Het begrip friluftsliv (spreek uit als: frie-luufts-liev) is rond 1850 bedacht door de Noorse dichter en toneelschrijver Henrik Ibsen. Daarmee wilde hij de waarde van tijd doorbrengen in de natuur aangeven, zowel geestelijk als lichame lijk. Vrij vertaald betekent friluftsliv ‘vrij leven in de buitenlucht’, ongeacht leeftijd, fysieke conditie, jaargetijde of weersvoorspelling. Simpel gezegd is het een beetje rondhangen in de natuur. Het wordt ook wel slow adventure genoemd, waarbij bezinning en balans centraal staan. Het draait niet om materialis tische zaken, maar om rust, ervaringen en genieten. Wat je buiten doet, maakt niet uit: van actief bezig zijn, zoals skiën of wandeltochten maken, tot rustig in een hangmat liggen of wildplukken.
LESJE IN NEDERIGHEID
Wie oog heeft voor de omgeving en de seizoenen, en de zintuigen openstelt, merkt al snel de positieve invloed van de natuur op lichaam en geest. Je voelt je in harmonie met de wereld om je heen. Dat kan met vrienden of familie, maar ook alleen. In Noorwegen is het heel normaal dat vrouwen solo op pad gaan, ondanks de aanwezigheid van beren en wolven. Ze verblijven dan in hutten of nemen een tent mee op de rug.
Tijd doorbrengen in de natuur geeft een frisse blik en hernieuwd respect voor de natuur. Zie het als een lesje in nederig heid als je, verkleumd door de kou, een vuur probeert te maken naast je tent. Bovendien heeft beweging onschatbare voordelen voor je fysieke gezondheid. Bij komend voordeel? Eenmaal thuis waardeer je de warmte en gezelligheid als nooit tevoren.
1 NATUURFOTOGRAF
Friluftsliv vindt zijn oorspron in de romantiek, de tijd waarin artiesten intense schilderijen van de na 1tuur maakten. De sfeer van die schilderijen inspireerde Noren om zelf de bergen in te trekken. Tegenwoordig kan je je eigen ‘schilderijen van de natuur’ met een camera maken. Zo geniet je niet alleen van de uren die je buiten doorbrengt, maar hou je er ook nog een mooie herinnering aan over.
Heel bewust tijd nemen voor natuurfotografie is bovendien erg heilzaam, zegt fotograaf Joost Joossen, auteur van het boek One Photo a Day Keeps the Doctor Away. Hij noemt het ‘yoga voor de ogen’. Een camera is als een vergrootglas om beter te kijken naar de wereld waarin je leeft. ‘Aandacht is een spier die je kan trainen. Maar omdat we steeds meer op de automatische piloot leven, verslapt die spier.’ Fotografeer je twintig minuten lang een boom en doe je dat vol passie, dan voelt dat in het begin misschien banaal. Toch loont het om je aandacht te verscherpen. ‘Je bestudeert de boom eens van dichterbij en neemt vervolgens weer afstand. Je neemt de schors in je op, de vele takken, de vorm en kleur van de bladeren … Zo kom je na verloop van tijd in een meditatieve staat – in de flow, zoals dat heet.’
2 ZWEMMEN IN NATUURWATER
Zoek een mooi meer, een 2rivier of ander natuurlijk zwemwater jouw buurt en neem een duik. Zwemmen in zeer fris water is goed voor je humeur, vermindert vermoeidheid en stress en verbetert je geheugen, zo blijkt uit Fins onderzoek van de universiteit van Oulu. Waarschijnlijk doordat koud water een stressreactie veroorzaakt, wat de aanmaak van witte bloedcellen stimuleert. Hoe meer witte bloedcellen, hoe sterker je bestand bent tegen ziekten. Bovendien activeert de kou je hele lichaam om zichzelf te beschermen, waardoor je een energieboost vanjewelste ervaart.
3 DAGERAADWAN
Ochtendstond heeft goud 3in de mond: ontwaak samen met de bomen en dieren in het bos en maak je zintuigen wakker door ze heel bewust te gebruiken tijdens een dageraadwandeling. Wat is er te zien? Wat ruik je? Zelfs als je favoriete natuurgebied er nog verlaten bij lijkt te liggen, zal je met je ogen en oren open ontdekken dat er al veel dieren actief zijn. Stilte lijkt wel een ongrijpbaar goed anno nu, en net daarom werkt de rust van een vroege ochtend bijzonder heilzaam.
