WK XL
Het WK voetbal, dat wordt gehouden in Canada, Mexico en de Verenigde Staten, wordt het grootste en langste toernooi in de geschiedenis. Voor het eerst doen er 48 landen mee (in plaats van 32), waardoor er in totaal maar liefst 104 wedstrijden worden gespeeld – een enorme stijging ten opzichte van de 64 duels in 2022. De bal begint te rollen op donderdag 11 juni in Mexico-Stad, waar de openingswedstrijd tussen Mexico en Zuid-Afrika plaatsvindt, en de finale wordt gespeeld op zondag 19 juli in het Amerikaanse New York. Wereldvoetbalbond FIFA besloot het format drie jaar geleden te wijzigen om zo het meest inclusieve en meest spectaculaire WK ooit te organiseren. Dat het komende WK ook het meest lucratieve evenement voor de FIFA zal worden, is slechts bijzaak volgens de bewindvoerders.
Het 23ste wereldkampioenschap voetbal wordt in ieder geval een complexe operatie, met twee speelsteden in Canada (Vancouver en Toronto), drie in Mexico (Mexico-Stad, Monterrey en Guadalajara) en liefst elf speellocaties in de Verenigde Staten (Seattle, Boston, New York, Philadelphia, Kansas City, Atlanta, Houston, Dallas, Miami, San Francisco en Los Angeles). De winnaar van het WK, die acht in plaats zeven wedstrijden moet afwerken, zal vermoedelijk een recordaantal vlieguren achter de rug hebben.
Er bestaan twaalf poules van vier landen op het komende WK. Na de groepsfase gaan de nummers één en twee van elke poule én de acht beste nummers drie door naar de zestiende finales. Dit betekent dat er na de groepsfase afscheid wordt genomen van slechts twaalf landen. Tijdstippen van de aftrap liggen tussen 18.00 uur ’s avonds en 06.00 uur ’s nachts (onze tijd), dus kleine ogen verzekerd!
Branco vs. Ed de Goeij
Het is voor het eerst dat drie landen (Canada, de Verenigde Staten en Mexico) tezamen het WK voetbal organiseren. Individueel gebeurde dat wel door Mexico en de Verenigde Staten. Mexico was gastheer van de WK’s van 1970 en 1986, de Verenigde Staten organiseerden het WK van 1994, terwijl Canada dit jaar een primeur beleeft.
Of het ook vruchtbare grond is voor Oranje? Mwah. Op de WK’s van 1970 en 1986 schitterden we door afwezigheid, terwijl het uitstapje naar Amerika in 1994 een litteken in ons collectieve geheugen veroorzaakte. Nadat Dick Advocaats Oranje ternauwernood de groepsfase overleefde (met een benauwde 2-1 tegen Marokko) strandde het Hollandse vlaggenschip in de kwartfinales tegen de latere wereldkampioen Brazilië. Oranje knokte zich dankzij Dennis Bergkamp en Aron Winter nog knap terug na een 0-2-achterstand, maar tien minuten voor tijd was daar ineens een vrije trap van Branco, die de bal vanaf een meter of dertig achter doelman Ed de Goeij streepte. Ed, met terugwerkende kracht: die bal had je moeten hebben!
Minimaal halve finale
Een kwartfinale, zoals Oranje die bereikte op het WK ’94 en het vorige WK in Qatar, is deze zomer niet genoeg voor de Nederlandse voetbalbond. De KNVB liet officieel weten dat het minimaal bereiken van de halve finales het doel is. Bondscoach Ronald Koeman en diverse spelers, onder wie aanvoerder Virgil van Dijk, deden er nog een schepje bovenop: hun doel is om wereldkampioen te worden! Koeman lijkt zijn lot te verbinden aan dit WK. Zijn contract loopt af na deze zomer.
