Ik voel me een versierder
Acteren, mantelzorgen, rouwen en ondertussen een gezin draaiende houden: Tjitske Reidinga (54) ging een paar jaar flink over haar grenzen. Nu kiest ze bewuster voor wat energie geeft. 'Van samen knutselen word ik echt blij.'
Het huis waar de fotoshoot plaatsvindt, is voorzien van een grote, prachtige tuin. Er staat een bankje in de herfstzon. Tjitske: 'Als we daar nou gaan zitten, in plaats van binnen, vertel ik je waarschijnlijk álles.' Nou, dan gaan we natuurlijk buiten zitten. Tjitske rekt zich nog eens uit, genietend van het onverwacht mooie weer. 'Heerlijk dit. Mijn zoons waren gisteren alle drie thuis, dat was behoorlijk druk. Hier zitten kletsen in alle rust voelt echt decadent.'
Hoe oud zijn je zoons? 'De tweeling is tweeëntwintig en de jongste is zestien. Alleen die jongste woont nog officieel thuis, de anderen nog half-half. Ga tegenwoordig op je tweeëntwintigste maar eens iets vinden in Amsterdam. Er staat hartstikke veel druk op jonge mensen nu. De tweeling studeert, maar het zijn vooral grote muppets, die nog moeten uitzoeken hoe ze gaan overleven in deze wereld. Zoals het hoort op die leeftijd, natuurlijk.'
Hoe was dat voor jou toen je hun leeftijd had? 'Ik wilde vooral zelfstandig zijn. Over acteren had ik een heel romantisch idee. Daar geef ik mijn vader graag de schuld van. Hij genoot erg van de romantische boeken van Engelse en Ierse schrijfsters, zoals Daphne du Maurier en Jane Austen. Ze werden ook aan me voorgelezen, dan droomde ik weg bij het idee dat ik die vrouwen was. Volgens mij heeft dat de kiem gelegd voor het acteren. Het fijnste aan acteren vind ik nog wel dat mijn piekerhoofd dan eindelijk stil is. Ik ben altijd aan het malen, maar niet als ik speel of op een andere manier creatief bezig ben. Daarom ben ik nu ook bezig met werk voor een tentoonstelling, die vanaf half november in Oss wordt gehouden.'
Wat maak je? 'Mijn vader was tekenaar en ik kan niet tekenen, tot mijn grote frustratie. In een poging om beter te worden, oefen ik veel. In de kern voel ik me vooral een versierder. Lang heb ik het leven versierd met spelen, nu doe ik dat ook op een andere manier. Ik maak vooral veel bloemen, die ik verwerk in rouwkastjes. Ik ben de afgelopen jaren helaas veel mensen verloren. De meesten zijn gecremeerd en dan krijg je zo'n afstandelijke urn mee. Ik vond het moeilijk dat je dan geen plek hebt waar je naartoe kunt gaan.'
Zijn de rouwkastjes een soort altaartjes waar je deze mensen herdenkt? 'Inderdaad. Je kunt er ook dingen in verzamelen van de mensen die er niet meer zijn. In andere landen maken ze vergelijkbare kastjes, waar ze dan bijvoorbeeld een kopje thee in zetten, omdat hun moeder dat zo graag dronk. Bij mij ligt er een zakmes van mijn vader in, pasfoto's, dat soort dingen. Bij dat kastje zit ik dan thuis aan ze te denken.'
Je ouders overleden kort na elkaar in 2024, in de periode dat je op het toneel stond met je solovoorstelling Portret. 'Ik ben in die tijd heel erg over mijn eigen grenzen heen gegaan. Door die ervaring wil ik nooit meer op het toneel staan. Of althans... zo denk ik er nu over.'
Wat voor voorstelling was het? 'Ik werd gevraagd een solovoorstelling te maken en was meteen heel stellig: het moet niet zo'n typische vijftigplus-voorstelling worden, waarin je het als vrouw alleen maar hebt over opgroeien-de kinderen en zorgbehoevende ouders. Maar voordat ik het wist, was het dat toch. Het werd een heel stressvolle periode. Ik at niet meer, sliep slecht. De eerste voorstelling zal ik nooit vergeten. Met mijn script in de hand heb ik bijna de hele voorstelling opgelezen. Echt beschamend. Er zaten honderdvijftig mensen te kijken naar iemand die live instortte.'
