Kimberley: “Als twintiger ging ik zes weken backpacken. Vriendinnen kozen voor Australië of Nieuw-Zeeland, maar ik ging naar Canada. In de laatste week boekte ik een excursie in een National Park. Door hevige regen waren er maar vier andere toeristen. Onze gids was de Canadees James, en tussen ons klikte het meteen. We praatten en lachten de hele dag. Aan het einde van de dag zette hij mij als laatste af en spraken we uit wat we allebei voelden: dit kon toch niet het einde zijn? Die avond gingen we samen uit eten en de dagen erna trokken we samen op.”
Emigreren
“Onze liefde bleek sterk en een jaar lang vloog ik heen en weer tussen Nederland en Canada om James te zien. We hielden allebei van de natuur, hadden dezelfde humor en konden urenlang praten. Hoewel ik er nooit aan had gedacht om te emigreren, voelde dit nu als de enige juiste keuze. Na een jaar verhuisde ik naar Canada. Ik kon mijn werk in het onderwijs voortzetten en ging als onderwijskundige aan de slag op een universiteit. Twee jaar later trouwden James en ik en kochten we samen een huis.
In Canada kreeg ik veel kansen. Ik voelde me er al snel thuis. De familie en vrienden van James ontvingen me met open armen. Toch is emigreren ook hard werken. Je laat je eigen familie en vriendinnen achter en moet een compleet nieuw leven opbouwen. Ik stak tijd en energie in het opbouwen van een sociaal netwerk. Via sportverenigingen, hobbyclubs en mijn werk leerde ik nieuwe mensen kennen en ontstond er een nieuwe, hechte vriendinnengroep. In de weekenden gingen James en ik graag kamperen, eerst met een tent en later met een camper. Hoe fijn ons leven in Canada ook was,
Nederland bleef een gemis. Zo werd ik tante, maar kon ik daar niet fysiek bij zijn. Toen dierbaren in Nederland overleden, was de afstand groot. James en ik hadden weinig zorgen, tot hij in 2019 de diagnose epilepsie kreeg. Voor James was dat moeilijk te accepteren. Een paar keer per maand had hij grote aanvallen, maar de kleine aanvallen waren net zo ingrijpend. Dan begon hij te trillen, kon hij niet meer op woorden komen en moest hij direct gaan liggen.
In die periode reisde ik regelmatig naar Nederland, maar ik ging nooit met een gerust hart weg. James werkte als vrijwilliger in de animal rescue, maar kon door zijn ziekte niet meer volledig werken. Hij was een stoere, trotse man die het liefst altijd bezig was, dus dat was moeilijk voor hem. Gelukkig haalde hij ook veel voldoening uit zijn vrijwilligerswerk bij ons thuis, met straathonden. Deze honden verbleven tijdelijk bij ons om tot rust te komen voordat ze werden geadopteerd.
Een van die pleeghonden, is James’ hulphond geworden. Calli was een serieuze, gefocuste hond en daardoor geschikt als hulphond. James trainde negen maanden met haar en ze is altijd bij ons gebleven. Ook pleeghond Loki hebben we uiteindelijk zelf gehouden. Hij was aangereden en miste hierdoor een oog en had een gebroken heup, maar paste perfect bij ons gezin. James schreef de profielen van de adoptiehonden. Dat deed hij zó grappig dat ik er altijd om moest lachen. Het gaf het ons veel plezier om dit samen te doen.
James wilde niet dat zijn ziekte centraal stond. Dat snapte ik, maar in de praktijk was dat soms wel lastig. We maakten vaak plannen om met de camper weg te gaan, maar moesten die dan aanpassen als het slecht met hem ging. Omdat ik wist dat het ieder moment mis kon gaan, stond ik altijd ‘aan’. Als ik niet bij James was, was ik bang dat hij zou tijdens een aanval op de grond zou vallen en zichzelf zou bezeren.”