Tip: probeer eens te wandelen op een nuchtere maag. Dat stimuleert de vetverbranding sneller dan op een volle maag: al na 20 à 25 minuten in plaats van na 40 à 45 minuten. En er zijn nog voordelen volgens intermittent-livingmentor Siebe Hannosset: ‘Bij intermittent living boots je kortdurige stress - situaties na, bijvoorbeeld door een halve minuut koud af te douchen, een ademhalingsoefening te doen, periodiek te vasten of te wandelen op een nuchtere maag. Op die manier train je je fysieke en mentale stresstolerantie. Dat zorgt er dan weer voor dat je in alle situaties de juiste energie kan mobiliseren, waardoor je je gezondheid veel meer in eigen handen hebt.’ Het resultaat? Onder andere meer energie, een sterker immuunsysteem, minder ontstekingen en stress, betere focus en een diepere slaap.
‘Ontwaak samen met de bomen en dieren in het bos en prikkel je zintuigen tijdens een dageraadwandeling’
‘Friluftsliv is een vriendschap tussen mens en natuur’
4 VLIEGEREN
snel Op het strand voel je je harmonie met de natuur. Het geruis van de golven, de wind je haar … Vliegeren is een ideale friluftsliv - activiteit. Het is een spel van evenwicht tussen twee krachten: die van de natuur en die van jou. Het vraagt je volle aandacht! Bovendien werken kinderspelletjes als vliegeren verjongend, zegt sportarts Tom Teulingkx. ‘Wie vaak buiten is, zal meer vitamine D aanmaken. Dat is een natuurlijke botversterker, immuniteitsbooster én zelfs een vorm van ‘jeugdelixir’. Onze botkwaliteit bepaalt namelijk hoelang we vlot kunnen blijven bewegen en daarmee indirect hoelang we leven.’ Op korte termijn komt je conditie als winnaar uit de bus. ‘Door extra beweegmomenten verbeter je de doorbloeding in je lichaam en geef je je uithoudingsvermogen een boost. Daardoor zal je beter opgewassen zijn tegen de fysieke uitdagingen van het dagelijks leven. Buiten adem de vergadering op de vijfde verdieping binnenvallen omdat de lift niet werkte? Dat is verleden tijd als je regelmatig de speelvogel in jezelf loslaat.’
5 VOGELS KIJKEN
Waar kan je het beste vo 5gels spotten? Goed nieuws: overal. Vanje eigen tuin of balkon tot in een zonnig oord in het buitenland. Verrekijker mee, lekker buiten zitten en genieten van de omgeving en de schoonheid van vogels. Een vliegend dier in je vizier krijgen klinkt simpel, maar dat is het niet. Toch heeft het veel voordelen, volgens Eline Van Lancker, fervent vogelaar en auteur van Het groene geluk. ‘Vogels zijn niet bestelbaar en niet direct leverbaar. Ze zijn eerder het tegenovergestelde van onmiddellijke bevrediging. Je kan ernaar zoeken, maar ook dat geeft geen enkele garantie voor succes. En omgekeerd weet je nooit welke gevleugelde curiosa je nu weer zullen verrassen. Alleen door geduldig te luisteren en het landschap af te speuren, krijg je een onvergetelijk vogelfeestje.’
Komt zalvend zijn. Vogelgeluiden zouden onze stressniveaus nog meer naar beneden halen dan water- of windgeluiden, en nog rustgevender werken dan meditatieapps. ‘Onderzoek toont aan dat onze hersenen vogelgeluiden met een gevoel van veiligheid associëren. Daarnaast is er de aandachtshersteltheorie van omgevingspsychologen Kaplan en Kaplan. Die stelt dat ons brein in de natuur kan terugschakelen naar de defaultmodus. In onze moderne kantoorcultuur moet je vaak focussen op één taak, terwijl je in een drukke omgeving zit. Dat vraagt heel wat concentratie. De meeste prikkels in de natuur – zoals een zingende merel – vergen slechts een milde vorm van aandacht, waardoor je brein kan herstellen van dagelijkse mentale vermoeidheid.’ Laat de vogels dus maar fluiten: het is goed voor je hoofd én je hart.
