“IK WEET ALLES NOG. Het was 3 september 2015 en ik speelde samen met mijn vrouw Nanna de laatste try-out van onze nieuwste voorstelling Feest. In een theater in Hengelo was dat. De setting was prachtig en intiem, met een publiek van maximaal zestig man. Ik maakte tijdens die voorstellingen een kleine sprong op een trampoline, waarna ik op de grond landde en weer doorspeelde. Omdat het de laatste try-out was, wilde ik die sprong met iets meer zwier maken. Dat ging mis: ik kwam hard in de coulissen terecht en bezeerde daarbij mijn nek. Het deed flink pijn, maar na een paar seconden herpakte ik me. Het ging wel weer, dacht ik. Ik maakte de voorstelling af, heb nog wat nagepraat met het publiek, waarna Nanna, de regisseur van het stuk en ik met een busje van de schouwburg naar ons logeeradres reden. Een paar minuten voor we daar aankwamen, zei ik iets vreemds. Nanna vroeg wat ik bedoelde, keek me bezorgd aan en zag dat mijn gezicht scheef hing. Mijn rechterbeen en -arm deden ook raar. Op de een of andere manier heb ik het busje nog achteruit ingeparkeerd en ben ik uitgestapt. Toen ging het licht uit.”
LICHAAM
“Mijn gevoel was uitgeschakeld, dat was het eerste dat opviel toen ik na drie dagen weer wakker werd. Ik ervoer geen emoties meer. Praten ging ook niet, bewegen evenmin. Ik keek verwonderd rond, dat was het wel zo’n beetje. En ik was moe, op het apathische af – ik viel telkens in slaap. Ik kon alleen communiceren met mijn ogen, maar ook dat ging moeizaam: mijn brein was vertraagd, zo voelde het. Ik wilde wel, maar het lukte niet, er heerste chaos in mijn hoofd. Ik kon de consequenties van wat me was overkomen niet bevatten. Zou ik ooit nog kunnen praten? Zou ik ooit nog kunnen bewegen? Ik wist het niet, het was te veel. Uiteindelijk kwamen beetje bij beetje de dingen terug. Ik leerde weer praten, langzaam maar zeker. Mijn rechterarm kan ik niet meer bewegen, maar ik leerde wel weer lopen: eerst met zo’n stok met drie pootjes, later zelfstandig – zij het met een slepend rechterbeen.”
GELD
“Ik was zzp’er en had geen arbeidsongeschiktheidsverzekering, dus er was geen geld. Mijn broer heeft geld ingezameld via crowdfunding: die donateurs hebben ons de eerste drie jaar in leven gehouden. Vervolgens heeft Nanna een monoloog geschreven, Breeknacht, over wat haar was overkomen na mijn ongeluk – hoe zij het had beleefd, wat het voor háár betekende. Zij vertelde het verhaal, ik was bij de voorstelling aanwezig en roerde in een pan met soep, waar mensen na afloop een kommetje van konden krijgen. Ik beantwoordde dan ook nog vragen van het publiek – zo goed en kwaad als dat ging. Die voorstelling hebben we veertig, vijftig keer gedaan: zo kwamen we aan geld. Zonder Nanna was het misgegaan, zij heeft me gered door bij me te blijven.”
FAMILIE
“Mijn spraak wordt nog elke dag beter, maar ik kan nog steeds niet goed bij mijn gevoel. Niet dat ik voor het ongeluk zo’n jankerd was, maar ik heb nog steeds niet gehuild om wat me is overkomen. Ik doe wat ik kan, daar zet ik alles voor in, maar er zijn gewoon dingen stukgegaan die niet meer beter zullen worden. Ik ben veranderd, zo simpel is het. Dat heeft relaties gekost. De band met mijn vader – hij overleed vier jaar geleden – was goed en werd zelfs beter na het ongeluk, maar mijn broer zie ik amper en voor mijn moeder geldt hetzelfde. Ik denk dat dat komt omdat we op een andere manier met de nieuwe realiteit omgaan. Mijn moeder woont in Frankrijk, dat helpt natuurlijk ook niet mee. Zij en haar nieuwe man namen na mijn ongeluk de touwtjes strak in handen. Vast ook een beetje om Nanna en mij uit de brand te helpen, maar toch vooral omdat zij dachten dat zij precies wisten wat ik zou willen, wat ik nodig had. Zonder gepeild te hebben wat Nanna dacht dat het beste was. Dat gold ook voor mijn broer: hij wilde het beste doen voor zijn gemankeerde broer, maar dan wel op zíjn manier. Hoewel we elkaar nog steeds weinig zien, is er inmiddels weer wat meer toenadering. We appen af en toe, soms schrijft mijn moeder een brief. Ik heb haar uitgelegd dat ik weer werk, nieuwe dingen maak. En zij vertelt me dat ze van haar vrienden heeft gehoord hoe mooi dat allemaal uitpakt. We zijn weer aan het ontdooien, zou je kunnen zeggen.”
