OVER WAT GELUIDEN MET ONS DOEN
GELUIDSGEVOELIG?
Tien tot vijftien procent van de bevolking is geluidsgevoelig. Mensen die geluidsgevoelig zijn hebben eerder en méér last van geluid dan anderen. Ze kunnen zich minder goed concentreren, moeilijker ontspannen en schrikken sneller wakker door geluid. Op de site van de meeste GGD’s staan testen (onder het kopje ‘Gezond leven & wonen’ of gebruik de zoekterm ‘Geluid’), waarmee je je geluidsgevoeligheid kunt meten. Na het beantwoorden van wat vragen krijg je meteen jouw mate van geluidsgevoeligheid te zien. De uitslag geeft ook tips waaraan een huis of wijk moet voldoen wil het voor jouw type geluidsgevoeligheid geschikt zijn om rustig, zonder al te veel geluidshinder, te leven. Handig als je overweegt te gaan verhuizen.
Tikkende nagels
De rustgevende filmpjes van schilder Bob Ross zijn misschien wel het beste voorbeeld van ASMR-opwekkende prikkel, al was er in zijn tijd weinig bekend over dit fenomeen. ASMR staat voor: Autonomous Sensory Meridian Response. Het belangrijkste kenmerk daarvan is dat de geluiden (en beelden) rustgevend en zacht zijn en ze de luisteraar een gevoel van welzijn en diepe ontspanning geven. Aan wat voor geluiden moet je denken? Zacht gefluister, tikkende nagels op een waterglas, gekras over een etui of het schudden van een zoutvaatje. Knisperende geluiden van bijvoorbeeld papier of plasticfolie zijn ook favoriet bij veel ASM-R’ers. Zelf ook een keer proberen? Op YouTube vind je talloze video’s.
Zacht gefluister, knisperend papier: we worden er helemaal zen van
TOP 5 GELUIDSERGERNISSEN
1. Buren: hard praten, blaffende honden, muziek of televisie
2. Wegverkeer: auto’s, scooters, vrachtwagens, brommers en motoren
3. Bouwlawaai: van zware machines, hamers en boorgeluiden
4. Nachtlawaai: van feesten, luide muziek (van buren) en hard praten op straat
5. Geluidoverlast in woonwijken: variërend van geluiden van grasmaaiers en bladblazers tot die van spelende kinderen
Hoofd vol muziek
Wetenschappers hebben een herkenbare versie van Another brick in the wall van Pink Floyd gereconstrueerd, puur op basis van hersenactiviteit van mensen die naar het nummer luisterden. Er werd bij een groep van 29 mensen die elektroden ín hun brein hadden gekregen (oorspronkelijk om de precieze locatie van hun epileptische aanvallen te meten) tot in detail in kaart gebracht wat er in hun brein omging tijdens het luisteren. Vervolgens heeft een computermodel die gegevens omgebouwd naar muziek, zonder gebruik te maken van informatie over het nummer zelf. Onderzoekers claimen zelfs dat ze een nieuw hersengebied hebben gevonden, waarin specifiek ritme wordt verwerkt.
Bron: Universiteit van Californië.
‘STOP-DAAR-MEE!’
Misofonie is een neurologische aandoening. Het woord komt uit het Grieks en betekent letterlijk ‘haat’ en ‘geluid’. In Nederland werd deze aandoening pas in 2009 voor het eerst beschreven. Mensen die hieraan lijden verdragen bepaalde geluiden niet. Ze voelen intens negatieve emoties, zoals woede, haat, angst, walging of afkeer bij het geluid van bijvoorbeeld smakken, slurpen, ademhalen, niezen of snuiten, het tikken met een pen of nagelgeklop. Geluiden die anderen kunnen wegfilteren zijn voor mensen met misofonie vaak ondraaglijk. Dit kan een ernstige invloed hebben op hun dagelijkse leven. Het willen mijden van de triggergeluiden kan leiden tot sociale isolatie en stress.
Gevolgen voor de gezondheid
Geluidshinder kan leiden tot
diverse fysieke maar ook mentale
gezondheidsklachten:
• slaapverstoring
• vermoeidheid/concentratieproblemen
• stress
• hoge bloeddruk
• hart en vaatziekten
• gehoorschade (bij heel hard of langdurig geluid)
• slechtere leerprestaties bij kinderen
Langs de weg
In Nederland zijn naar schatting zo’n 6,1 miljoen mensen blootgesteld aan geluid van wegverkeer hoger dan of gelijk aan de WHO-advieswaarde (het geluid is vergelijkbaar met een drukke verkeersweg op 250 meter afstand). ’s Nachts zijn dat ruim 4,7 miljoen Nederlanders.
MUZIKAAL GEWELD
Vier oud-gevangenen van een Amerikaanse gevangenis in Oklahoma zijn naar de rechter gestapt omdat ze regelmatig gedwongen werden om urenlang – soms tot wel vier uur – naar het kinderliedje Baby shark te luisteren. Terwijl ze met hun handen geboeid achter op hun rug in de ene kamer moesten staan, werd in de kamer ernaast heel hard dit liedje gedraaid. Voor deze ‘muzikale marteling’ eisen ze een schadevergoeding van 75.000 euro per persoon.
‘Als mensen weten wat ze kunnen verwachten, verdragen ze geluid veel beter’
Erik Roelofsen, directeur en woordvoerder van de Nederlandse Stichting Geluidshinder en zelfstandig adviseur, werkt al 34 jaar in het vakgebied ‘geluid en hinder’. Hij wordt onder meer door mr. Frank Visser en diverse rechtbanken gevraagd om als geluidsdeskundige op te treden bij geschillen.
