In dit nummer

'Ik zeg het maar gewoon eerlijk'

Op TikTok en tv, in liefde en vriendschappen: eerlijkheid lijkt steeds waardevoller, oprechter. Maar is dat zo? Wil je inderdaad weten dat je vriendje de vorige vakantie leuker vond, of dat hij zich op een feestje aangetrokken had gevoeld tot een andere vrouw? In tijden van ongefilterde meningen pleit Doortje voor een eerlijkheidsfilter.

Ik had ooit een relatie met een man die alles eerlijk wilde zeggen. Dat klinkt mooi: altijd zeggen hoe je écht voelt, niets achterhouden. Een open boek, nooit binnenvetten. In de praktijk was het verschrikkelijk. Niet alleen was zijn radicale eerlijkheid vaak best kwetsend – als hij bijvoorbeeld tijdens een vakantie ongevraagd opmerkte dat hij de vorige vakantie leuker had gevonden ('Ja sorry, ik zeg het maar gewoon eerlijk'). Of als hij vertelde dat hij zich op een feestje aangetrokken had gevoeld tot een andere vrouw ('Ik vind het belangrijk dat soort dingen eerlijk met je te delen'). Het was vooral enorm onhandig. We konden in de auto zitten naar het strand, als hij halverwege ineens eerlijk bekende dat hij helemaal geen zin had om te zwemmen. Een keer hebben we op de dag zelf zijn eigen verjaardags-entje met vrienden moeten afbellen – maanden bezig geweest met de planning, maar ja, hij voelde het niet meer.

Als vrienden hem om zijn mening vroegen, gaf hij die altijd volledig oprecht. Toen een vriend twijfelde over zijn verkering en hem vroeg of hij het moest uitmaken, antwoordde mijn ex: 'Ik zou het niet doen, want je vriendin is veel te knap voor je.' Die relatie is volgens mij nog aan, maar hun vriendschap was daarna wel over. Toen een gezamenlijke vriendin zich tijdens een diner hardop afvroeg of ze egocentrisch was omdat ze haar zieke moeder weinig ondersteunde, zei hij meteen: 'Ja absoluut, dat is heel asociaal.'

Waarom zei je dat in godsnaam, vroeg ik op de terugweg. 'Dat zeiden wij laatst toch ook tegen elkaar?' antwoordde hij. 'Klopt,' zei ik, 'maar dat herhaal je toch niet aan tafel?' Juist wel, vond hij. 'Ik hou niets achter voor mijn vrienden.' Vervolgens voelde ik me schuldig. Hield ik wél dingen achter voor mijn vrienden? Was dat erg?

'OPRECHTE' CONTENT

Eerlijkheid is de afgelopen jaren ogenschijnlijk steeds waardevoller geworden. Elke podcast, elke Instagrampost, elk stuk in een krant en elk programma op tv lijkt te draaien om mensen die vooral heel eerlijk zijn over hun gevoelens en opvattingen. Of het nou de beside-camera is van Expeditie Robinson of een TikTokvideo over het moederschap: in vrijwel alle media die we dagelijks tot ons nemen verkondigen mensen dat ze eens even heel eerlijk gaan vertellen wat ze ergens van vinden of hoe ze iets zien.

En terwijl we op tv en social media het liefst 'oprechte' dingen zien – livestreams van huwelijks-aanzoeken, persoonlijke ontboezemingen, rare eetgewoonten – lijkt eerlijkheid in het echte leven steeds ingewikkelder. Kijk alleen al naar de opkomst van een fenomeen als ghosten. Zo moeilijk vinden mensen het kennelijk om iemand te vertellen dat ze diegene toch niet leuk vinden, dat ze liever helemaal niets laten horen. Intussen delen ze dat soort gevoelens wel op TikTok – waar video's over afschuwelijke eerste afspraakjes het ontzettend goed doen. De geghostte partij kan overigens ook prima viraal gaan met diens ervaring – ook eerlijke verslagen van het ghostproces doen het bijzonder goed online.

Als tiktoker had mijn ex het geweldig gedaan: lekker de hele dag filterloos zeggen wat je van je relatie vindt

Eerlijkheid lijkt dankzij die digitale dynamiek van karakter veranderd. Voor mijn gevoel zijn we steeds minder eerlijk voor anderen, en steeds meer voor onszelf. Dat begint al online, bij die 'eerlijke' content: de afzenders zijn altijd alleen, pratend in hun selfie-camera. Geïsoleerd van de mensen over wie ze praten geven ze makkelijk een ongezioute mening, terwijl dat ten overstaan van elkaar juist steeds minder lukt.