VADERSCHAP
“Nanna en ik zijn nu negentien jaar samen, daarvoor was ik negentien jaar met een andere vrouw. Met haar heb ik twee dochters. Toen ik mijn ongeluk kreeg, moest ik opnieuw beginnen. Ik stond op nul, was eigenlijk alleen maar met mezelf bezig. Dat is lastig geweest voor de twee oudste meiden, die destijds tieners waren. Sowieso was ik voor hen een andere vader dan ik voor mijn jongste kinderen kan zijn: ik was vooral bezig met mijn carrière, de rest was bijzaak.
Mijn oudste dochters en ik: we hebben summier contact, maar ik zou ze graag vaker zien. Met Nanna kreeg ik na het ongeluk nog drie kinderen – de jongste is bijna twee jaar oud. Nanna wilde het heel graag. Ik ook, maar er waren wel twijfels: zou ik nu wél de vader kunnen zijn die ik wilde zijn? Daar twijfel ik nog steeds aan, zeker nu ze ouder worden vraag ik me af of ik ze op alle fronten kan blijven geven wat ze nodig hebben. Ik heb soms het gevoel dat Nanna en de kinderen in een trein zitten en ik erachteraan probeer te hollen, uit alle macht proberend iets toe te voegen. Of ik écht een andere vader ben dan voorheen, durf ik niet te zeggen. Ik weet alleen dat ik veel meer thuis ben, dat ik er echt voor ze kan zijn.”
WERK
“Vier jaar na mijn ongeluk kreeg ik weer een acteerklus. Een reüniecommercial voor Amstel – het merk waar ik samen met twee collega’s zeventien jaar geleden een serie reclames voor heb gemaakt. We waren er twee dagen mee bezig en het was alsof ik nooit was weggeweest. Ik moest tussen de opnames door wel af en toe rusten – ze hadden op de set een bed neergezet met zo’n gordijn eromheen – maar het voelde heel goed. Net als het eindresultaat: je ziet niet eens dat ik gehandicapt ben. Niet dat ik daar moeite mee heb, maar ik weet inmiddels dat ik méér ben dan die handicap. Dat ik nog altijd een acteur ben, dat ik elke rol kan spelen – net als voor mijn ongeluk. Ik zag dat nog scherper in toen ik in 2022 een grote rol kreeg in de serie Modern Love Amsterdam. Ik had een improvisatieochtend met de bedenkers en andere acteurs en ondanks dat ik een gehandicapt persoon moest spelen, was het fantastisch. Ik voelde iets wat ik al heel lang niet meer had gevoeld: het vloeide, het kwam er gewoon weer uit zoals het er altijd was uitgekomen. Mijn acteursgeest ging weer aan.
Ik merk het ook weer aan mijn rol in Badgast, een serie die nu wordt opgenomen. Ook hierin speel ik iemand met een handicap, maar het gaat daar totaal niet over. Het speelt zijdelings een rol, heeft niets te maken met de plot van het verhaal, net als bij mijn rol in Oogappels. Daarom laat ik castingbureaus inmiddels ook weten dat ik gewoon inzetbaar ben. Ik wil werken, ik kán werken, ik ben er weer. Alleen moeten zij dat ook nog durven: een gehandicapte acteur inzetten voor een ‘normale’ rol.”
‘zou ik ooit nog kunnen praten of bewegen, ik wist het niet’
LIEFDE
“Nanna zegt dat ik eigenlijk helemaal niet zo veranderd ben. Wat ze in de beginjaren na het ongeluk vooral moeilijk vond – en eigenlijk nog steeds – was het gebrek aan initiatief, ik noem het ‘mijn apathie’. Ik merk dat ik daar langzaam steeds meer uitkruip. Sterker: ik durf nu meer dan voor het ongeluk, ben proactiever. Maar wel alleen als het aankomt op werk: ik bel zelf de instanties die ik nodig heb om mijn voorstelling te verkopen, van revalidatiecentrum tot logopedist, van theater tot het Afasiecentrum. Omdat ik weet wat de mogelijkheden zijn, omdat ik weer vooruit wil. Wat ook fijn voor Nanna is, want die kan zich nu weer meer richten op haar eigen werk als schrijver en regisseur. Tegelijkertijd is het zwaar voor haar, emotioneel gezien. Ik reis het land door met mijn voorstelling, ik mag televisieklussen doen, ik sta in de LINDA.: ik krijg aandacht. Dat vindt ze fijn voor mij, ze gunt het me, maar tegelijkertijd wringt het. Omdat zij zich heeft leeg gegeven. Ze is op. Ik snap dat. Het is niet makkelijk voor haar geweest, dat is het nog altijd niet. Soms zegt ze dat als de kinderen het huis uit zijn, zij ook weggaat. Soms zegt ze dat ze me nog altijd een lieve vent vindt. Maar wat blijft, is dat ze mij in alles moet bijstaan.”
