoden. Ze kunnen bijvoorbeeld vaccins ontwikkelen die rekening houden met het zwakkere immuunsysteem van mannen. Deze zouden hulpstoffen kunnen bevatten die specifiek de productie van CD8+ T-cellen bevorderen. Zulke hulpstoffen zitten al in vaccins tegen gordelroos, maar zouden ook aan het griepvaccin kunnen worden toegevoegd. Mannen kunnen hun vermogen om virussen te bestrijden ook vergroten met immuuntherapieën die specifiek de productie van CD8+ T-cellen bevorderen. Studies hebben bijvoorbeeld aangetoond dat cytokinebehandelingen het niveau van CD8+ T-cellen bij kankerpatiënten met een verzwakte afweer verhogen.
1,3 miljoen immuuncellen van de afweer van mannen en vrouwen werden in het nieuwe onderzoek geanalyseerd.
Wetenschappers moeten echter goed nadenken voordat ze dit soort hulpstoffen of immuuntherapieën geven aan vrouwen die al een hoog niveau van CD8+ T-cellen hebben en daardoor een risico lopen op auto-immuunziekten. In plaats daarvan zou de focus moeten liggen op het onder controle houden van de potentieel gevaarlijke cellen.
De weg is vrij voor betere behandelingen voor zowel mannen als vrouwen, dankzij onderzoek dat deels is geïnspireerd door de zielige mannen die klagen over een simpel griepje.
LEES VERDER
Scan de code om meer artikelen over de MENS te lezen op wibnet.nl
MANNEN OP INTENSIVE CARE MET GRIEP
Uit een Oostenrijks onderzoek onder bijna 500 grieppatiënten bleek dat 9,6 procent van de mannen zo ziek werd dat ze op de intensive care belandden, vergeleken met slechts 4,6 procent van de vrouwen.
VACCINS WERKEN BETER BIJ VROUWEN
Vaccins werken door het immuunsysteem aan te zetten tot de productie van antistoffen tegen een virus. Een experiment met vaccins tegen drie veelvoorkomende griepvirussen (H1N1, H3N2 en B) laat zien dat vrouwen significant meer antistoffen aanmaken dan mannen.
