“Ik wil nog een neuscorrectie, een tweede haartransplantatie en misschien vet onder mijn ogen laten inspuiten.” Een quote die je misschien van een realityster verwacht, maar hij komt van de twintigjarige Valentijn Lieshout. Op TikTok, YouTube en Instagram deelt hij bijna dagelijks met zijn duizenden volgers, veelal leeftijdsgenoten, hoe hij stap voor stap zijn uiterlijk probeert te perfectioneren. Daarvoor gebruikt hij huidverzorging, fillers, middelen tegen haaruitval en onderging hij behandelingen om zijn gezicht verder te verfijnen. Valentijn is geen uitzondering. Onder de hashtag #looksmaxxing delen miljoenen gebruikers wereldwijd video’s over hoe je als man ‘aantrekkelijker’ wordt. Van redelijk onschuldige skincare en kaaktraining tot overmatige fillers, haartransplantaties en neuscorrecties: alles lijkt geoorloofd, zolang het je looks maar verbetert.
MANOSPHERE
Looksmaxxing – de naam zegt het al – is het idee dat je je uiterlijk maximaal kunt optimaliseren. De trend ontstond jaren geleden op online fora als looksmax.org, waar vooral jonge mannen elkaar beoordelen op hun uiterlijk en tips uitwisselen. Gebruikers analyseren elkaars gezichten tot in detail: van de hoek van een kaaklijn tot de breedte van een neus of de vorm van lippen. Wie een foto plaatst, krijgt ongefilterde feedback en die is lang niet altijd mild. De beweging vindt zijn oorsprong deels in de manosphere: online gemeenschappen waarin mannelijkheid, status en zelfverbetering centraal staan. Hoewel niet iedere jongen die aan looksmaxxing doet zich met die ideologie identificeert, zijn veel van de schoonheidsidealen wel afkomstig uit die onlinewereld. Via TikTok zijn die inmiddels bij een veel breder publiek beland. Binnen de community wordt onderscheid gemaakt tussen softmaxxing en hardmaxxing. Softmaxxing draait om relatief onschuldige aanpassingen, zoals een goede skincareroutine, sporten, afvallen of een ander kapsel. Hardmaxxing gaat een flinke stap verder. Denk aan fillers, botox, haartransplantaties, kaakcorrecties en cosmetische chirurgie. Op de meest extreme online fora worden zelfs gevaarlijke methodes besproken, zoals het zelf injecteren van fillers of het zogeheten bone smashing: met harde voorwerpen proberen de botstructuur van het gezicht te veranderen. Juist dat laatste baart artsen grote zorgen.
INFECTIES
Ook de Nederlandse Vereniging Cosmetische Geneeskunde (NVCG) ziet de trend met lede ogen aan. “Dat je zo gefixeerd bent op je uiterlijk en denkt dat je daar uiteindelijk gelukkig van gaat worden, vind ik zorgelijk”, zegt voorzitter dr. Catharina Meijer. “Als iemand zó ver gaat om zijn lichaam te veranderen, is dat voor mij al voldoende reden om ook te kijken wat er psychisch en mentaal aan de hand is.” Toch benadrukt ze dat looksmaxxing niet hetzelfde is als cosmetische geneeskunde. Integendeel. “Cosmetische geneeskunde is een serieuze medische discipline. Wij pleiten er vooral voor: als je een cosmetische behandeling wilt ondergaan, ga dan naar een arts die daarvoor opgeleid, bevoegd én bekwaam is.” Want juist daar gaat het volgens haar steeds vaker mis. Jongeren bestellen producten online of proberen zelf behandelingen uit te voeren, zonder medische kennis of begeleiding. “Je hebt een groot risico op infecties, allergische reacties en je weet vaak helemaal niet wat voor product je inspuit”, legt ze uit. “Daarnaast bestaat het risico dat bloedvaten worden dichtgespoten, waardoor huid kan afsterven. In het ergste geval kan iemand zelfs blind worden.” Op sociale media circuleren steeds vaker video’s waarin jongeren uitleggen hoe je thuis fillers of botox kunt zetten. De benodigde injectienaalden zijn online eenvoudig te bestellen. Dr. Meijer ziet dat met grote zorgen aan. “Wij maken ons vooral druk over mensen die behandelen zonder daarvoor bevoegd of bekwaam te zijn.”
MEER ZELFVERTROUWEN
Opvallend is dat looksmaxxing vaak wordt gepresenteerd als zelfverbetering. Een betere kaaklijn zou meer zelfvertrouwen opleveren. Een vollere haardos zou succesvoller maken in de liefde. En een rechtere neus zou deuren openen op professioneel én sociaal vlak. Maar achter die belofte schuilt een eindeloze zoektocht. Want zodra het ene ‘probleem’ is opgelost, dient het volgende zich alweer aan. Dat zie je ook bij Valentijn. Na eerdere fillers, haarbehandelingen en andere cosmetische ingrepen, staan alweer nieuwe wensen op zijn lijstje: hij wil naar Italië voor een beugel waarmee zijn schedel langzaam uit elkaar wordt getrokken, zodat hij beter kan ademen en er bovendien beter uitziet. Het is te makkelijk om looksmaxxing als een typisch mannenfenomeen af te doen. De schoonheidsdruk waar jonge mannen steeds vaker mee worstelen, is voor ons vrouwen allesbehalve nieuw. Al jarenlang worden (jonge) vrouwen geconfronteerd met onrealistische schoonheidsidealen, of dat nu gaat om een slank lichaam, een rimpelvrij gezicht of de ‘perfecte’ lippen. Van crashdiëten en Photoshop tot fillers en cosmetische ingrepen: de boodschap is vaak dezelfde. Er valt altijd nog iets te verbeteren. En deze schoonheidsdruk verplaatst zich nu dus ook steeds nadrukkelijker naar, met name jonge, mannen. De algoritmes die vrouwen jarenlang vertelden hoe ze mooier konden worden, lijken nu ook hun mannelijke doelgroep te hebben gevonden. Looksmaxxing draait uiteindelijk om meer dan een strakkere kaaklijn of een vollere haardos. Het laat zien dat een hele generatie door social media leert dat hun uiterlijk een project is dat nooit af is. Zodra het ene ‘probleem’ is opgelost, dient het volgende zich alweer aan. En perfectie blijkt vooral een eindbestemming die steeds verder uit zicht raakt.