Money, money, money
Wereldvoetbalbond FIFA keert deze zomer het recordbedrag van 620 miljoen euro aan prijzengeld uit aan de 48 deelnemende landen. Dat is fors meer dan tijdens het WK 2022 in Qatar, toen het totale prijzengeld nog 425 miljoen euro bedroeg. Landen die deze zomer al in de groepsfase worden uitgeschakeld kunnen nog altijd bijna negen miljoen euro bijschrijven op hun bankrekening.
Debutantenbal
Meer landen, meer debutanten. Curaçao, Jordanië, Oezbekistan en Kaapverdië maken deze zomer hun debuut op het WK voetbal. Vooral de prestatie van Curaçao, de nummer 82 van de wereldranglijst, is bijzonder. Met 156 duizend inwoners is Curaçao het kleinste land ooit op een WK. Alleen de WK-deelnemers Haïti (83ste, tweede deelname) en Nieuw-Zeeland (85ste, derde deelname) staan nog lager op de FIFA-ranking.
Dick is de oudste
Eerst wel, toen niet en uiteindelijk toch: Dick Advocaat wordt – als de voortekenen zich niet bedriegen – deze zomer de oudste bondscoach ooit op een WK. 78 jaar is hij dan. Daar leek het lange tijd niet op. Begin dit jaar volgde triest nieuws: Advocaat legde per direct zijn taken neer als bondscoach van Curaçao, omdat zijn dochter ernstig ziek is. Zijn vervanger werd de vijftien jaar jongere Fred Rutten (63). Begin mei begon het echter te rommelen. De spelersgroep pruimde Rutten niet, zo werd bekend, en de roep om Advocaat – wiens dochter intussen aan de beterende hand is – werd steeds luider, inclusief bemoeizuchtige hoofdsponsor. En zo geschiedde. Rutten trok zich terug en Advocaat, geassisteerd door Cor Pot (74), zullen we deze zomer weer als een driftkikker langs de lijn zien staan als de bal weer eens naar de verkeerde kleur wordt gespeeld. Advocaat & Co staan voor een pittige opgave. Curaçao moet het in de groepsfase opnemen tegen viervoudig wereldkampioen Duitsland, Ecuador en Ivoorkust.
DE FIFA KEERT DEZE ZOMER EEN RECORDBEDRAG AAN PRIJZENGELD UIT: 620 MILJOEN EURO, WAARVAN 42 MILJOEN VOOR DE WINNAAR
Rotterdam hofleverancier
Kaapverdië, een eilandengroep ten westen van Afrika, beleefde een waar volksfeest toen het zich vorig jaar oktober voor het eerst in de geschiedenis wist te kwalificeren voor het WK voetbal. Ook in Rotterdam, waar ongeveer 20.000 mensen met Kaapverdiaanse roots wonen, gingen mensen de straat op. Bij de ‘Blauwe Haaien’ spelen liefst zes internationals die geboren zijn in de havenstad. Het zijn de broers Deroy en Laros Duarte, Jamiro Monteiro, Garry Mendes Rodrigues, Dailon Livramento en Sidny Lopes Cabral. De Blauwe Haaien spelen in de groepsfase tegen Spanje, Saoedi-Arabië en Uruguay. De grogue, de nationale sterkedrank, zal rijkelijk vloeien in Rotterdam.
Winnaarsgroepje is klein
Slechts acht landen kennen het gelukzalige gevoel van het vieren van een wereldkampioenschap. Brazilië (5x), Duitsland en Italië (beide 4x), Argentinië (3x), Frankrijk en Uruguay (beide 2x) en Engeland en Spanje (beide één wereldtitel) weten wat het is om zich tot ’s werelds beste te laten kronen. Brazilië is het enige land dat op alle 23 WK’s aanwezig was, terwijl Duitsland (21 deelnames) de meeste finaleplaatsen behaalde (acht). Nederland kwam tot drie WK-finales, maar verloor zowel in 1974, 1978 als in 2010. Oranje doet komende zomer voor de twaalfde keer mee aan het mondiale eindtoernooi.