Tegelijkertijd zie je in het echte leven een vorm van eerlijkheid opkomen zoals mijn ex hanteerde: een vorm die vooral draait om rücksichtslos zeggen wat je wil, zonder na te denken over de gevolgen voor de ander. Zo begon mijn ex eens een gesprek met de mededeling dat hij mij de afgelopen paar maanden minder leuk vond dan de periode daarvoor. Oké, antwoordde ik, waar ligt dat dan aan? Dat wist hij niet, het was gewoon zo. Ik vroeg door: wilde hij het er verder over hebben, moesten we in therapie, verwachtte hij verbetering? Nee hoor, zei hij, hij wilde het gewoon gezegd hebben.

Oké.

HOT TAKES & UNPOPULAR OPINIONS

Uiteindelijk was mijn ex denk ik vooral eerlijk voor zichzelf: hij wilde almaar zijn eigen gedachten en gevoelens delen, niet rondlopen met het idee dat hij iets achterhield. In retrospect had hij het als tiktokker geweldig gedaan: lekker de hele dag filterloos zeggen wat je van je vrienden en relatie vindt, laat de likes maar binnenkomen.

Dat is het ding met hedendaagse eerlijkheid: voor mijn gevoel heeft die steeds meer het karakter van een monoloog, en steeds minder het karakter van een ontboezeming – iets persoonlijks wat je iemand wil vertellen, een onderdeel van een gesprek. Een ex van een goede vriendin zei onlangs kort nadat hij de relatie had uitgemaakt dat dat 'de beste beslissing van zijn leven was'. Alles aan zo'n uitspraak draait om de afzender: kijk mij eens 'de beste beslissing van mijn leven' nemen, kijk mij eens een nieuwe fase ingaan. Intussen mocht mijn vriendin dealen met het idee dat zijn leven pas echt leuk werd zonder haar.

Misschien komt het doordat we de hele dag naar podcasts luisteren vol hot takes en de hele dag video's in ons algoritme krijgen met unpopular opinions, dat we onze eigen eerlijkheden zelf ook op die manier gaan vormgeven: ik vind dit van jou, en jij doet het er maar mee. Nog eentje in die categorie: de kennis die zijn vriend aantrekkelijker vond als hij vier keer per week naar de sportschool ging. Toen zijn vriend een periode geen zin had in bodypumplessen en de loopband, begon hij erover. 'Het is niet dat je van mij moet sporten, maar …' Het zal niemand verbazen dat ook zij inmiddels uit elkaar zijn.

Vind je dit interessant?

Ontdek nu alle Nederlandse top titels in één app!

Bestel nu

Van jongs af aan leren we dat eerlijkheid belangrijk is. En dat is ook zo: liegen is in de regel een slecht idee, dingen achterhouden minstens net zo. Maar er is ook een gebied tussen eerlijk en oneerlijk dat veel waardevoller is dan altijd maar ongefilterd je gevoelens delen. Een gebied dat zich het beste laat omschrijven als: eerlijk waar nodig, aardig waar kan. Je hoeft je partner, vrienden en familie simpelweg niet altijd precies te vertellen wat je van ze vindt om de onderlinge band gezond te houden – beter niet zelfs. Uiteindelijk is eerlijkheid in essentie toch maar een mening. En weinig zo veranderlijk als dat. Je allereerlijkste gevoelens over een bepaalde persoon of bepaalde situatie kunnen morgen, volgende week of volgend jaar totaal anders zijn. Dus wat maakt ze op dit moment zo ontzettend het delen waard?

Een goede vriendin datete eens maandenlang met een jongen die haar vervolgens uit het niets aan de kant zette – hij kwam een vrijdagavond niet opdagen op een afspraak, daarna was het totale radiostilte. Wekenlang zaten we elk weekend in het café tegen elkaar te herhalen hoe verschrikkelijk hij toch was en hoezeer zij beter af was zonder hem. Totdat hij op een gegeven moment weer toenadering zocht: het speet hem dat hij zomaar verdwenen was, en ja hij had met één of twee andere vrouwen afgesproken, maar daardoor was hij juist nog verliefder geworden op haar. Konden ze het niet nog eens proberen?

HIJ IS EN BLIJFT EEN LUL

Zeg eens eerlijk, vroeg mijn vriendin destijds, vind jij dat ik hem nog een kans moet geven? Ik kon er kort over zijn, na weken aan rants over deze man te hebben aangehoord. 'Nee,' zei ik, 'want het is een lul, en hij blijft een lul.' Je voelt het aankomen: inmiddels woont mijn vriendin al een hele tijd gelukkig samen met de lul in kwestie. Niet alleen dat: de lul in kwestie en ik zijn hartstikke goed bevriend. We gaan met z'n drieën uit eten, we zijn samen op vakantie geweest. Ik nodig hem nadrukkelijk uit op mijn verjaardag. Ik ben oprecht heel blij dat hij in haar leven is. Terwijl ik hem een jaar of twee geleden nog net zo oprecht een lul vond.

