De foto die hij deelde, vlak voor het WK, was geen vals sentiment. Frenkie de Jong samen met zijn broer Youri in het oranje; de middenvelder van Barcelona heeft zelfs zijn haar geverfd in de kleur van het koningshuis én het Nederlands elftal. Het is juni 2006. Niet veel later zal hij Robin van Persie de 1-0 zien binnenschieten uit een vrije trap tegen Ivoorkust. ‘Mijn allereerste WK-herinnering’, zegt Frenkie de Jong twintig jaar na dato.
Zijn eigen meest levendige WK-herinnering? ‘Argentinië-Nederland, kwartfinale WK 2022 in Qatar.’
De Jong stond toen op het veld van het imposante Lusail-stadion, waar Oranje op papier thuis speelde, maar het stadion voor negentig procent was gevuld met Argentijnen. Opnieuw werd het een klassieker, zoals duels tussen beide landen vrijwel altijd zorgen voor spektakel. De sfeer, de omstandigheden; Frenkie de Jong keek om zich heen en genoot van de wedstrijd: dít is een WK.
‘Dat een WK één keer in de vier jaar wordt gespeeld, dat maakt het zo uniek qua gevoel’, zegt hij. ‘Het clubvoetbal is gestopt, dus iedereen in Nederland staat dan achter het Nederlands elftal. Dat heb je tijdens het seizoen natuurlijk niet, dan support ieder zijn eigen club. Maar nu voel je dat het hele land hoopt dat je gaat winnen. Ik vind dat bijzonder, als kind al. Toen droomde ik er letterlijk van om ooit voor Nederland te mogen spelen op een WK voetbal.’
Er zijn genoeg foto’s te vinden in de databases van Frenkie de Jong tegen Argentinië. Het was een wedstrijd tegen Lionel Messi, de speler met wie hij samenspeelde bij Barcelona en die hij bewondert als de meest begaafde speler die hij ooit is tegengekomen. ‘Wat we ook deden tijdens de training, Messi was de beste, altijd. Of het nou een positiespel was, een afwerkvorm, of, uiteraard, tijdens de partijspelen; ik heb nooit meegemaakt dat het verschil zo groot was tussen één speler en de rest’, zei De Jong in januari 2025 tegen VI.
Ook die avond, december 2022 in Doha, was Messi weer bepalend. Hij gaf de assist op de 1-0 (Nahuel Molina), benutte de penalty voor de 2-0, maar daarna wankelde ook hij. De beste van iedereen had niet eens op het veld mogen staan, maar een tweede gele kaart werd hem vergeven door de zwakke Antonio Mateu Lahoz, omdat hij Messi is. Dat Nederland tegen de verdrukking in toch terugkwam tot 2-2, is een klein hoogtepunt, zegt De Jong, maar vooral ook een ‘grote les’.
‘Die wedstrijd (Argentinië) was uiteindelijk heel close’, kijkt De Jong terug, ‘al vond ik wel dat Argentinië de eerste helft beter was dan wij. Daarna kwamen we er nog steeds heel moeilijk doorheen bij ze, tot we alles of niets gingen spelen. Toen we de aansluitingstreffer maakten waren we de bovenliggende partij, zeker na die 2-2.’
‘Het momentum was echt voor ons’, vervolgt hij, ‘dus dan hoop je dat je dat kunt vasthouden tijdens de verlenging. Alleen moet je ook niet vergeten dat Argentinië een 2-0 voorsprong verdedigde en niet per se meer hoefde te voetballen. Dus toen het opeens gelijk stond, werden zij ook weer gedwongen wat te doen. Niettemin vind ik wel dat de les moet zijn dat, ook al sta je op voorsprong, je als team niet massaal achteruit moet gaan lopen. Je moet blijven vóétballen. Vaak voelt het veiliger, hè, met veel man achterin blijven om een resultaat te verdedigen, maar ik vind dat het juist veel veiliger is om op dezelfde voet verder te gaan.’
Oranje trok zich terug na de 2-2 en ging op standje overleven, in de hoop de Argentijnen via het nemen van strafschoppen te verslaan. Dat mislukte, uitgeschakeld in de kwartfinale. Nu lijkt de laatste acht opnieuw het hoogst haalbare voor dit Nederlands elftal. Oranje behoort in de Verenigde Staten niet tot de grote favorieten. Frenkie de Jong kan zich er wel in vinden, maar sluit niet uit dat Nederland gaat verrassen.