Recordscore
Nu er allerlei ‘kleine’ voetballanden aan het WK meedoen, is het niet ondenkbaar dat er diverse records gaan sneuvelen, waaronder de grootste uitslag ooit op een WK voetbal. Recordhouder is momenteel Hongarije, dat op het WK van 1982 korte metten maakte met El Salvador (10-1). Ook Hongarije-Zuid-Korea (9-0, op het WK 1954) en Joegoslavië-Zaïre (9-0, op het WK 1974) waren goed voor een telraam. Bestaan ‘kleine’ voetballanden niet meer? Mind you. Spanje-Costa Rica eindigde vier jaar geleden nog in 7-0. Potentiële kanshebbers: Argentinië-Jordanië, Brazilië-Schotland, Frankrijk-Irak en Duitsland-Curaçao.
Hun laatste keer
Lionel Messi en Cristiano Ronaldo, de grootste spelers van hun tijdperk, staan deze zomer voor een unieke mijlpaal: ze kunnen de eerste voetballers worden met zes (!) WK-deelnames. Beiden zijn er al bij sinds het WK van 2006 in Duitsland. Messi, titelverdediger met Argentinië, is bovendien de speler met de meeste WK-wedstrijden achter zijn naam (26), terwijl Ronaldo op de meeste WK’s een doelpunt heeft gemaakt (vijf ). Cristiano Ronaldo (41) en Lionel Messi (38) gaan op voor hun laatste kunstje, The Last Dance, wat ook geldt voor de Kroaat Luka Modric (40).
Spoorboekje Oranje
Het Nederlands elftal slaat zijn basiskamp op in het centraal gelegen Kansas City. Behalve dat Oranje één van haar groepswedstrijden in Kansas City speelt, ligt het binnen twee uur vliegen van de andere speelsteden, Dallas en Houston. Voor de volledigheid hier het spoorboekje van het Nederlands elftal (met Nederlandse tijden):
• Dinsdag 14 juni, 22.00 uur: Nederland-Japan
• Maandag 20 juni, 19.00 uur: Nederland-Zweden
• Vrijdag 26 juni, 01.00 uur: Nederland-Tunesië
Daarna wordt het puzzelen. Als Oranje de groepsfase als winnaar afsluit, dan treft het in de zestiende finales de nummer twee uit poule C (Brazilië, Marokko, Haïti en Schotland). Indien Oranje als tweede in de groep eindigt, dan wacht de winnaar van poule C. En mocht Oranje als beste nummer drie doorgaan, dan speelt het tegen een nader te bepalen groepswinnaar in de zestiende finales.
Niks te vrezen?
Nederland-Japan stond slechts drie keer eerder op het programma. In 2009 en 2013 voetbalden we vriendschappelijk tegen het Aziatische land, op het WK 2010 werd de enige officiële interland afgewerkt. En o, wat ging dat destijds moeizaam in de groepsfase te Zuid-Afrika. Wesley Sneijder maakte kort na rust de enige treffer. Nederland-Zweden was veel vaker een affiche. 25 keer om precies te zijn. De eerste ontmoeting dateert al van 1908, de laatste van 2017. Tien keer won Oranje, acht keer triomfeerden de Zweden en zeven keer werd het gelijk. Slechts één keer stond Nederland-Zweden op het programma tijdens een WK. Dat was in 1974 (0-0). Een stuk bekender is de kwartfinale op het EK 2004, toen Oranje een thriller overleefde tegen Zweden. Arjen Robben schoot ons in een strafschoppenserie naar de halve finale. Tegen Tunesië werd eveneens slechts drie gespeeld in de geschiedenis (in 1978, 1994 en 2009). Heuglijk feit: Oranje verloor nog nooit van Japan en Tunesië!