‘soms zegt Nanna dat als de kinderen het huis uit zijn, zij ook weggaat’
PAUZE
“Eén keer heeft ze me het huis uit gezet. Aan het eind van de zomer van 2020 was dat. Niet met het idee dat we permanent uit elkaar moesten, maar meer omdat ze de kracht niet meer had om steeds het voortouw te nemen. Ze kon het even niet meer aan. Paradoxaal genoeg regelde ze wel alles: een fiets – zo’n driewieler – een kleine tent die in een fietstas paste, kleding, kookgerei. Ik werd uit huis gezet, maar wel met de hulpmiddelen die ik nodig had om daadwerkelijk het huis uit te kúnnen. De route was ook al bepaald, ik hoefde alleen maar te fietsen.
Dus daar ging ik. Gek genoeg voelde het best goed. Toen ik besloot dat dit nodig was voor ons beiden, maakte het me zelfs een soort van vrolijk. Elke avond arriveerde ik na een fietstocht van zo’n twintig kilometer op een andere camping – ook dat had Nanna geregeld. Daar deed ik vervolgens heel lang over het opzetten van dat tentje, omdat ik te trots was om hulp te vragen. Maar het lukte, zoals het me ook lukte zelf een pannetje eten te koken. Ik ben uiteindelijk een week weg geweest – het idee was dat ik langer weg zou blijven, maar twee van de kinderen werden nogal ziek, ik was thuis nodig. Het was goed voor ons allebei. Nanna was een week zonder mij en ik zag in dat ik wel degelijk dingen zelf kan. Ondanks dat ik overduidelijk gehandicapt ben, kreeg ik het voor elkaar.”
TOEKOMST
“Los van dat ik mijn twee oudste meiden mis, vind ik mijn leven na het ongeluk beter dan ervoor. Mijn werk komt weer op gang en dat is fantastisch, ondanks dat ik daarmee het uiterste van mijn gezin en mezelf vraag. Deze week speel ik twee voorstellingen en snel erna volgen twee draaidagen voor Badgast. Vroeger deed ik dat fluitend, nu moet ik daar echt een paar dagen van bijkomen. Op de bank zitten, niks doen. Ik kan dan alleen Nanna en de kinderen om me heen verdragen. Moe, maar tevreden.
Het allermooiste is dat ik er tegenwoordig echt bén als ik thuis ben. Samen met Nanna zorg ik voor onze kinderen. Het is niet altijd makkelijk, maar ik ga ervoor. Elke dag opnieuw. Ik hoop dat ik tachtig mag worden, misschien nog iets ouder. Dan kan ik nog ruim twintig jaar onderdeel uitmaken van dit gezin – als ze dat willen – en kan ik Nanna ondersteunen. Bijna tien jaar lang ging het alleen maar over mij, moest ze me ruimte geven zodat ik kon leren omgaan met wat me is overkomen. Ik geloof dat ik nu weet hoe dat moet. Ik hoop het, want het is tijd voor Nanna. Het doet me goed om haar weer wat meer in haar element te zien en ik kan niet wachten om haar weer te zien spelen, te zien léven. Want dat leven heeft ze door mij lang genoeg in de wacht moeten zetten.”
ROMIJN CONEN
GEBOREN 1 maart 1967, Broekhuizen OPLEIDING Theaterschool Eindhoven BRAK bij het grote publiek door als een van de drie mannen in de Amstel-reclames FILM Zusje, Liever Verliefd TV Baantjer, Flikken Maastricht, Moordvrouw, Oogappels THEATER Tot en met juli 2027 op het podium met Vallicht: Roadtrip van een Lamme Schooier RELATIE Romijn is samen met Nanna Tieman, ze hebben drie kinderen. Uit een eerdere relatie heeft hij nog twee dochters WOONT in Berlicum.