In tijden van ongefilterde meningen denk ik dat het geen kwaad kan om hier en daar juist wel een eerlijkheidsfilter op te werpen. Al is het maar omdat mensen die een zin beginnen met 'Zeg eens eerlijk' doorgaans eigenlijk niet per se op zoek zijn naar eerlijkheid, maar eerder naar geruststelling, of gewoon iemand die naar ze luistert.

'Zeg eens eerlijk,' vroeg een goede vriendin die recent voor het eerst botox had genomen en vertelde hoe bang ze was dat iedereen het meteen aan haar zou zien. 'Zie je het?' Ik keek naar haar voorhoofd, dat ik bij binnenkomst al extreem glad en glanzend had gevonden – nog voordat ze me over haar ingreep had verteld. 'Ik zie het nu, omdat je het vraagt,' antwoordde ik uiteindelijk. 'Maar ik denk niet dat iemand anders het ziet.'

Mijn eerlijke ex had niet kunnen leven met dit kleine leugentje om haar een beter gevoel te geven. Mij gaat dat tot nu toe prima af.

'ZIE JE HET? IK KEEK NAAR MIJN VRIENDINS VOORHOOFD, DAT IK BIJ BINNENKOMST AL EXTREEM GLAD EN GLANZEND HAD GEVONDEN

Publicist en podcastmaker Doortje Smithuijsen (34) schrijft in de serie Modern Love over liefde, vriendschap en relaties in al hun facetten.

Lees meer

Alle artikelen
Xavi zorgt voor bravoure
Voetbal International

Xavi zorgt voor bravoure

DE WEDSTRIJD Begin oktober speelde het Nederlands elftal in het Toumba-stadion in Thessaloniki een draak van een eerste helft tegen Griekenland. Zes weken later vermorzelde een swingend Oranje dezelfde tegenstander op een manier die deed terugdenken aan oude tijden. Bondscoach Xavi Hernández heeft zijn formule gevonden. DE AANLOOP Tijdens zijn eerste weken als bondscoach van Oranje verwonderde Xavi Hernández zich niet alleen over de zogenaamde directheid van de Nederlanders. Toen hij keek naar de fysieke gesteldheid van zijn spelersgroep, zag hij een ultrafitte selectie, die op dat onderdeel van het voetbal tot de top van Europa behoort. Maar hij zag tegelijk een groep spelers die aan zichzelf leek te twijfelen. Die aan de bal niet de juiste keuzes durfde te maken, te vaak koos voor terug of breed in plaats…

Lees meer
Begraven, cremeren of een plekje in de natuur Wat kost dat?
Margriet

Begraven, cremeren of een plekje in de natuur Wat kost dat?

Welke manieren van begraven en cremeren zijn er? Hoe regel je dit op tijd en tegen welke kosten? We zetten de praktische, financiële en emotionele voor- en nadelen voor je op een rij.

Lees meer
'DE IMPACT op mijn leven is enorm'
Flair

'DE IMPACT op mijn leven is enorm'

Onvoorstelbaar, maar waar: nog steeds worden vrouwen besneden. Naima, Emma en Light vertellen over genitale verminking en de gevolgen ervan voor hun leven. 'De pijn van de besnijdenis en wat mijn lichaam is aangedaan, draag ik nog altijd met me mee.' Sla om voor hun verhalen. 'Vrouwen zeiden tegen mijn vader: 'Als je dochter wegloopt, moet ze besneden worden' Naima (25) komt uit Somalië en verblijft in een azc in Friesland. Op haar achtste werd ze besneden. 'Ik zou mijn achtjarige zelf willen knuffelen en zeggen: wat ben jij een dapper meisje. Ik groeide op bij de broer van mijn vader in Mogadishu, de hoofdstad van Somalië. Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik jong was en stichtten allebei een ander gezin. Mijn oom heeft me opgevangen, hij was goed…

Lees meer
6 zijn pornosterren de nieuwe tiktok-celebs?
Grazia

6 zijn pornosterren de nieuwe tiktok-celebs?

Een get ready with me of een make-uptutorial. Op sociale media lijken OnlyFans-creators nauwelijks te verschillen van gewone influencers. Met hun enorme following lokken ze subtiel volgers naar hun 18+-kanalen. Slim ondernemerschap of een verontrustende trend?

Lees meer
Lekker gevarieerd
FOOD

Lekker gevarieerd

Het fijne van vegetarisch eten is dat veel van je maaltijden minder saai worden, met name voor het ontbijt en de lunch is het lang niet altijd die belegde boterham die je maakt. Laat je inspireren door deze heerlijke gevarieerde lunchrecepten.

Lees meer