Ook sprookje voor Haïti
Dat Haïti zich vorig jaar voor de tweede keer in de historie (na 1974) voor het WK voetbal plaatste, is een waar sprookje. Op Haïti vindt sinds 2021 een burgeroorlog plaats, waardoor interlandvoetbal er onmogelijk is. De Franse bondscoach Sébastien Migné is zelfs nog nooit op het eiland geweest. Toch slaagde de Haïtiaanse ploeg erin om zich voor het eerst in ruim 50 jaar te plaatsen voor het WK. Op Curaçao, waar Haïti zijn ‘thuiswedstrijden’ afwerkte, klopte het in november Nicaragua (2-0), waardoor het als groepswinnaar eindigde van de poule van CONCACAF, de voetbalfederatie voor Noord-Amerika, Centraal-Amerika en de Caribbean. Ruben Providence, speler van eerstedivisionist Almere City, was een van de doelpuntenmakers. Haïti staat voor een stevige opgave op het WK. In de groepsfase speelt het tegen Brazilië, Marokko en Schotland.
DE HAÏTIAANSE PLOEG SLAAGDE ERIN OM ZICH VOOR HET EERST IN RUIM 50 JAAR TE PLAATSEN VOOR HET WK
Mamma mia, geen Italia!
Dé grote afwezige op dit WK is natuurlijk Italië. De viervoudig wereldkampioen slaagde er voor de derde keer op rij niet in om zich te plaatsen voor het WK. Dit keer ging het fout in de finale van de play-offs tegen het nietige Bosnië en Herzegovina, de nummer 65 van de wereldranglijst. Italië, zelf twaalfde op de FIFA-ranking, verloor na verlenging en strafschoppen (4-1). Met als gevolg dramatiek in het voetbalgekke vaderland. Gabriele Gravina, de voorzitter van de Italiaanse voetbalbond, stapte op, bondscoach Gennaro Gattuso besloot eveneens een pijnlijke conclusie te trekken en spelers werden met de dood bedreigd via social media. Zestig miljoen rouwende Italianen buitelen sindsdien over elkaar heen om te discussiëren over de redenen van deze sportieve neergang. Wat is een WK zonder het Italiaanse volkslied? Wat is een WK zonder handgebaren die onschuld moeten bewijzen? Wat is een WK zonder dat klassieke blauwe shirt? Mamma Mia!
Chip in de bal
Elk WK heeft zijn eigen unieke bal. Zuid-Afrika had in 2010 de Jabulani, Brazilië vier jaar later de Brazuca en Canada, de Verenigde Staten en Mexico vieren hun WK met de Trionda. ‘Tri’ staat voor de drie organiserende landen, ‘Onda’ betekent golven, die op de bal te zien zijn. Commercieel geblaat natuurlijk. Wel heeft de Trionda een WK-primeur: in de bal bevindt zich een chip die de scheidsrechter moet helpen bij het nemen van de juiste beslissingen.
Bloody hot!
Grootste vijand op het komende WK: het weer. Behalve voor storm, onweer en veel regen wordt er vooral gevreesd voor de hitte. En niet zomaar: bij het WK voor clubs, vorige zomer in de Verenigde Staten, lagen duels urenlang stil vanwege extreme weersomstandigheden. De warmte, met temperaturen richting de 40 graden, was zo beklemmend dat Borussia Dortmund-trainer Niko Kovac besloot om zijn reserves tijdens een wedstrijd in de kleedkamer te laten plaatsnemen, zodat zij in de airco konden zitten en niet loom van de hitte zouden worden. Zijn collega bij Bayern München deed hetzelfde. De toenmalige Chelsea-trainer Enzo Maresca had er geen goed woord voor over toen een wedstrijd van zijn club vlak voor tijd twee uur lang gestaakt – de zoveelste op het WK voor clubs. “Ik vind dit geen voetbal meer,” zei een boze Maresca destijds op de persconferentie. “Er hebben nu al zo veel wedstrijden stilgelegen door het weer. Dit is een grap. Dit heeft niets meer met de sport te maken.”