‘Ik belde 911 en kreeg de instructie om meteen te gaan reanimeren’
Fatale aanval
“In een zomers weekend in 2024 kwamen we terug van een weekend kamperen, op drie kwartier rijden van ons huis. We waren lekker in de natuur geweest, James had bij thuiskomst het gras gemaaid, het was een normale, rustige avond. Ik ging rond tien uur naar bed. James bleef nog televisiekijken en beloofde me dat hij me zou roepen als het niet goed ging. Rond één uur ’s nachts werd ik wakker van geroep. Toen ik de woonkamer binnenliep, zag ik dat hij een epilepsieaanval had. Ik probeerde contact met hem te krijgen, maar hij reageerde niet. Toen zijn lippen blauw werden, wist ik dat het ernstig was. Ik belde 911 en kreeg de instructie om meteen te beginnen met reanimeren.
Op dat moment ging ik op de automatische piloot en deed ik wat er moest gebeuren. Toen ik zijn pols pakte, voelde ik geen hartslag. Al snel waren de brandweer en ambulance ter plaatse, die de reanimatie van me overnamen. ‘Wil je iemand bellen?’ vroeg een broeder. Ik belde een vriendin, die meteen naar me toe reed. Inmiddels waren ze James 45 minuten aan het reanimeren. Ik keek toe en zei: ‘Je mag wel stoppen, hoor.’ Ik voelde dat zijn ziel er niet meer was. Samen met mijn vriendin reed ik achter de ambulance aan naar het ziekenhuis. Ik had geen hoop meer. In het ziekenhuis is hij uiteindelijk echt overleden, daarvoor probeerde zijn hart het nog enigszins, al was dat zo zwak dat het in zijn pols al niet meer te voelen was. Hij bleek een epilepsieaanval gehad te hebben, gevolgd door een hartstilstand. Of zijn hart al eerder onregelmatig werkte en de aanval uitlokte, of andersom, is nooit duidelijk geworden. In het ziekenhuis vroegen ze of ik familie in Nederland wilde bellen, maar ik kon het niet. Zij waren op dat moment gewoon aan het werk; met één telefoontje zou ik hun wereld op z’n kop zetten. Dat vond ik vreselijk.”
Passend afscheid
“Samen met de honden nam ik afscheid van James. Ik vond een afscheidsdienst in een kerk met muziek en wierook niet bij hem passen, dus organiseerde ik een bijeenkomst in het hondenpark waar we vaak kwamen. Samen met vrienden en familie lieten we een gedenkplaat maken die we bij een boom hebben opgehangen. Het werd een fijne middag. We deelden verhalen en aten ijs, omdat James daar zo van hield. In het ziekenhuis had een arts me gevraagd of ik wist of James donor wilde zijn. Hij was een gul persoon, dus ik zei volmondig ja. Na de crematie hoorde ik dat hij met zijn organen meerdere levens heeft kunnen redden. Dat gaf me troost. Onze honden hebben mij door de eerste periode van rouw heen geholpen. Ik moest minimaal twee keer per dag naar buiten. Mijn vriendin Deanna maakte na het overlijden een groepsapp aan met al mijn vriendinnen. Onderwerp: Wie is er bij Kim? Zo zorgden ze ervoor dat er altijd iemand bij me was. Ze namen eten mee en hielden in de gaten of ik sliep en at. Zonder deze meiden had ik het nooit gered. Zo stond er ’s ochtends een vriendin op de stoep met gebak. Die zette koffie en zei: ‘Ik ga je huis schoonmaken en jij gaat op de bank zitten en een taartje eten!’ Een andere vriend stuurde me een bericht waarin stond: Kijk even bij je voordeur. Daar stonden zestien maaltijden om in te vriezen. Dit zijn de dingen die me hebben gered.
Vanuit Nederland kwam eerst mijn moeder, daarna mijn zusje en vervolgens mijn vader en zijn vriendin op bezoek. Acht weken lang was er elke nacht iemand bij me. Mijn moeder had een half jaar vóór het overlijden van James zelf haar man onverwacht verloren. Daardoor begrepen we elkaar zonder veel woorden. Zij wist hoe het voelde, zeker in momenten van pure paniek over hoe het verder moest. En toch is haar situatie weer zo anders dan die van mij, omdat ik in zo’n andere levensfase zit dan zij.”