‘De onvoorspelbaarheid van ons team kan onze kracht zijn’, weet hij. ‘We hebben veel snelheid en fysieke kwaliteiten én ik denk dat wij aan de bal ook heel goed kunnen spelen. Ik zie een elftal dat in de omschakeling gevaarlijk kan zijn, een elftal met lengte ook, fysiek sterk, wat ik al zei. Ik geloof dat geen een tegenstander het lekker zal vinden om tegen ons te moeten spelen op dit WK.’ Hij merkt het iedere dag. ‘Ik voel in de kleedkamer van Barcelona dat we er met het Nederlands elftal best wel goed op staan en zeer serieus worden genomen, zeker na die twee wedstrijden tegen Spanje vorig jaar voor de Nations League. Ik denk zelfs dat de opinie in het buitenland over ons team veel positiever is dan in Nederland zelf. Waarom dat zo is? Geen idee. Ze kijken vermoedelijk naar ons elftal en denken dan: Geen slechte spelers, hoor. Nu vermoed ik dat veel Nederlanders er ook wel zo over denken, en zal de twijfel die er ook is te maken hebben met het feit dat we lang niet van een topland hebben gewonnen. Maar dan kan je weer tegenin brengen dat we steeds een aantal belangrijke spelers moesten missen.
Frankrijk, Engeland, dat zijn landen met een vijver die een paar keer zo groot is als die van Nederland. Dat maakt het makkelijker om geblesseerde spelers te vervangen.’
REGISSEUR
Het voorbeeld daarvan is hij zelf. Zonder Frenkie de Jong reikte Oranje twee jaar terug tijdens het EK in Duitsland tot de halve finale, maar het elftal swingde nooit en miste daarvoor zijn regisseur uit Barcelona. Het missen van dat EK heeft sporen nagelaten. Op 3 maart van dat jaar, 2024, speelde Frenkie de Jong met Barcelona tegen Athletic Bilbao. Na een duel sprong hij op en vlak voordat hij neerkwam, tikte Unai Gómez tegen zijn voet, zodat hij verkeerd landde en zijn enkel voelde dubbelklappen. De schade: verstuiking van de buitenste enkelband. Het begin van het einde. Want de echte klap moest nog komen, uit tegen Real Madrid.
De Jong, destijds in VI: ‘Federico Valverde had een verkeerde aanname, de bal sprong van zijn voet. Ik ging ernaartoe met het idee ‘m te onderscheppen, maar precies op dat moment dacht ik: Dit kan weleens een botsing worden, ik spring op. Een milliseconde later was ik bang dat Valverde die bal op doel zou kunnen schieten. Dan toch maar een block, en bedacht me, maar ik hing al half in de lucht, dus mijn voet was slap en los van de grond. Toen kwam de klap. Ik was nog niet vrij genoeg in mijn hoofd, dat kwam door die eerste twee blessures. Het is voor mij echt een les geweest.’
‘In 2024 was het tegen beter weten in. Nu heb ik geen zorgen’
Twee jaar geleden meldde hij zich niettemin ook in het trainingskamp in Zeist. Toen voor een Mission Impossible, dit keer is hij wel fit, blijkt ook weer tijdens de trainingen in Orangeburg, New York. De Jong oogt goed en voelt zich vrij. ‘In 2024 was het tegen beter weten in, nu heb ik geen zorgen. Eind februari raakte ik wel geblesseerd aan mijn hamstring, maar ik wist gelijk, nog diezelfde dag, dat het WK niet in gevaar zou komen. Dat was een geruststelling en tegelijk ook wel weer heel vervelend, want ik miste wel de kwartfinale van de Champions League tegen Atlético Madrid. Het opvallende is dat ik geblesseerd raakte in een periode dat we even twee weken géén wedstrijd hadden. Daarvoor speelden we er steeds drie in acht dagen en was er niks aan de hand. Dat vond ik trouwens wel heel frustrerend en moeilijk te accepteren, maar ja, ik weet hoe het voelt en er zit natuurlijk niks anders op.’
LUXE
Nadat hij met Barcelona kampioen was geworden, overtuigend, verdiend en snel, begon hij zich te concentreren op het WK. Die luxe kon hij zich veroorloven. ‘Ik ben ook nog even ziek geweest’, zegt De Jong, ‘en dat kostte me twee wedstrijden. Gelukkig maakte het niet veel meer uit. Voor mij begon het WK toen al te leven.’
Jij bent een van de spelers die van Ronald Koeman alle vrijheid krijgt. Is de bondscoach nog net zo scherp als dat hij was toen hij in 2018 begon?
‘Vind ik wel. In het spelers vertrouwen, verantwoordelijkheid en vrijheid geven, is hij nog steeds dezelfde. Ik vind die manier van werken prettig. De wisselwerking tussen de spelers en de bondscoach is daarom nog steeds heel goed.’
Je hebt ook dit seizoen een aantal duels moeten missen, geeft dat nadeel dan nu richting het WK een voordeel?