Je was destijds ook mantelzorger voor je ouders, toch? 'Ja, en dat was heel zwaar. Veel kwam op mijn schouders terecht. Ondertussen zaten mijn zoons in een heftige puberfase. Veel mensen lopen daartegenaan, maar om tegelijkertijd zo ongeveer elke avond op het podium over dezelfde onderwerpen te praten, helpt absoluut niet.'
Waarom wilde je Portret in eerste instantie maken? 'Over acteren had ik al een tijdje mijn twijfels. Ik overwoog stand-upcomedy te proberen, of om me te laten omscholen tot een baan in de zorg. Ik heb nog een paar jaar elke maandag in een bloemenkraam gewerkt. Ik verheugde me niet bepaald op het vooruitzicht van een ouder wordende actrice. Ook de afhankelijkheid zat me dwars, dat ik altijd maar moet afwachten voor welke projecten ik door anderen word benaderd. Dus ik dacht: laat ik eens kijken of ik het leuk vind om zelf iets from scratch te maken. Maar er was veel tijdsdruk en het hielp niet dat ik tegelijkertijd meedeed aan Maestro. Dat deed ik voor mijn vader, die ik toen verzorgde. Dat soort dingen doe ik nooit, maar toen ik ervoor werd gebeld, zei hij: “Doe nou maar, dat is leuk. Dan kom ik ook naar de opnames.” Ik dacht: die man komt nooit de deur uit, ik heb veel energie, ik kan prima meedoen én een voorstelling op poten zetten.'
Na een aantal voorstellingen van Portret overleed je vader. Toch bleef je op het podium staan. 'Na zijn overlijden ging ik er een paar maanden tussenuit, maar die voorstellingen moesten later alsnog worden ingehaald. Ik stond zes avonden per week op het toneel. En toen ging drie maanden later ook nog mijn moeder dood. Het was fijn geweest als iemand anders de knoop had doorgehakt om te stoppen met de voorstelling, zo van: dit kunnen we Tjitske niet aandoen.
Maar dat gebeurde niet. Dat vond ik een moeilijke realisatie: al heb je lieve mensen om je heen, op de zwaarste momenten in je leven ben je alleen.'
Ben je iemand die dan denkt: ik had hier nooit aan moeten beginnen? 'Ik probeer ernaar te kijken als een tijd waar ik wat van kan leren. In dit geval is dat luisteren naar mijn gevoel. Ik ken mijn eigen grenzen heel goed, maar moet alleen nog leren luisteren naar mijn lijf en brein. Zo voelde ik me tijdens het spelen helemaal niet goed, ik was steeds duizelig. Ik had een decor dat ronddraaide. En ik was steeds buiten adem door mijn slechte conditie.'
'Al heb je lieve mensen om je heen, de zwaarste momenten ben je alleen'
Let je nu beter op je gezondheid, door deze ervaring? 'Ik probeer zo veel mogelijk te bewegen. Tuinieren, de trap nemen, overal naartoe wandelen. Ik drink alleen op vakantie of op heel warme dagen, als ik vrij ben. Ik rook nog wel, die ongezonde gewoonte is blijven hangen.'
Overweeg je nog steeds in de zorg te gaan werken? 'Nee, niet meer. Ik heb nu de hoofdrol in Pro deo en hoop dat die meer seizoenen krijgt, omdat het een fijne rol is, die precies op het juiste moment kwam.'
Pro deo heeft dezelfde regisseur als Gooische vrouwen, Will Koopman. 'Will is geweldig. Ze geeft aanwijzingen die ik altijd meteen begrijp. De rol van Alex Sterkenburg was eerst bedacht voor een andere actrice, maar ze kregen de planning niet rond.'
'Ik overwoog me te laten omscholen tot een baan in de zorg'
'Het fijnste aan acteren is dat mijn piekerhoofd dan eindelijk stil is'
Dit is Jitske
Tjitske Reidinga (Leeuwarden, 1972) is actrice. Bij het grote publiek brak ze door met haar rol als Claire van Kampen in Gooische vrouwen. Ook speelde ze in verschillende films, waaronder De verbouwing en Doris. In 2024 bereikte ze de halve finale van Maestro. Ze heeft een relatie met acteur Peter Blok en heeft drie zoons uit haar eerdere huwelijk met acteur Vincent Croiset. Instagram: @treidinga
Toen heeft Will het script ook naar mij gemaild, maar dat bericht heb ik nooit gezien. Omdat ik niet reageerde, dacht ze dat ik het script niks vond. En ik dacht dat ze mij niet voor die rol wilde, omdat ze mij niet vroeg! Toen ze mij vroeg met haar mee te denken over een nieuwe actrice kwamen we daar toevallig achter.'
