Het is een thuiswedstrijd voor Özcan Akyol, ook wel bekend als Eus, en Anna van den Breemer. Op een steenworp afstand van hun huis aan de Brink in hartje Deventer happen ze van een pokébowl en een pulled-chicken-sandwich. Even weg van de laptop, al schrijven ze allebei vooral vroeg in de ochtend. Anna aan haar columns voor de Volkskrant en een nieuw boek, Özcan aan zijn columns en boeken – mits hij niet in de tv-studio zit met alles wat daarbij komt kijken.
Eus
‘Ik hoop dat mijn verleden toch een beetje zichtbaar blijft’
Hun kinderen Mia (10) en Baran (8) zijn naar school. Dezelfde basisschool waar Özcan zelf ooit rondliep en waar ze de kinderen elke ochtend samen naartoe brengen. De tijden zijn veranderd, merkt hij op boven zijn smoothie. Waar de binnenstad vroeger rauw en rommelig was, met leegstaande panden en heroïnespuiten op straat, is het nu een plek waar de huizenprijzen stijgen en hippe winkels hun deuren openen.
Wat typeert Deventer voor jullie?
Özcan: ‘Het zit ’m voor mij in de beleefde omgang met elkaar. Het duurt hier langer om iemand echt te leren kennen dan in de Randstad, maar als je erbij hoort, dan hoor je er ook echt bij. Zonder dat mensen elkaar buitensluiten, overigens. De toenadering is gewoon rustig: hoe gaat het, wil je iets drinken, kom erbij staan.’
Anna: ‘Wat mij vooral opviel toen ik hier twaalf jaar geleden kwam wonen, is dat het veel minder snel over werk gaat. In Amsterdam is vaak de eerste vraag: wat doe je? Hier wordt dat als te direct en zelfs onbeleefd gezien. In het begin dacht ik daardoor dat mensen niet geïnteresseerd waren. Maar het is eerder andersom: het gaat meer om het moment, om samen zijn. Je hoeft niet meteen te vertellen wat je doet. Dat maakt contact onbevangener: je vormt je een eigen beeld van mensen.’
Moest je daaraan wennen?
A: ‘Die mentaliteit kon me wel onzeker maken. Ik miste ook context. Wat voor club is dit, hoe zitten de relaties hier? Als je ergens opgroeit, weet je hoe de verhoudingen liggen: wie naar welke school gaat, welke mensen waar komen. In Deventer moest ik opnieuw beginnen. Ik kende niemand, behalve een paar mensen via Eus. Nieuwe vriendschappen opbouwen rond je dertigste kost tijd; het heeft wel een paar jaar geduurd voordat ik mijn mensen had gevonden. In het begin via een zwangerschapsclubje. Dan zit je allemaal in dezelfde fase, dat helpt. Later ook via werk. Onder ons huis heb ik Het Kantoor opgezet, een plek waar vrouwelijke ondernemers samenkomen. Veel van hen komen net als ik niet uit Deventer, dat schept een band. Maar uiteindelijk draait het om de klik. Dat je een beetje dezelfde energie hebt.’
Voelen jullie je Sallander, of meer Deventenaar?
Özcan, stellig: ‘Deventenaar. Salland heeft niet zo’n duidelijke identiteit. Bij Friesland denk je meteen aan de taal en vlag. Ook Twente bijvoorbeeld heeft een heel eigen cultuur, met zijn noaberschap en carbidschieten. Salland is meer een mengelmoes van losstaande plekken. Deventer, Zwolle, dat net op de grens van de streek ligt. En wist je dat Staphorst ook bij Salland hoort? Dat is heel christelijk, terwijl het hier veel aardser is. Veel mensen kennen Salland niet echt. Dan zeggen ze na een optreden: “Moet je weer terug naar Twente?” Maar het is hier fijn leven. Hoewel we op het drukste plein in Deventer wonen, zijn we zo buiten.’
A: ‘Ik ken Deventer pas sinds ik met Eus ging daten, de regio was me totaal onbekend. Nu we dertien jaar samen zijn, voel ik me wel Deventenaar. Ik geniet ervan dat we hier zo aan de IJssel staan, of in het bos, of op de hei.’
Richten jullie je leven daarop op in?