‘Geloof ik niks van. Voor een WK ga je altijd wel energie vinden. Al heb je het hele seizoen niet alles gespeeld, het WK inspireert. Het is wel waar dat ik me heel fris voel. Dat zit ’m bijvoorbeeld in de manier hoe je beweegt en hoe je in je hoofd bent, mentaal. Je hebt dan bijvoorbeeld niet het gevoel dat je in een sleur zit, dat je als een zombie leeft. Zulke fases zitten er ook tussen in een seizoen. Je speelt dan zo veel, komt midden in de nacht thuis van een wedstrijd, de volgende ochtend weer naar de club; je gáát maar door. Ja, dan is het soms automatische-piloot-werk. Maar daarvan is tijdens een WK geen enkele sprake. Een WK voetbal is gewoon te speciáál.’
Tegen Algerije speelde je je 65ste interland. Al of pas?
‘Ik heb de laatste tweeënhalf jaar echt zo véél gemist, zeker door die enkelblessure. Ik had richting de honderd interlands kunnen hebben, in plaats van de 65 die er nu achter mijn naam staan. Ik denk dat ik er zo maar een stuk of 25, 30 heb moeten missen. Dat EK had ik ook daardoor echt zó graag willen spelen. Tegelijk is het ook weer niet belangrijk hoevéél interlands je hebt gespeeld, maar gaat het wat mij betreft om de impact die je hebt gehad.’
Wat vind je zelf van de impact die je hebt gehad op het spel van het Nederlands elftal?
‘We spelen vaak tegen teams die inzakken in een laag blok. Dan is het moeilijk om als 6 met een dribbel avontuurlijk te zijn en iets te creëren. Dat is makkelijker als een tegenstander hoog druk zet. Ik weet niet of er in Amerika zo wordt gespeeld.’
Volgens bondsarts Edwin Goedhart zal de luchtvochtigheid een belangrijke rol spelen. Zodra die omhoog gaat, gaat het tempo van het spel naar beneden.
‘Dat is over het algemeen wel zo. Tegelijkertijd heb ik met Barcelona vaker in Dallas gespeeld, zelfs in het stadion waar we straks tegen Japan moeten en toen was het wel wat zwaarder. Maar ik verwacht ook weer geen zomeravondvoetbal. Ik vind het trouwens zelf wel lekker in de zon te voetballen, voor mij is de hitte niet echt een thema. Natuurlijk speel ik liever in 20 graden dan in 35, maar het is ook maar net hoe zwaar je het voor jezelf maakt in je hoofd. Daarbij spelen we in Dallas en Houston tegen Japan en Zweden in stadions met airco. Dan blijft het nog steeds heel warm doordat er veel mensen op een plek zitten en het buiten heet is, maar er is wel in te voetballen.’
‘Een saai toernooi? Nee, de betere ploegen willen altíjd dominant zijn, doelpunten maken, aanvallen’
Jij verwacht geen saai toernooi?
‘Nee, omdat ik weet dat de betere ploegen altíjd dominant willen zijn, doelpunten willen maken, willen aanvallen. Hoe verder je komt, hoe minder defensief ingestelde teams je dus tegenkomt, denk ik. Tegen teams die met vijf verdedigers spelen, hebben we het de laatste paar keer niet goed gedaan, klopt, maar dit betekent niet dat we het niet kunnen. Japan schat ik best hoog in, ze winnen van Engeland en Brazilië. Dan hoor je dat als we eerste worden we Brazilië of Marokko kunnen krijgen. Tja. Stel dat je aan de andere kant terechtkomt, dan tref je, ik zeg maar wat, Argentinië, of zo. Je weet het toch nooit.’
Zie jij set-pieces het verschil gaan maken tijdens dit WK?
‘Nee. Ik denk dat spelhervattingen vooral in de Premier League verschil maken. Ik zie ze dan ook niet als trend. Vaak is het zo dat de teams die prijzen winnen worden gekopieerd, dus wat dat betreft is het mooi dat Paris Saint-Germain de Champions League heeft gewonnen. Dat is een elftal dat altijd de aanval kiest, dynamisch speelt. Bayern München is ook zo’n club, wij met Barcelona zijn dat óók. Deze clubs hebben spelers die een tegenstander kunnen uitspelen, dus met dat soort jongens heb je sowieso een antwoord op iedere speelstijl. Ik heb het gevoel dat het voetbal weer de goede richting op gaat, naar… het voetbal.’
NEDERLAND-ALGERIJE 0-1
86. Hadj Moussa (Bentaleb) 0-1
OPSTELLING: Bart Verbruggen 6,5 (46. Robin Roefs 6); Mats Wieffer 5,5 (69. Lutsharel Geertruida -), Jan Paul van Hecke 6 (88. Brian Brobbey -), Virgil van Dijk 6 (46. Nathan Aké 6), Micky van de Ven 6 (46. Jorrel Hato 5); Ryan Gravenberch 5 (46. Memphis Depay 5), Tijjani Reijnders 5 (69. Marten de Roon -), Frenkie de Jong 6 (69. Quinten Timber -); Crysencio Summerville 7 (46. Justin Kluivert 6), Donyell Malen 5,5 (69. Teun Koopmeiners -), Cody Gakpo 5,5 (81. Wout Weghorst -)