‘Na de dood van James wist ik dat ik niet in Canada wilde blijven. Zonder hem voelde het niet meer als thuis’
Terug naar Nederland
“Simpele dingen, zoals zelf bedenken wat ik zou eten, lukten niet meer. Later leerde ik in rouwtherapie dat het lichaam bij trauma in overlevingsstand gaat. Functies zoals plannen, beslissen en overzicht houden werken dan tijdelijk minder goed. In de maanden na de dood van James wist ik dat ik niet in Canada wilde blijven. Dat was dubbel, want na twaalf jaar voelde ik me er echt thuis. Maar dat thuisgevoel was altijd met hem verbonden. Zonder James voelde alles anders. Een half jaar na zijn overlijden ben ik terugverhuisd naar Nederland. Ik ben verbaasd over de veerkracht die ik heb om door te leven. Dat leven ziet er ineens heel anders uit. We hadden vlak voor James’ dood besloten dat we samen een gezin wilden. We waren van plan om vanuit de stad naar een boerderijtje op het platteland te verhuizen. Dat dat nooit gaat gebeuren, is het allerzwaarst. Ik rouw niet alleen om wie ik ben verloren, maar ook om alles wat nooit meer zal komen.”
Blijven vasthouden
“Hoe erg ik James ook mis en hoeveel pijn het ook doet, het lukte me gelukkig vrij snel weer om ook weer te genieten van kleine dingen. Wat ik wel merk, is dat ik niet te ver vooruitkijk. Ik ben sceptischer geworden, je weet nooit wat er kan gebeuren… Waar ik moeite mee heb, is dat sommige mensen geloven dat je alles kunt manifesteren of aantrekken in het leven. Of dat alles met een reden gebeurt. Dat schuurt voor mij. Ik weet nu: het leven is soms heel erg hard, zonder dat daar een reden of verklaring voor is.
Wat me sinds de dood van mijn man enorm heeft geraakt, is hoeveel mensen er voor me waren en nog steeds zijn. Vrienden die naar me luisteren, die mijn huis komen schoonmaken en me helpen om te eten. Als je merkt dat vrienden je blijven vasthouden terwijl jij zelf in stukken op de grond ligt, dan verdiept dat vriendschappen op een manier die ik nooit had verwacht. Ik heb veel contact met vriendinnen in Canada, we bellen en appen. Ook ben ik vorig jaar op bezoek geweest bij ze in Canada, en ga ik dit jaar weer. En er zijn al twee vriendinnen deze kant op gekomen en dat staat voor twee andere vriendinnen ook op de planning. Vriendschappen in Nederland hebben de tijd en afstand gelukkig ook doorstaan.”
Wit veertje
“Ik merk dat het helpend is om open te zijn over rouw. Ik vertel mensen hoe ik me voel, waar ik behoefte aan heb, hoe ze me kunnen helpen. Ik ben blij dat ik er niet alleen voor sta, dat gun ik iedereen die met het verlies van een dierbare te maken krijgt. Ik heb de as van James uitgestrooid op plekken waar we graag samen waren. Het idee dat we op die plekken nooit meer samen zijn, blijft ondraaglijk. Gelukkig geeft hij mij vaak tekens, vooral als ik in de natuur ben. Zo ligt er tijdens het wandelen met de honden geregeld een wit veertje voor mijn voeten. En in een kamer zonder ramen landde er een lieveheersbeestje op mijn hand. Het zijn kleine momenten die ik niet goed kan verklaren, maar die veel voor me betekenen.
Voor James’ hulphond Calli was het ook wennen dat haar baasje er niet meer is. Ze richtte haar zorg eerst op mij, maar nu ze ziet dat het beter gaat, speelt ze heerlijk en komt ze tot rust. Ik hoop dat James kan zien dat het goed met ons gaat.”
Wil je meer lezen? Op LinkedIn deelt Kimberley openhartig over rouw: Kimberleyvantol
TEKST: HANNAH KÖNIG. FOTO’S: MARIEL KOLMSCHOT, PRIVÉBEZIT. VISAGIE: NICOLETTE BRØNDSTED.