Anna lacht: ‘We zijn veertig-plus, dan ga je op een gegeven moment wandelen, ja. Meestal een uurtje, gewoon samen. Soms door de stad, soms daarbuiten.’
Ö: ‘Onze kinderen gaan ook wel mee, hoor. We proberen ze iets van die natuur mee te geven, ze zijn nogal stads.’
Anna
‘Het gaat hier meer om het moment, om samen zijn’
In welke zin?
A: ‘Ze gaan het liefst elke dag naar de winkels, dat mogen ze tegenwoordig zelf. Ze komen er elke dag langs van school naar huis, we moeten opletten dat ze er geen gewoonte van maken dat ze elke dag iets willen kopen. Dat vind ik soms een nadeel van wonen in de binnenstad. Dus plannen we de uitjes in de natuur bewust. Afspreken met opa en oma en het bos in, of de hei op. Dan kunnen de kinderen rennen en spelen, en wij kletsen. Ik ben heel blij dat ze hier opgroeien en niet in Amsterdam. Het is kleinschaliger, gemoedelijker. Veiliger dan Amsterdam, ook.’
Ö: ‘Mia en Baran bewegen zich hier heel vrij. Ik ging als kind ook alleen de stad in, maar dan alleen om te kijken, meestal in elektronicazaken. Kopen zat er niet in, ik groeide op in armoede. Mijn kinderen beleven hier een totaal andere jeugd dan ik destijds.’
Voeden jullie de kinderen bewust anders op dan jullie eigen ouders deden?
A: ‘We proberen tijd samen belangrijk te maken. Zo lopen we ’s ochtends altijd met z’n vieren naar school. En we gaan vaak samen naar hun sportwedstrijden; Mia voetbalt, Baran hockeyt. Niet het meest efficiënt, maar we vinden het belangrijk. We eten ook regelmatig bij de Italiaan, waar de kinderen zelf pizza mogen maken. Of we drinken koffie op de Brink, in de zon. Toen Mia en Baran kleiner waren, bestelden we daar ook weleens een babyccino voor ze. Daar moet je mijn ouders over horen: “Jullie met je overal koffie halen en op terrasjes zitten.” Zij namen vroeger gewoon een zakje boterhammen mee.’
Ö: ‘Onze kinderen zijn maar zo’n korte periode klein, we willen die momenten niet missen. Met Mia ga ik vaak naar wedstrijden van de plaatselijke voetbalclub Go Ahead Eagles, dat is echt iets van ons samen. Baran heeft geprobeerd dat leuk te vinden, maar hij maakte één keer mee dat ze verloren en toen was het klaar. We lopen ook mee met de avondvierdaagse in de regio. Dat was in mijn jeugd echt geen optie, dat was niet voor arme mensen met een migratieachtergrond zoals wij.’
Anna
‘Ik ben heel blij dat de kinderen hier opgroeien, en niet in Amsterdam’
Wat voor jongen was je?
Ö: ‘Een binnenstadjongen. Alles speelde zich hier af. School, vrienden, veel kattenkwaad. We klommen in regenpijpen, op daken, plukten kersen uit de boom in onze straat. Mijn eerste krantenwijk was hier. Met mijn ouders, Turkse immigranten, woonden we in een arbeidershuisje. Mijn twee broers en ik op één kamer, mijn ouders sliepen beneden in de woonkamer. Er was geen verwarming, alleen een gaskacheltje. We hadden een soort kartonnen douche en één keer per week moesten we daar met z’n allen voor in de rij. Het was geen makkelijke thuissituatie. Mijn vader kon agressief zijn, hij dronk veel, en mijn moeder was juist heel volgzaam. Dat bepaalde de sfeer in huis.’
Anna grijnst: ‘Het valt me altijd op dat veel van jouw herinneringen over kattenkwaad gaan.’
En jij, Anna? ‘Ik groeide met mijn zus op in Zeist, redelijk antroposofisch. Bij ons thuis draaide veel om creativiteit en ruimte om dingen zelf te ontdekken. Mijn ouders stimuleerden mijn zus en mij om te maken, om bezig te zijn, maar waren minder bezig met het benadrukken van wat ons als individu bijzonder maakte. Het was ook best een duidelijke wereld, met ideeën over wat wel en niet “hoorde”.’