6 WANDELEN OP BLOTEVOETENPA
Elke dag wurmen we onz voeten in stevig schoeisel. Pantoffel 6s voor thuis, sneakers of hakken om naar het werk te gaan en wandelschoenen wanneer we eropuit trekken. Alleen: die belemmeren soms de natuurlijke beweging van de voet, waardoor onze voeten heel weinig prikkels krijgen. ‘Wandelen door modder en water of over houtsnippers of stenen kan juist erg aangenaam zijn voor je voeten’, zegt wandelcoach Jef Swinnen. Goed nieuws: op de vele gecontroleerde blotevoetenpaden kan je die ervaring veilig opdoen. Even googelen en je vindt er ongetwijfeld eentje in je buurt. Loop solo of gezellig met de (klein)kinderen, want er valt van alles te voelen tussen die kleine wiebelteentjes.
7 BOSBADEN
In Japan is het al eeuwe 7n populair, en de laatste jaren wint hetook hier aan terrein: shinrin-yoku, ofte bosbaden. Volgens de Japanse dokter Qing Li – dé autoriteit op dit vlak – betekent het: baden in de bosatmosfeer of het bos opnemen via je zintuigen. De voordelen zijn indrukwekkend: minder stress, meer ontspanning, een heldere geest én meer energie. En het beste nieuws? Het is supereenvoudig. Want bosbaden is niet meer of minder dan bewust in het bos vertoeven. Snuif de geuren op, voel de boomschors, ga liggen op het mos. Er is geen recept voor wat je moet ervaren of voelen, laat het gewoon gebeuren.
Gerard Janssen, auteur van Outdoor: Relaxen in de natuur: ‘Het is heerlijk om je terug te trekken in een huisje in een bos. In de jazzmuziek bestaat de term ‘woodshedding’: je afzonderen op een plek waar niemand je kan horen oefenen, waar je helemaal jezelf kan zijn en ongegeneerd fouten mag maken. Hoewel het woord vaak metaforisch gebruikt wordt, is het helemaal geen gek idee om af en toe écht op te laden in het bos. Niet alleen om dichter bij jezelf te komen, maar ook om die oeroude band met de natuur te voelen – de plek waar onze voorvaders thuis waren, en wij dus ook.’
8 EEN TREKTOCHT 8MAKEN
De 86-jarige Nils Faarlun 8d is bekende Noorse berg beklimmer. Hij zegt over friluftsliv: ‘Zie het als een vriendschap tussen mens en natuur. Voor mij is het veel meer dan buitenleven alleen, het is een filosofie die gaat over aanwezig zijn in de natuur. Door terug te keren naar de natuur, keer je terug naar je eigenlijke thuis.’ Faarlund is een groot voor stander van openluchtrecreatie met eenvoudige middelen. Hij pleit voor het gebruik van natuurlijke materialen. Back to basics, zonder luxe kampeer spullen dus, en liefst in je eentje.
9 STAREN NAAR DE ZEE
Midden in de natuur, tus zee en duinen, met het uitgestrekte strand aan je voeten: meer heb je echt niet nodig om friluftsliv voluit te beleven. De geluiden van de zee hebben een bewezen stimulerende invloed op onze prefrontale cortex, het hersengebied dat verantwoordelijk is voor emoties en gedachten.
Dr. Andrew Huberman, neurowetenschapper aan Stanford, bestudeert al meer dan twintig jaar de invloed van visie en ademhaling op stress en het lichaam. Hij ontdekte dat wanneer we naar iets stressvols (of opwindends) kijken, ons gezichtsveld vernauwt: we focussen op één punt, terwijl de rest waziger wordt. Onze oogbollen draaien zelfs een beetje naar binnen, richting onze neus. Het omgekeerde gebeurt ook: door je horizon – letterlijk – te verbreden en bijvoorbeeld naar de zee te kijken, schakelt je lichaam die stressreactie uit. Ontspan je ogen en omarm het prachtige zeepanorama: je zal je snel kalmer en relaxter voelen.
‘Door terug te keren naar de natuur, keer je terug naar je eigenlijke thuis’
DOOR NICOLE GABRIËLS @CHAPTERLEISURE, FLEUR DE BACKER, SOPHIE VEREYCKEN EN NATHALIE TOPS • BEELD GETTY IMAGES, SHUTTERSTOCK