Wat voor klachten komen het meest voor?
“Zowel bij mr. Frank Visser als voor de rechtbank maak ik schrijnende burenruzies mee. Vaak is de oorzaak geluidsoverlast. In de zomer zijn er meer klachten dan in de winter, omdat mensen dan langer in de tuin zitten, barbecueën, lachen en hard praten, terwijl de buurman probeert te slapen. Maar mensen hebben ook veel last van spontane straatfeestjes en festivals. In de winter is het anders en gaan de klachten over woon- en leefgeluiden. Radio en tv die te hard staan, installatiegeluiden, cv’s die te horen zijn, warmtepompen en vooral klusgeluiden. Een ongeschreven regel is dat je tot 22.00 uur geluid mag maken dat onder gewoon woon- en leefgeluid valt.”
Wat doet geluid met ons?
“Hoewel het hinderlijk kan zijn en je er zelfs gezondheidsklachten van kunt krijgen (zie kader op de linkerpagina, red.) kunnen we niet zonder geluid. We communiceren met elkaar door middel van woorden. We genieten van theater, schouwburg en concerten. We gaan naar het bos om de hectiek van de dag te ontvluchten. En op het strand geniet je van het geluid van de branding.”
Maar de zee kan ook veel herrie maken.
“Als je langs de zee loopt en je meet het geluid met een geluidsmeter, is het aantal decibel net zo hoog als in de drukke stad met zijn hectiek, stadsgeluiden. De beleving is dus heel belangrijk! Op het strand is het prettig, ontspannend, ondanks het hoge geluidsniveau – daar hoor je niemand over mopperen. Dan gaat het dus om de perceptie.”
Maar het geluid in een stad is toch heel anders dat dat van de golven op een strand?
“Als we hadden geleerd dat we geluiden in de stad prettig vinden, zouden we daar mogelijk minder last van hebben. Hoe iets wordt ervaren speelt dus enorm mee. Net als de invloed die je ergens op hebt. Ga je met het vliegtuig op vakantie, dan heb je geen last van het gebrul van de motoren. Je hebt zin in je vakantie, bent in een blije stemming. Maar woon je er vlakbij, dan staat er niets leuks tegenover en ervaar je het als zeer hinderlijk.”
Hoe zit het met evenementen? Er zijn er tegenwoordig honderden per jaar.
“Het belangrijkst is de communicatie. Vertel de omgeving hoelang het duurt, wat mensen precies kunnen verwachten. Vaak is het gedreun tot kilometers ver te horen. Als mensen op iets kunnen anticiperen, kunnen zij het beter verdragen. Een goed voorbeeld is het grootste Nederlandse muzieken crossfestival Zwarte Cross, waarover dit jaar slechts zes klachten kwamen, waarvan drie van mensen die op acht kilometer afstand woonden. De betrokkenheid van de lokale bevolking bij een festival zorgt dus voor veel minder irritatie.”
RUST VANUIT DE NATUUR
Britse onderzoekers van de Universiteit van Sussex onderzochten waar mensen het rustigst van werden. Dit is de, niet heel verrassende, uitkomst:
• kabbelend beekje• ruisende wind• tikkende regen• tsjilpende vogels• brekende golven
Natuurgeluiden veranderen de verbindingen in onze hersenen, waardoor onze vecht of vluchtreactie wordt verminderd en ons lichaam in de herstelstand komt.
GEZONDE DRUG
Volgens neuropsycholoog Rebecca Schaefer is muziek een van de krachtigste middelen om emoties mee op te roepen. Door het luisteren naar mooie muziek maken je hersenen automatisch het 'gelukshormoon' dopamine aan. Wanneer mensen sámen muziek maken, maakt hun brein het ‘knuffelhormoon’ oxytocine aan; je voelt je met anderen verbonden. Muziek kan pijn verminderen, stress verlagen en is ook goed inzetbaar in verzorgingshuizen, omdat muziek de bewoners kan geruststellen.
Beter brein
Hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder heeft zich verdiept in het effect van muziek op de hersenen. “Actief bezig zijn met muziek stimuleert de hersennetwerken en bevordert het tot stand komen van nieuwe verbindingen. Door zelf muziek te maken wordt er moeite gedaan, wat de stofwisseling in de hersenen bevordert, waardoor de kwaliteit van de verbindingen zo goed mogelijk blijft. Dat is heel belangrijk als je ouder wordt. Als je luistert naar muziek waarvan je houdt, worden netwerken in de hersenen actief, die een impuls kunnen geven aan creativiteit, het genereren van nieuwe ideeën et cetera." Diverse onderzoekers, onder wie Scherder, toonden in 2018 aan dat kinderen die muziekles kregen op de basisschool, beter scoorden op planning, werkgeheugen en controle van gedrag vergeleken met kinderen die geen muziekles kregen.
Door mooie muziek maken je hersenen het geluksstofje dopamine aan, net als wanneer je verliefd bent
MEE IN HET RITME
Weightless van Marconi Union en Lyz Cooper (oprichter van de British Academy of Sound Therapy) is het nummer dat het rustgevendste effect heeft op ons brein. De beats zorgen ervoor dat de hersengolven en hartslag zich synchroniseren met het ritme. Ideaal om bij te ontspannen.