Anna
‘De dingen waar ik echt een hekel aan heb, doet Eus graag’
Was Deventer in de jaren tachtig en negentig te vergelijken met nu?
Ö: ‘Totaal niet. De binnenstad was verpauperd, niemand wilde er wonen.
We gooiden ruiten in van leegstaande fabrieken en niemand repareerde dat. Nu is het mooier, rijker. De armoede is weg.’
A: ‘Maar daardoor verandert ook wie hier woont. Wie in de binnenstad wil wonen, moet daarvoor betalen.’
Hoe is die verandering voor jou, Özcan?
‘Ik ben met de stad meegegroeid. Soms voelt het wel alsof ze mijn jeugd hebben weggerenoveerd. Ik snap het wel, tijden veranderen, maar ik hoop dat mijn verleden toch een beetje zichtbaar blijft. De huizen in mijn oude straat zijn inmiddels samengevoegd tot grotere woningen, de buurt is opgeknapt.’
Na haar master journalistiek bleef Anna in Amsterdam plakken. Waarom zijn jullie niet daar gaan wonen, met al jullie werk voor de media?
A: ‘We hebben het dertien maanden geprobeerd nadat we een relatie kregen. Ik kon er goed aarden, in zo’n drukke stad vol afleiding. Maar Eus was echt ongelukkig. We besloten een appartement te huren in Deventer, om te zien hoe het mij zou bevallen. Ik was precies op het punt dat ik meer rust zocht in mijn leven, wilde een gezin stichten. Hier voelde dat gemoedelijker, alsof we er meer de tijd voor hadden. Het is ook maar net wat je gewend bent. Ik reis nu twee, drie keer per week naar Amsterdam en dan voelt Nederland best klein.’
Ö: ‘En we zitten hier zo op de snelweg, terwijl je in Amsterdam soms een half uur nodig hebt om de stad uit te komen. Ik ken Nederland daardoor heel goed, ik kom in alle steden en dorpen. Maar alleen om te werken.’
Jullie ontmoetten elkaar op het Boekenbal in 2013. Waarom klikt het tussen jullie?
A: ‘Misschien wel omdat we heel verschillend zijn. Dat kan soms irritant zijn, maar we vullen elkaar ook aan. De dingen waar ik echt een hekel aan heb, doet Eus graag. Boodschappen, bijvoorbeeld. En andersom ben ik degene die de boel oppakt en regelt wanneer het moet gebeuren. Hij ziet wat nodig is, ik maak het af.’
Botst dat weleens?
Ö: ‘Vooral in de opvoeding. Ik ben wat strenger, directer. Niet alles kan en mag, en daar moeten onze kinderen mee leren omgaan.’
A: ‘Eus is heel duidelijk over wat hij wel en niet tolereert: een grens is een grens. Bij mij ligt dat vaak wat minder scherp, waardoor de baldadige energie in huis kan oplopen en ik uiteindelijk geïrriteerd raak. Hij grijpt sneller in. Tegelijk is mijn geduld op andere momenten juist weer waardevol, bijvoorbeeld als de kinderen ergens mee zitten. We wijzen elkaar wel op elkaars tekortkomingen. Maar na dertien jaar weten we ook: dit is gewoon hoe iemand is.’
Kunnen jullie in Salland beter schrijven dan in de Randstad?
A: ‘Voor mij maakt de plek op zich niet zo veel uit. Ik kan overal schrijven: aan de eettafel, op kantoor, in de trein, zelfs op mijn telefoon. Maar het wonen hier helpt wel. Ik denk dat we in de Randstad meer afleiding hadden gehad, meer sociale verplichtingen, meer prikkels. Mijn boeken – Het perfecte zusje, De schaduwvrouw en het nieuwe boek waar ik nu aan werk – spelen zich hier ook af.’
Ö: ‘Ik heb meer structuur nodig. Ik schrijf mijn boeken het liefst ’s ochtends, op de zolderkamer. Columns kan ik overal schrijven – in de trein, in een café, op mijn telefoon – maar de basis is altijd hier. Deventer blijft mijn vertrekpunt, al gaat het uiteindelijk ook gewoon om discipline. In Amsterdam worden óók boeken geschreven.’
