Na het jarenlange succes van Hyrox, kunnen mensen met een lichamelijke beperking zich sinds het seizoen van 2024/2025 voor het eerst kwalificeren voor het wereldkampioenschap in een eigen klassement: Hyrox Adaptive. Het eerste WK werd in 2025 gehouden in Chicago. Voor 2024 kon je je met een lichamelijke beperking wel aanmelden, maar bestond er geen officiële classificatie voor en deed je dus mee met de reguliere sporters. Door het Adaptive-klassement toe te voegen, willen organisatoren de Hyrox-ervaring voor écht iedereen toegankelijk maken. Onderdelen, afstanden, gewichten en hulpmiddelen zijn aan te passen aan de functionele mogelijkheden van de deelnemers.
Van schaamte naar trots
Wie erbij was in Chicago (én tweede werd in zijn klassement) is Rudy de Jonge. Hoewel hij zijn onderarm mist, doet Rudy al sinds 2024 mee aan reguliere Hyrox-races. Zijn sportcarrière begint ooit op het voetbalveld. 'Ik schaamde me in die tijd best wel voor mijn stomp.' Dat verandert als hij een oproep ziet van het Nederlands amputatievoetbalteam. 'Ze zochten een keeper. De eis: hij moet één hand hebben. Het leek me een mooie kans om van mijn schaamte af te komen. Normaal deed ik altijd mijn shirt over mijn stomp heen, zodat je 'm niet echt zag. Vanaf het moment dat ons team in het Gelredome werd gepresenteerd, was dat voorbij: ik stond vol met mijn stomp in beeld, omgeven door mensen met een soortgelijke beperking.'
Het is voor het eerst dat Rudy een parasport doet. 'Een prachtig avontuur, maar gek genoeg merkte ik ook voor het eerst dat ik het label 'gehandicapt' kreeg. Klinkt misschien gek, want ik héb een handicap, maar zo voelde het nooit.'
Obstakels overwinnen
Rudy probeert hierna nog een aantal sporten, en staat in 2013 aan de start van zijn eerste obstakelrace: een hardloopevent waarbij je onderweg fysieke hindernissen moet overwinnen, zoals klimmuren, modderbaden en touwnetten. 'Ze waarschuwden me van tevoren dat die race niet is ingericht voor mensen met een handicap. Moet je net tegen mij zeggen, dacht ik toen. Dan wil ik alleen maar bewijzen dat ik het wél kan.' Meermalen loopt hij letterlijk tegen obstakels aan. Dat voedt zijn fanatisme, waardoor hij zich binnen de kortste keren voor het WK kwalificeert. Niet lang daarna komt Hyrox op zijn pad.
Rudy is altijd te porren voor nieuwe uitdagingen. 'Ik zag mijn vrouw een Hyrox-les doen en heb me zonder al te veel nadenken ingeschreven voor een >
LIFESTYLE
'HET ZAL JE VERBAZEN HOEVEEL VAN MENSEN IN EEN rolstoel ALSNOG EEN burpee DOEN'
wedstrijd.' Inmiddels staat de teller op tien races. Hij loopt ze alleen, samen, op Pro-niveau en nu dus ook in het Adaptive-klassement.