“IK VIND DIT GEEN VOETBAL MEER,” ZEI EEN BOZE MARESCA DESTIJDS OP DE PERSCONFERENTIE. “ER HEBBEN NU AL ZO VEEL WEDSTRIJDEN STILGELEGEN DOOR HET WEER. DIT IS EEN GRAP.
DIT HEEFT NIETS MEER MET DE SPORT TE MAKEN.”
Nieuwe sterren
Nu Cristiano Ronaldo, Lionel Messi en Luka Modric aan hun afscheidstournee zijn begonnen, is het de hoogste tijd om het vizier op de toekomst te richten. Welke talenten zullen opstaan op het komende WK? Allereerst denk je dan aan Lamine Yamal (18), het wonderkind van FC Barcelona dat twee jaar geleden al Europees kampioen werd met Spanje. Ook Frankrijk, Kylian Mbappé incluis, heeft weer veel talent rondlopen met Désiré Doué (20) en Michael Olise (24). In Duitsland wordt dan weer hoog opgegeven over Bayern München-wonderboy Lennart Karl (18). En Nederland? Nederland heeft Jorrel Hato (20) van Chelsea.
Voetbal is oorlog
Komen ze of komen ze niet? Die vraag hangt boven het Iraanse voetbalelftal sinds de Verenigde Staten eind februari een oorlog begonnen met Iran. Iran, ingedeeld in een poule met België, Egypte en Nieuw-Zeeland, dient zijn groepswedstrijden af te werken in Californië en Seattle. Met als pikante bijkomstigheid dat de Verenigde Staten en Iran elkaar in de knock-out-fase al direct kunnen treffen. Donald Trump stelde dat het Iraanse voetbalelftal welkom is, FIFA-baas Gianni Infantino beweerde zelfs al dat Iran zeker komt, terwijl de Iraanse voetbalbond juist een verzoek heeft ingediend om de groepswedstrijden te verplaatsen naar Canada en Mexico. Enfin, wordt vervolgd. Schrale troost voor de FIFA: Israël wist zich niet te kwalificeren voor het WK voetbal.
Zo wordt het prijzengeld verdeeld:
WINNAAR: 42 miljoen euro
VERLIEZEND FINALIST: 28 miljoen euro
NUMMER DRIE: 24 miljoen euro
NUMMER VIER: 23 miljoen euro
KWARTFINALISTEN: 16 miljoen euro
ACHTSTEFINALISTEN: 12 miljoen euro
ZESTIENDEFINALISTEN: 9 miljoen euro
En dan nog even dit…
JONGSTE DOELPUNTENMAKER OOIT OP EEN WK: Pelé (Brazilië), 17 jaar en 239 dagen oud
OUDSTE DOELPUNTENMAKER OOIT OP EEN WK: Roger Milla (Kameroen), 42 jaar en 39 dagen
SNELST GEMAAKTE DOELPUNT: Hakan Sükür (Turkije), 11 seconden
WK-TOPSCORER ALLER TIJDEN: Miroslav Klose (Duitsland), 16 doelpunten (Lionel Messi kwam tot 13, Kylian Mbappé scoorde er 12)
OUDSTE SPELER OOIT OP EEN WK: Essam El-Hadary (Egypte) met een leeftijd van 45 jaar en 161 dagen
JONGSTE SPELER OOIT OP EEN WK: Norman Whiteside (Noord-Ierland) met een leeftijd van 17 jaar en 41 dagen
MEESTE WK-WEDSTRIJDEN OOIT: Lionel Messi (Argentinië), 26
MEESTE GEWONNEN WEDSTRIJDEN OP EEN WK: Brazilië (76)
MEESTE GEWONNEN WK-WEDSTRIJDEN ZONDER OOIT WERELDKAMPIOEN TE WORDEN: Nederland (30)