Eus
‘Ik schrijf liefst ’s ochtends, op de Zolderkamer’
Hoe zien jullie de toekomst? Blijven jullie in Deventer?
A: ‘Ik zie ons hier wel oud worden. Maar ik kan me ook voorstellen dat als de kinderen ouder zijn, we een deel van het jaar ergens anders zitten. In Turkije, bijvoorbeeld, ik aard daar net zo goed als Eus.’
Ö: ‘Ik zou Deventer nooit helemaal verlaten. Het is onze basis. Maar we zijn wel nieuwsgierig naar andere plekken, juist ook in Nederland. We gaan regelmatig een paar dagen naar een andere stad, gewoon om die te ervaren.’
Wat hopen jullie dat jullie kinderen meenemen uit het leven in Salland?
A: ‘Het gevoel van rust. Dat het niet allemaal zo gehaast hoeft, en dat we het samen doen. Dat ze ervaren dat we, ondanks drukke banen en alles eromheen, echt een gezin zijn.’
Ö: ‘En dat ze zich hier vrij kunnen bewegen. Dat ze hun eigen plek hebben, zoals ik die ook heb gehad. Met ons gezin. Dat vind ik uiteindelijk het belangrijkste.’
DIT IS ANNA
Journalist en schrijver Anna van den Breemer (1984) groeide op in Zeist en volgde een master journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam. Ze werkt als journalist voor de Volkskrant, waar ze onder meer schrijft over opvoeding, werk en het moderne gezinsleven. Ze schreef meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan, Het perfecte zusje en De schaduwvrouw. Ze woont met Özcan en hun kinderen Mia (10) en Baran (8) in de binnenstad van Deventer.
@annavdbreemer, annavandenbreemer.nl
DIT IS ÖZCAN
Schrijver, columnist en presentator Özcan Akyol (1984), ook wel bekend als Eus, is geboren en getogen in Deventer. Hij brak door met zijn deels autobiografische debuutroman Eus (2012) en schreef onder andere Turis en Afslag 23. Daarnaast is hij een vaste stem in de Nederlandse media, met columns in landelijke kranten en optredens in talkshows en eigen programma’s, waaronder De geknipte gast.
@ozcanakyol, ozcanakyol.nl
De 8 favoriete Sallandse plekken van Özcan en Anna
Momentum, Deventer
Voor goede koffie, huisgemaakte smoothies, gebak en broodjes.
Het bos, Diepenveen
Parkeer bij Hotel Gaia en wandel door de prachtige bossen en langs de vijvers.
Koning Willem, Deventer
Hier vind je alles op het gebied van bordspellen en puzzels. Dé winkel voor een origineel cadeau.
Nieuw Sion, Diepenveen
Kom tot rust in de gastentuin of het bos bij dit klooster. Lunchen kan in de koffieschenkerij.
De Brink, Deventer
Haal hier op vrijdag en zaterdag een broodje tantuni: een warme wrap met o.a. rundvlees.
De Sallandse Heuvelrug
In dit Nationaal Park wandel je door bos en heide, over glooiende heuvels.
Speelgoedmuseum, Deventer
Kinderen kunnen hier spelen en ontdekken. Volwassenen vergapen zich aan speelgoed van vroeger.
Barbier Metin, Deventer
Mannen kunnen zich hier vakkundig laten knippen en scheren.
Lees of luister Özcan op Fluister.
Gratis voor abonnees
Lees of luister Anna op Fluister.
Gratis voor abonnees
STYLING: LISELOTTE ADMIRAAL. HAAR EN MAKE-UP: DJOLIEN DE KREIJ. MET DANK AAN: FINCH BOUTIQUE HOTEL IN DEVENTER. KLEDING ÖZCAN: STRELLSON (LICHTE BROEK), DRYKORN (BEIGE JASJE), MARC O’POLO (CRÈMEKLEURIGE POLO), FLORIS VAN BOMMEL (WITTE SNEAKERS), SISSY-BOY (DENIM JACK EN JEANS), UNIQLO (SOKKEN). KLEDING ANNA: AMAYA (LILA PAK), STEVE MADDEN (SNEAKERS), EXPRESSO (FLARED JEANS EN LILA TOP), DRYKORN (BOMBERJASJE), BOBBIES (SANDALETTES)