Waar gaat de serie over? 'Mensen die een systeem drijvend proberen te houden. Als advocaat, zeker als je pro deo werkt, ontmoet je mensen in de meest kwetsbare, heftige momenten van hun leven. We draaiden vaak in de winter in onverwarmde gevangenissen. Zaten we daar, onder de hittepleisters. Toch was het erg leuk om met zo veel getalenteerde jonge mensen te werken. Zij gaven me het plezier in acteren weer terug. Ze zijn nog niet murw gebeukt door het leven. Ik dacht echt: hier moet ik de komende jaren zijn, niet met mensen van mijn eigen generatie. De serie spreekt grote thema's aan. Er zit een verhaallijn in van een moeder en een zoon, die ik als advocaat bijsta. De zoon wordt verdacht van het doodschoppen van een oude man in het park. Dat raakte me recht in mijn moederhart.'
Word je vaak herkend op straat? 'Zolang ik niks zeg, kan ik redelijk anoniem door het leven gaan. Maar zodra ik mijn mond opentrek, is er geen ontkomen aan. Vooral vrouwen van mijn leeftijd herkennen me aan mijn stem. En dan zie je zo'n schrikmoment, van: ze is écht ouder geworden. Vrouwen zijn daar echt heel erg in. We hebben nog maar weinig begrepen van body positivity, of hoe je praat over het lichaam van andere vrouwen.'
Vind je het vervelend, die bekendheid? 'Alleen toen ik ging scheiden heb ik er veel last van gehad. Volgens mij ben ik er ook niet bekend genoeg voor. Ik geef alleen interviews als ik iets te promoten heb en ga alleen naar filmpremières als ik er zelf in speel. Dat vind ik al erg genoeg: met een nepglimlach over de rode loper en dan in de zaal naar mijn eigen hoofd kijken.'
Ga je weleens samen met je partner, acteur Peter Blok, naar een filmpremière? 'O nee. Dat hebben we wel afgeleerd. Het is ook raar: andere vrouwen nemen hun man toch ook niet mee naar hun werk? Wat we wel graag samen doen, is knutselen. Ja, die voelde je niet aankomen hè? Hij is heel precies en maakt erg mooie dingen van karton. Hij maakt de rouwkastjes, ik versier ze. Gisteren hebben we vijf uur naast elkaar aan de keukentafel zitten knutselen, met wat schrijven tussendoor. Heerlijk. Kon ik even bijkomen van mijn jongste testosteronbom naar de bus brengen voor zijn schoolreis naar Berlijn.'
Mocht je de auto uit om te zwaaien, of werd je geacht te blijven zitten? 'Ik zei zelf: “Ik heb geen beha aan en ongekamd haar, no way dat ik uitstap.” Mensen mogen me best zo zien, hoor, maar iedereen maakt tegenwoordig gelijk een foto, al dan niet stiekem.'
Peter heeft ook kinderen, toch? 'Ja, maar die zijn al in de dertig. Ze wonen alle twee al heel lang in het buitenland. De een reist de wereld rond, de ander zit in Mexico. Ik ben zelf niet zo'n reiziger meer. Mijn laatste vakantie was naar Malawi, daar ben ik een klein stuk van mijn leven opgegroeid. Samen met mijn familie heb ik daar vorig jaar de as van mijn ouders uitgestrooid, bij een meer waar we destijds vlakbij woonden.'
Hoe kwamen jullie daar ooit terecht? 'Mijn vader had er een reclamebureau. We gingen altijd kamperen aan het meer en waren gek op snorkelen. Dat hebben we ook nu weer gedaan. 's Avonds hebben we mijn ouders meegenomen in hun urnen om ze daar uit te strooien. Ze zijn dus nu wel daar, maar ze zijn ook nog hier. Mijn idee is dat mensen eigenlijk niet echt doodgaan. Ze blijven aanwezig, zolang er anderen zijn die ze herdenken.'
'Die jonge collega's gaven mij het plezier in mijn werk terug'