Een race voor iedereen
In principe ziet Hyrox Adaptive er hetzelfde uit als een reguliere wedstrijd. Je legt acht keer een kilometer af, afgewisseld met acht oefeningen. Per beperking gelden andere regels. Zo hoeft Rudy in de categorie upper limb tijdens de farmer's carry maar één kettlebell mee te nemen, in plaats van twee. En de slee trekt hij bijvoorbeeld niet twee, maar één keer heen en weer. Bij de wall balls hoeft hij alleen te squatten terwijl hij de bal vasthoudt, deze hoeft hij dus niet naar het target te gooien. Ook mensen in een rolstoel kunnen deelnemen. 'Het zal je verbazen hoeveel van die mensen alsnog een burpee doen', zegt Rudy. 'Degenen die nog heupfunctie hebben, kunnen met de rolstoel een soort burpee maken. Anderen laten zich vanuit daar naar de grond vallen, doen een burpee en tillen zichzelf weer terug omhoog.' Als dat niet lukt, krijgen deelnemers een andere oefening: bijvoorbeeld een sandbag die ze moeten optillen en weer neerleggen. Rudy voelt zich tegenwoordig een stuk fitter en sterker. Bovendien laat hij in de Hyrox-wedstrijden zien dat-ie met één hand dingen kan waar heel veel mensen zonder een beperking niet eens aan beginnen. 'Ik kijk vooral naar de mogelijkheden', zegt hij. 'Daardoor voel ik me ook niet beperkt.' Hij overweegt zelfs om volgend jaar de overstap naar CrossFit te maken. 'Daar komt meer techniek bij kijken en vraagt om nog meer aanpassingen.'
Steeds meer aandacht voor Adaptive
Sinds zijn eerste Adaptive-deelname ziet Rudy dat de aandacht bij de organisatie voor deze categorie groeit. Dat doet hem goed: 'Naarmate de tijd vordert, zoeken ze steeds meer de samenwerking met de doelgroep op. Zo kreeg ik onlangs een mailtje met de vraag of ik betrokken wil zijn bij een werkgroep. Sporters met een handicap die parasporten hebben gedaan, weten hoe je dit soort evenementen goed organiseert.'
Zo zijn de Adaptive-klassementen kortgeleden uitgebreid: 'Of je nu alleen je onderarm miste, je je hele arm kwijt was, of zelfs aan beide een beperking had: alles kwam voorheen samen in één klassement. Nu zijn die beperkingen ondergebracht in major-en minor-categorieën.'
Die nieuwe classificaties zijn een stap in de juiste richting, maar volgens Rudy kan de race met wat extra maatregelen nóg eerlijker verlopen. 'Binnen de community horen we bijvoorbeeld regelmatig dat de huidige klasse-indeling niet altijd passend uitpakt. Daardoor worden onderlinge verschillen nog weleens als oneerlijk ervaren en kunnen deelnemers onbedoeld of bewust in een klasse terechtkomen die hen voordeel oplevert. Een zorgvuldige keuring vooraf zou hierbij bijvoorbeeld enorm helpen.'
Het kan altijd beter
Het eerste Adaptive-wereldkampioenschap is een mijlpaal. Toch krijgen deelnemers nog niet dezelfde kansen als de atleten zonder beperking. 'Zo mogen bij ons alleen de nummers één, twee en drie van het hele jaar naar het WK', legt Rudy uit. 'Terwijl mensen zonder beperking al een ticket voor het WK hebben als ze tijdens één race in de top drie eindigen. Daarnaast krijg je pas drie weken van tevoren te horen dat je mag gaan, terwijl mensen met een handicap veel meer geld moeten verzamelen om op de – vaak verre
- locatie te komen. We hebben dus niet dezelfde regels of kansen.' Nog genoeg ruimte voor verbetering, dus. 'In Chicago waren we als allerlaatsten aan de beurt, en werd er zelfs al opgeruimd. Als je helemaal aan het einde van zo'n weekend wordt ingepland, voel je je een pauzenummer. Zo van: dit doen we nog even, we maken er een paar filmpjes van en laten daarmee zien hoe inclusief we zijn. Maar dat vóelt niet inclusief. Daarom zeg ik: gebruik onze community bij het organiseren en laat ons helpen om de wedstrijd eerlijker te maken.' Het lijkt Rudy mooi als Hyrox Benelux bijvoorbeeld ook een Adaptive-atleet als ambassadeur aanstelt. Dat draagt bij aan zichtbaarheid, herkenning en de verdere ontwikkeling van Hyrox Adaptive. Toch is zijn eerste Adaptive-wereldkampioenschap voor Rudy wel echt iets om trots op te zijn. 'Ik vind het heel erg waardevol dat we nu het podium krijgen dat we verdienen.'
Tekst: Mirjam Graansma. Beeld: Sportograf.
